Kıvrılma (Yüksek Düzey)

Kıvrılma (Yüksek Düzey)

Yanal basınçların etkisiyle kayaç katmanları kıvrılır ve böylece kıvrım dağları oluşur.

Coğrafya

Etiketler

kıvrılma, kıvrım, senklinaller, antiklinaldir, seklinal, kıvrım dağları, dağ oluşumu, levha tektoniği, tortul havza, çökelti, tektonik plaka, Sıkıştırma kuvveti, kayaç, dağ, kaya tabakası, doğa, coğrafya

İlgili ekstralar

Görüntüler

Kıvrılma

  • dikey kıvrım
  • devrik kıvrım
  • yatık kıvrım
  • üstten-bindirme

Denizde bulunan bir tortul havzasında olduğumuzu düşünelim. Birbirinden farklı tortul katmanları üst üste dizilmiştir. Tortullar yoğruktur, çünkü su içerikleri yüksektir ve üzerlerinde devasa su kitlesi yer alır. Diyelim ki bu tortul havzası birbirine yaklaşan levhalarda yer alır.
Levhalar birbirine yaklaşırken yanal sıkıştırıcı kuvvetler birbirine karşı yönde etki eder. Bu yanal sıkıştırıcı kuvvetler tortul tabakalarını buruşturur.
Böylece meydana gelen kıvrımlar kubbe şeklinde olan "antiklinal" ve çukur olan "senklinal"lardan oluşur.
Ancak kuvvetler çok nadiren aynı şiddettedir. Bir yandan etki eden kuvvet ne kadar şiddetliyse kıvrımları o kadar yatırır, böylece devrik kıvrım veya yatık kıvrım meydana getirir.
Bir taraftan gelen çok şiddetli kuvvet etkisiyle kıvrılan katman kökünden kırılıp diğer katmanın üstüne de binebilir. Bu şekilde oluşan kıvrıma "bindirme kıvrım" denir.
Kıvrımlar yan yana veya arka arkaya sıralanabilir. Kıvrılma ile oluşan dağlara kıvrımlı dağlar veya kıvrım dağları denir.

Kavram açıklamaları:

Kıvrılma: yüzeyde ve diplerde etki eden yanal sıkıştırıcı kuvvetler etkisiyle yer kabuğunda gerçekleşen süreç, sonucunda kıvrımlı yapı meydana gelir.

Kıvrım: Kıvrımlı yapının temel elemanı, "antiklinal" ve "senklinal" diye adlandırılan kısımlara ayrılır.

Kıvrım dağı: birbirine yaklaşan tektonik levhalar çarpıştığında kenarlarında gerçekleşen kıvrılma ile oluşur. Dağ oluşumu sırasında maddesi antiklinallara ve bindirme kıvrımlarına sıkıştırılmıştır.

Dikey kıvrım

  • kayaç katmanları
  • yanal sıkıştırıcı kuvvetler

Devrik kıvrım

  • kayaç katmanları
  • küçük yanal sıkıştırıcı kuvvetler
  • büyük yanal sıkıştırıcı kuvvetler

Yatık kıvrım

  • kayaç katmanları
  • küçük yanal sıkıştırıcı kuvvetler
  • büyük yanal sıkıştırıcı kuvvetler

Üstten-bindirme

  • kayaç katmanları
  • küçük yanal sıkıştırıcı kuvvetler
  • büyük yanal sıkıştırıcı kuvvetler

Animasyon

  • yanal sıkıştırıcı kuvvetler
  • küçük yanal sıkıştırıcı kuvvetler
  • büyük yanal sıkıştırıcı kuvvetler
  • küçük yanal sıkıştırıcı kuvvetler
  • büyük yanal sıkıştırıcı kuvvetler
  • küçük yanal sıkıştırıcı kuvvetler
  • büyük yanal sıkıştırıcı kuvvetler
  • dikey kıvrım
  • devrik kıvrım
  • yatık kıvrım
  • üstten-bindirme

Anlatma

Esnek kayaç katmanını yan kuvvetler karşılıklı etkilerse, kayaç katmanı kıvrılmaya başlar. Kıvrılma sırasında oluşan yüksek kısma "antiklinal", çukur kısma ise "senklinal" adı verilir.

İki yan kuvvet aynı güce sahip olduğunda dik eksenli "dikey kıvrım" oluşur.

Kayacı etkileyen kuvvetler farklı olduğunda ekseni biraz eğik, "devrik kıvrım" ortaya çıkar.

Kayaç katmanını etkilenen kuvvetlerden biri, diğerinden çok daha büyük olduğunda "yatık kıvrım" oluşur, bunun ekseni de neredeyse yataydır.

Bir taraftan gelen sıkıştırıcı kuvvet çok şiddetli de olabilir. Bu durumda kıvrılan kayaç katmanı kırılarak diğer katmanın üstüne biner. Bu şekilde oluşan kıvrıma "bindirme kıvrım" denir ve bindirme katmanı 100 km uzunluğunda bile olabilir.

Alpler, Karpatlar, Himalayalar ve Türkiye'deki Toros Dağları'nın yanı sıra Kuzey Anadolu Dağları da kıvrılma sonucunda meydana gelmiştir.

İlgili ekstralar

Burulma Terazileri

Kuvvetlerin büyüklüğü askı telin burulmasıyla ölçülebilir.

Buzul (Orta Düzey)

Buzul, kardan oluşmuş buz kütlesidir ve sürekli, yavaşça hareket eder.

Deniz Derinlik Haritası

Deniz derinliğinde levhaların sınırları iyice görünür.

Deprem

Deprem, Dünya'da meydana gelen en yıkıcı doğa olaylarından biridir.

Kırılma (Orta Düzey)

Dikey kuvvetlerin etkisiyle bloklar oluşur ve dikey yönde birbirlerinden uzaklaşırlar.

Kırılma (Temel Düzey)

Dikey kuvvetlerin etkisiyle bloklar oluşur ve dikey yönde birbirlerinden uzaklaşırlar.

Kıvrılma (Orta Düzey)

Yanal basınçların etkisiyle kayaç katmanları kıvrılır ve böylece kıvrım dağları oluşur.

Kıvrılma (Temel Düzey)

Yanal basınçların etkisiyle kayaç katmanları kıvrılır ve böylece kıvrım dağları oluşur.

Tektonik Levhalar

Tektonik levhalar birbirlerine göre hareket ederler.

Tsunami

Tsunami, yıkıcı güce sahip dev dalgaların oluşturduğu doğal afettir.

Added to your cart.