Güneş'in Önemli Paralel Daireleri Üzerindeki Yolu

Güneş'in Önemli Paralel Daireleri Üzerindeki Yolu

Güneş'in günlük görünür hareketi Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönüşünün sonucudur.

Coğrafya

Etiketler

Güneş, Dünya, dönme, dönme ekseni, Yengeç Dönencesi, Oğlak Dönencesi, Ekvator, Kuzey Kutup Dairesi, Güney Kutup Dairesi, horizont, zenit, ekliptik, gök küresi, Kış Gündönümü, Yaz Gündönümü, gece-gündüz eşitliği, gündönümü, ilkbahar, yaz, sonbahar, kış, mevsim, kan dolaşım sistemi, yıl, zamanın ölçülmesi, ay, aylar, geliş açısı, güneş ışığı, güneşlenme süresi, mevsim değişikliği, fiziki coğrafya, gök bilimi, coğrafya

İlgili ekstralar

Sorular

Görüntüler

Yerküre-gökküre ilişkisi

  • ekliptik - Dünya'nın Güneş etrafında izlediği yörüngenin içinde bulunduğu düzlem.
  • gök eşleği - Dünya ekvatorunun gökküredeki yansıması.
  • kuzey gök kutbu - Dünya'nın dönme ekseninin gökküreyle kuzeyde kesiştiği nokta.
  • zenit - Gökyüzünde gözlemcinin başının üstündeki nokta.
  • ufuk - Yeryüzüne teğet düzlemin gökküre ile kesişimi.
  • 23,5°
  • güneş ışınımı

Gökyüzüne baktığımız zaman aralarında Güneş'in de bulunduğu gök cisimleri gün boyunca hareket ediyormuş gibi görünürler. Bunun nedeni Dünya'nın kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru dönmesidir. Bundan dolayı Dünya'dan bakan bir gözlemci Güneş'in ters yöne, yani doğudan batıya doğru hareket ettiğini algılar. Güneş'in, yeryüzünü bir kubbe gibi saran gökkürede bir dairesel yörünge üzerinde hareket ettiğini görürüz.

Gökkürede yön bulmak için ufuk kavramını bilmemiz gereklidir. Ufuk günlük dilde gök ile yerin birleştiği yer anlamında kullanılır, başka bir deyişle teğet düzlemin gökküre ile kesişimidir.
Gözlemcinin bulunduğu noktadan gözlemin düzlemine çizilen dikme ile gökkürenin kesiştiği nokta olan zenit gökyüzünde gözlemcinin başının üstünde yer alır.
Dünya'nın dönme ekseni gözlemcinin bulunduğu noktaya paralel olarak kaydırılıp uzatıldığında gökküreyle kuzey ve güney gök kutuplarında kesişir.

Ekliptik, Dünya'nın Güneş etrafında izlediği yörüngenin içinde bulunduğu düzlemdir. Dünya'nın dönme ekseni ile ekliptik 66,5 derecelik bir açı yapar ve bunun sonucunda Güneş ışınları yıl boyunca Dünya'nın farklı yerlerine dik olarak düşer, Ekvator'a ise yılda sadece iki kez dik açıyla gelir.

Güneş bu iki günde Dünya'nın her yerinde ufuğun üstünde ve altında eşit zaman geçirir, böylece gündüz ile gece süreleri birbirine eşit hale gelir. Bu olaylar ilkbahar ekişnoksu ve sonbahar ekinoksu olarak adlandırılır.

Güneş ışınları yılda iki gün, haziran ve aralık ayı sonlarında 23,5° kuzey ve güney enlemine dik açıyla gelir. Güneş'in ufuk üzerinde en uzun süre kaldığı bu iki gün haziranda Kuzey, aralıkta Güney Yarıküre'de gerçekleşir. Bu iki enlem çizgisi ise Yengeç Dönencesi ve Oğlak Dönencesi olarak adlandırılır.

Bu iki günden sonra Güneş ışınları 23,5 dereceden daha alçak enlemlere dik gelirler. Bu demek oluyor ki Yengeç Dönencesi ile Oğlak Dönencesi Güneş'in yıllık görünür hareketinde gelip geri döndüğü yerdir. Bunların aldıkları isimler de buradan kaynaklanır. Güneş'in hareketinde oluşan dönüşlerin tarihleri ise yaz ve kış gün dönümü olarak adlandırılır.

Bütün bunların neticesinde Güneş'in ilkbahar ekinoksundan sonbahar ekinoksuna kadar Kuzey Yarıküre'de Güney Yarıküre'den daha yüksek konumlarda tepe noktasına ulaştığı da çıkarılabilir. Güneş ışınları Kuzey Yarıküre'ye daha geniş açıyla ulaşır ve daha fazla enerji verir. Bu nedenle bu dönem Kuzey Yarıküre'de yaz, Güneyde ise kış yarıyılıdır. Doğal olarak sonbahar ekinoksundan ilkbahar ekinoksuna kadar bunun tam tersi gerçekleşir.

