Yeryüzünü Şekillendiren Akarsular

Yeryüzünü Şekillendiren Akarsular

Akarsular yeryüzünün şekillenmesinde en etkili olan dış kuvvettir: aşındırma, taşıma ve biriktirme faaliyetlerinde bulunur.

Coğrafya

Etiketler

ırmak, arazi şekillendirme, akarsular, nehir yatağı, nehir ağzı, yukarı havza, orta havza, aşağı havza, nehir deltası, haliç, erozyon, alüvyon, durgun su, viraj, zaman, ada, vadi, topoğrafya, su, hidrografi, su döngüsü, doğa, doğa bilimi, fiziki coğrafya, jeomorfoloji, coğrafya

İlgili ekstralar

Görüntüler

Akarsular

  • yukarı çığır - Eğimin fazla olduğu yerlerde nehrin çalışma kapasitesi alüvyonların taşınması için gerekenden daha büyüktür. Akarsu yatağını derinleştirir ve "V" şekilli vadiler oluşturur.
  • orta çığır - Eğimin az olduğu yerlerde nehrin enerjisi dengelidir. Akarsu yana aşındırma ile büklümler yaparak alüvyonları taşır ve biriktirir.
  • aşağı çığır - Eğimin çok az olduğu yerlerde nehrin enerjisi alüvyonun taşınması için yeterli değildir. Bu yüzden alüvyonları biriktirerek adalar ve resifler oluşturur.
  • delta - Akarsular taşıdıkları alüvyonların fazlasını biriktirirler. Akarsuların kolları oluşur ve aralarındaki adalar denizin pahasına genişler.
  • haliç - Az miktarda alüvyona sahip, güçlü gelgit olayının gerçekleştiği akarsu ağzı "haliç" olarak adlandırılır. Gelgit, ağzı sürekli derinleştirir ve genişletir.

Akarsular yeryüzünün şekillenmesinde en etkili olan dış kuvvettir: aşındırma, taşıma ve biriktirme faaliyetlerinde bulunur. Akarsular yukarı, orta ve aşağı çığır olmak üzere üç bölüme ayrılır. Akarsuyun bölümleri kaynağından ağzına doğru sürekli değişebilir.

Yukarı çığır

  • "V" şekilli vadi - Hızlı akan akarsuyun yatağını derinlemesine aşındırmasıyla oluşur.
  • erozyon (aşınma) - Dış kuvvetlerin yeryüzünü yıkıcı gücü.

Akarsular belli bir enerjiye sahiptir ve bu enerjinin bir kısmını alüvyonun taşınması için kullanır. Geriye kalan enerjiyle yatağını aşındırır. Eğimin fazla olduğu yerlerde akarsu alüvyonların taşınması için gerekli olan enerjiden çok daha fazlasına sahiptir. Akış hızı fazla olan akarsular taşıdıkları alüvyonların aşındırma etkisiyle yatağını derinleştirir ve "V" şekilli vadileri oluşturur.

Açıklamalar:

Boğaz vadi: Sert kütlenin akarsular tarafından derin bir şekilde enine yarılması ile oluşur. Dik yamaçlı, çok derin ve tabanı dar olan bir vadidir.

Kanyon vadi: Boğaz vadilerin kurak iklimlerde oluşan tipidir.

Şelale: Akarsuyun, yatağında sert kaya tabakalarıyla karşılaştığı yerlerde oluşur. Akarsu sert kaya tabakası üzerinde ve altında olan yumuşak kayaları daha hızlı aşındırır ve böylece sular sert kaya tabakasından aşağıya doğru dökülür.

Orta çığır

  • menderes - Akarsuyun akış hızı burada çok hızlı olduğundan dolayı burada aşındırma gerçekleşir. Büklümün iç tarafında ise akarsuyun akış hızının yavaşlamasından dolayı biriktirme gerçekleşir. Böylece büklümler giderek artmaktadır.
  • kör kol - Akarsuyun ana kaynağından kopmuş olan akarsu dirseği. Sel sırasında akarsu menderesleri keserek yolunu doğrultur.
  • alüvyon
  • çarpak - Akarsuyun akış hızı büklümün dış tarafında daha hızlı olduğundan burada aşındırma gerçekleşir.
  • yığınak - Akarsuyun akış hızı büklümün iç tarafında yavaş olduğundan dolayı burada biriktirme gerçekleşir.

Eğimin az olduğu yerlerde akarsunun enerjisi dengelidir, yani taşıma ve biriktirme aynı miktarda gerçekleşir. Akarsunun akış hızı yavaşlar, yana aşındırma ile büklümler yaparak alüvyonları taşır ve biriktirir. Yatağın bir tarafında resifleri oluşturur, diğer tarafında tabanı derinleştirir, böylece büklümler oluşur. Büklümün dış tarafında akış hızı fazla olduğundan bu tarafta sürekli aşındırma, iç tarafında ise biriktirme işlemi gerçekleşir. Büklüm gittikçe büyüdüğünde kör kol (durgun su) oluşur.

