Kalıtsal Maddenin Organizasyonu

Kalıtsal Maddenin Organizasyonu

Hücrelerimizin birkaç mikrometre çapındaki çekirdeğinde yaklaşık 2 metre DNA sarmalı bulunur.

Biyoloji

Etiketler

kalıtsal madde, DNA, deoksiribonükleik asit, ikili sarmal, kromozom, adenin, timin, sitozin, guanin, üreme, pürin, pirimidin, hidrojen bağı, histon proteini, nükleozom, insan, biokimya, biyoloji

İlgili ekstralar

Görüntüler

Kromozomun yapısı

  • DNA
  • şeker-fosfat omurga
  • bazlar
  • şeker (dezoksiriboz)
  • fosfat
  • adenin
  • timin
  • sitozin
  • guanin
  • zincire dizili boncuk yapı
  • histon oktamer (8 adet histon proteini)
  • H1 histonu
  • sarmal yapı
  • firkete yapı
  • protein iskelet
  • kromozom

DNA'nın yapısı

  • şeker-fosfat omurga - Şeker (dezoksiriboz) ve fosfatın değişimli olarak birbirine bağlandığı molekül zinciri.
  • bazlar - DNA'da adenin, timin, guanin ve sitozin olmak üzere dört tür nitrojen içerikli organik baz bulunur. Adenin ve guanin büyük boyutlu pürin bazlar, timin ve sitozin küçük pirimidin bazlar grubuna girer.
  • şeker (dezoksiriboz) - DNA'da bulunan şeker 5 karbon atomlu dezoksiribozdur. Bu nedenle DNA'nın tam adı dezoksiribonükleik asittir.
  • fosfat - Dezoksiriboz molekülleri arasında bulunur.
  • adenin - Adenin ve guanin pürin bazlar grubuna girer. Adenin timine iki hidrojen bağıyla bağlanır.
  • timin - Timin ve sitozin pirimidin bazlardır.
  • sitozin - Sitozin ve timin pirimidin bazlardır.
  • guanin - Guanin ve adenin pürin bazlar grubuna girer. Guanin sitozine üç hidrojen bağıyla bağlanır.

Anlatma

DNA ikili sarmal şeklinde bir moleküldür. Şeker ve fosfattan oluşan omurgaya nitrojen içerikli organik bazlar bağlanır; bazların dizisi proteinlerin amino asit dizisini kodlar. DNA böylece canlıların özelliklerini belirler.

Şeker-fosfat omurgada dezoksiriboz ve fosfat değişimli olarak birbirine bağlanır. Bazlar, pürinler ve pirimidinler olmak üzere iki büyük gruba ayrılır. Adenin ve guanin pürinler, timin ve sitozin pirimidinlerdir. Baz eşleşme kuralına göre adenin timinle, guanin sitozinle eşleşir, yani daha büyük olan pürin her zaman daha küçük olan pirimidinle eşleşir. Bazlar birbirlerine hidrojen bağlarıyla bağlanır; adenin ve timin arasında iki, guanin ve sitozin arasında üç bağ vardır.

Hücreler, uzunluğu metrelerce olan DNA içerir; bunun birkaç mikrometre çapındaki hücre çekirdeğine sığması, karışmaması ve hücre bölünmesi sırasında yeni hücreler arasında uygun biçimde ikiye bölünmesi için düzenli bir şekilde paketlenmesi gerekir.

DNA molekülünün histon proteinleri etrafına sarılmasıyla nükleozomlar oluşur. Nükleozomun oktamer adı da verilen orta kısmı sekiz histon molekülünden oluşur, bunun çevresinde ise DNA neredeyse iki kere dolandıktan sonra H1 histonu ile sabitlenir. Böylece oluşan nükleozomlar DNA boyunca zincire dizilmiş boncuk gibi görünür.

Bu zincirimsi yapı kıvrılarak sarmal, yani solenoid yapıyı oluşturur. Her bir solenoid yapıda altı adet nükleozom bulunur.

Sıkışmanın sonraki aşamasında sarmalın bölümleri protein iskelete bağlanır. Böylece özel firkete yapı meydana gelir.

Bu firkete yapı kıvrılarak kromozomu oluşturur.

Bir insanın vücut hücrelerinde 46 adet kromozom bulunur; DNA'nın toplam uzunluğu ise neredeyse 2 metredir. Bu verilerden mikroskobik boyuta sahip kromozomların ortalama 4 santimetreden fazla DNA içerdiği kolayca hesaplanabilir.

İlgili ekstralar

DNA

Hücrelerde genetik bilginin taşıyıcısıdır.

Hayvan ve Bitki Hücresi, Hücre Organelleri

Ökaryotik hücrelerde birçok hücre organelleri (organcıkları) bulunur.

Mayoz Bölünme

Üreme hücrelerimiz haploit hücrelerdir ve diploit hücrelerden mayoz bölünme yoluyla, yani kromozom sayısının yarıya indirgenmesiyle oluşur.

Mitoz Bölünme

Mitoz bölünme, hücrelerin kromozom sayısının değişmediği bölünmedir.

Pirimidin (C₄H₄N₂)

Azot içeren heterosiklik bileşiktir. Timin, sitozin ve urasil, pirimidinin türevleridir.

Pürin (C₅H₄N₄)

Azot içeren heterosiklik bileşiktir, guanin ve adenin pürinin türevleridir.

2-deoksi-beta-D-riboz (C₅H₁₀O₄)

DNA'nın bileşenidir; β-D-ribozdan bir daha az hidroksil grubu içerir.

Bireyin Altındaki Organizasyon Düzeyleri

Görüntü bireyin altındaki organizasyon düzeylerini (organlar, dokular, hücreler) tanıtır.

Radyoaktivite

Kararsız atom çekirdeklerinin bozunması radyoaktivite olarak adlandırılır.

Terliksi Hayvan

Sillilerin en bilinen örneği olarak tatlı sularda yaşayan tek hücreli ökaryot.

Su Ayısı

Su ayıları olağanüstü ortam koşullarında hayatta kalabilir; uzay boşluğunda bile sağ kalmayı becerebilirler.

Proteinlerin Yapısı

Polipeptit zincir(ler)inin yapısı ve düzenlemesi proteinlerin uzaysal yapısını etkiler.

Tatlı Su Amipi

Tatlı sularda yaygın olarak yaşayan heterotrof tek hücrelidir. Şeklini sürekli değiştirir.

Added to your cart.