Stratovolkanın (Tabakalı Volkan) Oluşumu ve Etkinleşmesi

Stratovolkanın (Tabakalı Volkan) Oluşumu ve Etkinleşmesi

Tüf, kül ve lav tabakalarından oluşur.

Coğrafya

Etiketler

stratovolkan, volkanizma, yanardağ, volkanik koni, magma, krater, lav, baca, magma odası, tüf, volkanik çökelti, kül, magmatik aktivite, moloz, kayaç, doğa, coğrafya

İlgili ekstralar

Görüntüler

Stratovolkan

Dünya'nın içindeki astenosferde akkor (ergimiş) haldeki kayaç (magma) akar, bazı yerlerde bulunan magma odalarında ise birikip kaynar.
Üzerindeki kayaç tabakalarında kırıklar bulunursa magma odasından gaz ve buhar yüzeye çıkıp bir patlamaya neden olur: Parçalarayak toz haline getirdikleri kayaçları yukarıya fışkırtır, yanıcı maddeleri ise yakarlar.

Yüzeye düşen kayaç kırıntıları ile kül zamanla kırıntılı volkanik kayaç olan (bazaltik, andezitik veya riyolitik) tüfe dönüşür.
Dipte beklemekte olan magma aniden serbest bırakılan basınçtan dolayı yüzeye doğru çıkar. Genişlettiği kraterden yüzeye fışkırır ve bir ateş nehri gibi yamaçlardan aşağı akar. Yoluna giren her şeyi yakar, sonra da soğur.

Lavdan püskürük kayaç (bazalt, andezit veya riyolit) oluşur.
Yıllarca veya on yıllarca süren dinlenme evresinden sonra her şey yeniden başlayabilir.
Tekrarlanan püskürmelerde yeni kırıntı ve lav katmanları oluşur, böylece yavaş yavaş koni şeklinde bir stratovolkan meydana gelir.

Stratovolkanik etkinleşmenin adımları:

1. Yer kabuğunda kırılma;
2. Sıcak gaz ve buharların püskürtülmesi;
3. Kül ve kırıntıların püskürtülmesi;
4. Lav akışı;
5. Dinlenme evresi;
6. Yeniden gaz ve buharların püskürtülmesi, vesaire

Terim açıklamaları:

Magma: Astenosferde bulunan, sıcak, yüksek basınçlı ve hareketli ergimiş haldeki kayaç. Ağırlıklı olarak silikatlardan ve çözünmüş gazlardan oluşur.

Lav: Hafif gazların kaçtığı, yüzeye çıkmış magma. Yüzeyde soğuyup sertleşir.

Volkanik kül: Un gibi ince tanecikli katı kırıntılar. Volkanik aktivite sırasında çıkan gazlar tarafından havaya püskültülüp rüzgarla uzaklara taşınır.

Baca: Ergimiş kayaçların magma odasından yeryüzüne doğru yer kabuğu katmanlarından dikey olarak çıktığı baca benzeri kanal.

Krater: Bacanın genişleyerek bir huni şekline dönüştüğü boğazı. Yüzeye çıkan maddeler tarafından genişletilir, katılaşan lav tarafından ise yükseltilir.

Stratovolkan: Periyodik volkanik aktivite sonucunda oluşan yanardağ. Aktivitesinin bir evresinde yüzeye volkanik kırıntı düşüp üzerine lav akar ve bu süreç tekrarlanır.

Etkinleşmesi

  • magma
  • kırık/çatlak
  • baca
  • gaz, buhar
  • kül, toz
  • volkan bombası
  • krater
  • lav
  • sertleşmiş lav
  • kül ve tüf

Stratovolkanın yapısı

  • magma odası
  • baca
  • krater
  • sertleşmiş lav
  • volkanik çökelti

Anlatma

Yanardağ etkinleştiğinde ilk olarak gaz ve buhar, sonra kül ve tüf püskürtür. Püskürtülerin büyüklüğü birkaç milimetre ile metreler arasında değişir. Sonraki aşamada lav fışkırır ve yüzeyde katılaşır.

Katı madde kraterin çevresine çökerek tabak şeklinde bir çukur oluşturur. Bu çöküntü yanardağın aynı yerden sonraları da püskürmesine olanak sağlar.

Püskürmelerin tekrarlanması stratovolkanın özelliğidir. Demek ki kül ve tüf tabakasından sonra lav tabaka gelir, sonraki püskürme sırasında yine bir kül ve tüf tabaka ile bir lav tabaka oluşur. Pek çok kez yinelenen bu süreç sonunda binlerce metre yüksekliğinde yanardağlar meydana gelir. Biçimleri genelde simetriktir ve kraterin genişliği yüzlerce metre de olabilir.

İlgili ekstralar

Deniz Derinlik Haritası

Deniz derinliğinde levhaların sınırları iyice görünür.

Deprem

Deprem, Dünya'da meydana gelen en yıkıcı doğa olaylarından biridir.

Gayzer

Gayzer, düzenli aralıklarla sıcak su ve buhar fışkırtıyor.

Karbon Döngüsü

Karbon fotosentez sırasında organik maddelere bağlanır, solunum sırasında ise atmosfere salınır.

Sıcak Noktalar

Sıcak noktalarda magma sıklıkla yukarı doğru yükselir ve volkanik aktivite görünür.

Sera Etkisi

Sera etkisi, insani aktiviteler nedeniyle artıyor ve küresel ısınmaya neden oluyor.

Tektonik Levhalar

Tektonik levhalar birbirlerine göre hareket ederler.

Tsunami

Tsunami, yıkıcı güce sahip dev dalgaların oluşturduğu doğal afettir.

Volkanizma

Volkanizma sırasında magma yerkabuğunun zayıf kısımlarından yeryüzüne çıkar.

Added to your cart.