Açıklamalar:

Hız çizgisi: Akarsu hızının en fazla olduğu noktaları birleştiren hayali çizgidir. Hız çizgisi akarsu dirseklerinde aşınma tarafında, düz bölgelerde yatağın ortasında bulunur.

Aşağı çığır

  • akarsu kolları - Akarsular adalar ve resifler oluşturarak alüvyonları biriktirir ve birçok kola ayrılır.
  • alüvyon

Eğimin çok az olduğu yerlerde akarsunun enerjisi azalır ve biriktirme işlemi başlar bununla beraber taşıma faaliyeti tamamen sona ermiş değildir. Biriken alüvyondan adalar ve resifler oluşur, akarsu yatağı kollara ayrılır. Akarsunun sürekli yatağını değiştirmesi ve alüvyon biriktirmesinin sonucu olarak ovalar ve alüvyon yelpazeleri meydana gelir.

Akarsu ağızları

  • delta - Akarsular taşıdıkları alüvyonların fazlasını biriktirirler. Akarsuların kolları oluşur ve aralarındaki adalar deniz pahasına genişler.

Delta
Büyük akarsuların çoğu denizlere dökülür. Delta, alüvyon bakımından zengin ve gelgit olayının önemsiz derecede yaşandığı akarsu ağzında oluşur. Akarsular taşıdıkları bol alüvyonları biriktirirler ve birçok kola ayrılırlar. Akarsuların kolları arasındaki adalar denize doğru genişler.

Haliç
Az miktarda alüvyona sahip, güçlü gelgit olayının gerçekleştiği akarsu ağzı "haliç" olarak adlandırılır. Gelgit, ağzı sürekli derinleştirir ve genişletir.

Akarsu terası
Akarsu bölümleri zaman geçtikçe tektonik ve iklimsel nedenlerden dolayı değişebilir. Aynı bölgede gerçekleşen bu değişimler teraslar oluşturur. Bu bölgelere sel ulaşamadığından dolayı buralarda yollar ve yerleşim yerleri inşa edilir.

Animasyon

  • orta çığır - Eğimin az olduğu yerlerde nehrin enerjisi dengelidir. Akarsu yana aşındırma ile büklümler yaparak alüvyonları taşır ve biriktirir.
  • aşağı çığır - Eğimin çok az olduğu yerlerde nehrin enerjisi alüvyonun taşınması için yeterli değildir. Bu yüzden alüvyonları biriktirerek adalar ve resifler oluşturur.
  • delta - Akarsular taşıdıkları alüvyonların fazlasını biriktirirler. Akarsuların kolları oluşur ve aralarındaki adalar denizin pahasına genişler.
  • "V" şekilli vadi - Hızlı akan akarsuyun yatağını derinlemesine aşındırmasıyla oluşur.
  • erozyon (aşınma) - Dış kuvvetlerin yeryüzünü yıkıcı gücü.
  • menderes - Akarsuyun akış hızı burada çok hızlı olduğundan dolayı burada aşındırma gerçekleşir. Büklümün iç tarafında ise akarsuyun akış hızının yavaşlamasından dolayı biriktirme gerçekleşir. Böylece büklümler giderek artmaktadır.
  • kör kol - Akarsuyun ana kaynağından kopmuş olan akarsu dirseği. Sel sırasında akarsu menderesleri keserek yolunu doğrultur.
  • alüvyon
  • çarpak - Akarsuyun akış hızı büklümün dış tarafında daha hızlı olduğundan burada aşındırma gerçekleşir.
  • yığınak - Akarsuyun akış hızı büklümün iç tarafında yavaş olduğundan dolayı burada biriktirme gerçekleşir.
  • akarsu kolları - Akarsular adalar ve resifler oluşturarak alüvyonları biriktirir ve birçok kola ayrılır.
  • alüvyon
  • haliç - Gelgitin sürekli derinleştirdiği ve genişlettiği, az alüvyona sahip akarsu ağzıdır.
  • delta - Akarsular taşıdıkları alüvyonların fazlasını biriktirirler. Akarsuların kolları oluşur ve aralarındaki adalar deniz pahasına genişler.

Anlatma

Akarsular yeryüzünün şekillenmesinde en etkili olan dış kuvvettir: aşındırma, biriktirme ve taşıma faaliyetlerinde bulunur. Akarsular yukarı, orta ve aşağı çığır olmak üzere üç bölüme ayrılır. Akarsuyun bölümleri kaynağından ağzına doğru sürekli değişebilir.

Akarsular belli bir enerjiye sahiptir ve bu enerjinin bir kısmını alüvyonun taşınması için kullanır. Geriye kalan enerjiyle yatağını aşındırır.
Eğimin fazla olduğu yerlerde akarsu alüvyonların taşınması için gerekli olan enerjiden çok daha fazlasına sahiptir. Akış hızı fazla olan akarsular taşıdıkları alüvyonların aşındırma etkisiyle yatağını derinleştirir ve "V" şekilli vadiler oluşturur.

Eğimin az olduğu yerlerde akarsuyun enerjisi dengelidir, yani taşıma ve biriktirme aynı miktarda gerçekleşir. Akarsuyun akış hızı yavaşlar, yana aşındırma ile büklümler yaparak alüvyonları taşır ve biriktirir.
Yatağın bir tarafında resifler oluşturur, diğer tarafında ise tabanı derinleştirir ve böylece büklümler meydana gelir. Büklümün dış tarafında akış hızı fazla olduğundan bu tarafta sürekli aşındırma, iç tarafında ise biriktirme işlemi gerçekleşir. Büklüm gittikçe büyüdüğünde kör kol (durgun su) oluşur.

Eğimin çok az olduğu yerlerde akarsuyun enerjisi azalır ve biriktirme işlemi başlar. Biriken alüvyondan adalar ve resifler oluşur, akarsu yatağı kollara ayrılır. Akarsuyun sürekli yatağını değiştirmesi ve alüvyon biriktirmesinin sonucu olarak ovalar ve alüvyon yelpazeleri meydana gelir.

Büyük akarsuların çoğu denizlere dökülür. Delta, alüvyon bakımından zengin ve gelgit olayının önemsiz derecede yaşandığı akarsu ağzında oluşur. Akarsular taşıdıkları bol alüvyonları biriktirirler ve birçok kola ayrılırlar. Kollar arasında bulunan adalar denize doğru genişler.

Az miktarda alüvyona sahip, güçlü gelgit olayının gerçekleştiği akarsu ağzı "haliç" olarak adlandırılır. Gelgit, ağzı sürekli derinleştirir ve genişletir.

İlgili ekstralar

Fiziki Coğrafya Kavramlar

Görüntüde yeryüzü şekilleri, yüzey suları ve ilgili işaretler gösteriliyor.

Su Döngüsü (Orta Düzey)

Gezegenimizin bütün suları buharlaşma, yoğunlaşma, erime ve donma olayları sırasında sürekli su döngüsü yapmaktadır.

Su Döngüsü (Temel Düzey)

Gezegenimizin bütün suları buharlaşma, yoğunlaşma, erime ve donma olayları sırasında sürekli su döngüsü yapmaktadır.

Şelale

Nehirlerin dik uçurumdan geçtiği yerlerde şelaleler oluşur.

Çöllerde Rüzgarların Oluşturduğu Yüzey Şekilleri

Rüzgar bir dış kuvvet olarak çöllerin şekillenmesinde önemli rol oynar.

Buzul (Orta Düzey)

Buzul, kardan oluşmuş buz kütlesidir ve sürekli, yavaşça hareket eder.

Deniz Suyunun Oluşturduğu Şekiller

Deniz suyu, dış kuvvet olarak kıyının şekillenmesinde başlıca rol oynar.

Dünya Topografyası

Animasyonda Dünya'nın en yüksek dağları, en büyük ovaları, gölleri ve çölleri ile en uzun nehirleri gösteriliyor.

Göllerin Oluşumu ve Gelişimi

Yer yüzeyinin girintilerinde yer alan durgun sular Dünya'nın dış ve iç kuvvetleri ve insani faaliyetler sonucunda de meydana gelir.

Hidroelektrik Santrali (Hoover Barajı, ABD)

ABD´de, Kolorado Nehrinde inşaa edilen çok büyük baraj, adını Amerika devlet başkanından alır.

Hollanda Set Sistemi

Hollanda halkı, yüzyıllardır deniz ile mücadele etmektedir.

Kıyılarda ve Bozkırlarda Rüzgarların Oluşturduğu Yüzey Şekilleri

Rüzgar, dış kuvvet olarak kıyı ve bozkırları şekillendirmede önemli rol oynar.

Seviye Havuzlarının Çalışma İlkesi

Nehir ulaşımında farklı su seviyelerinden geçmek için „seviye havuzları” kullanılmakta.

Su Kirliliği

Su kirliliğinin başlıca sebepleri kentler, sanayi ve tarımdır.

Taşkın Korunma Sistemi

Taşkınlara karşı korunma setler, küçük taşkınlar sırasında ise doğal setlerle sağlanır.

Added to your cart.