Yaz gün dönümünde gündüz ile gece arasındaki sınır çizgisi Dünya'nın dönme ekseni ile 23,5 derecelik açı yapar. Bunun sonucunda bu sınır çizgisi 66,5 derece ötesindeki enlemlere değmez. Bu nedenle bu paraleller Kuzey ve Güney Kutup Dairesi olmak üzere özel isimler de alır.

Yaz gün dönümünde Kuzey Yarıküre'de 66,5 derece ötesindeki bölgeler 24 saat boyunca tümüyle aydınlık iken, Güney Yarıküre tümüyle gölgede kalır. Kış gün dönümünde hazirandaki durumun tam tersi gözlemlenir.

Bu iki gün hariç, günler geçtikçe dönme ekseni ve gündüz ile gece arasındaki sınır çizgisinin yaptığı açı 23,5 dereceden daha da az olur. Bu demek oluyor ki 24 saatlik gündüz veya gecenin gerçekleştiği alan da gittikçe daralır.

Sonuçta ilkbahar ve sonbahar ekinoksu zamanlarında gündüz ile gecenin sınır çizgisi tam kutuplarda yer alır ve gündüz ile gecelerin uzunluğu Dünya'nın her yerinde eşittir.

İki kutup dairesi arasındaki bölgede gündüz ile gece düzenli olarak birbirinin yerini alır, ancak uzunlukları değişir. Gündüzlerin uzunluğu enlem ile Dünya'nın Güneş'e göre konumuna, yani söz konusu tarihe göre değişir.

Gündüz ile gece arasındaki sınır çizgisi Ekvator'u iki eş parçaya böler, bu nedenle Ekvator'da gündüzlerin ve gecelerin uzunluğu on ikişer saat olmak üzere hep aynıdır.

Gökküre

Güneş ışınlarının eğim açısı

  • ilkbahar
  • yaz
  • sonbahar
  • kış
  • ilkbahar ekinoksu - Güneş bu günde ufuğun üstünde ve altında eşit zaman geçirir, böylece gündüz ile gece süreleri birbirine eşit hale gelir. Tarihi: 20 veya 21 Mart.
  • yaz gün dönümü - Güneş bu gün Kuzey Yarıküre'de ufuğun üstünde en uzun süre kalır. Güneş görünür yıllık hareketi sırasında yön değiştirip güneye doğru "hareket etmeye" başlar. Tarihi: 20,21 veya 22 Haziran.
  • sonbahar ekinoksu - Güneş bu günde ufuğun üstünde ve altında eşit zaman geçirir, böylece gündüz ile gece süreleri birbirine eşit hale gelir. Tarihi: 22 veya 23 Eylül.
  • kış gün dönümü - Güneş bu gün Güney Yarıküre'de ufuğun üstünde en uzun süre kalır. Güneş görünür yıllık hareketi sırasında yön değiştirip kuzeye doğru "hareket etmeye" başlar. Tarihi: 21 veya 22 Aralık.
  • mevsimlerin değişmesi

Güneş'in önemli paralel daireleri üzerindeki görünür hareketi

  • Kuzey Kutup Dairesi - 66,5° kuzey enleminde bulunan büyük paralel. Kuzeyinde yılda en az bir gün Güneş doğmaz veya batmaz.
  • Yengeç Dönencesi - 23,5° kuzey enleminde bulunan büyük paralel. Güneş ışınlarının eğim açısının 90°'ye ulaşabildiği en kuzey nokta (yılda bir kere, yaz gün dönümünde, 20,21 veya 22 Haziran'da).
  • Ekvator - Enlem dairelerinin başlangıcı olan 0°'dir.
  • Oğlak Dönencesi - 23,5° güney enleminde bulunan büyük paralel. Güneş ışınlarının eğim açısının 90°'ye ulaşabildiği en güney nokta (yılda bir kere, yaz gün dönümünde, 21 veya 22 Aralık'ta).
  • Güney Kutup Dairesi - 66,5° güney enleminde bulunan büyük paralel. Güneyinde yılda en az bir gün Güneş doğmaz veya batmaz.
  • K
  • G
  • D
  • B
  • Kuzey Yarıküre
  • Güney Yarıküre

Oyun

Animasyon

  • ilkbahar/sonbahar ekinoksu
  • yaz gün dönümü
  • kış gün dönümü
  • Kuzey Kutup Dairesi
  • Güney Kutup Dairesi
  • Oğlak Dönencesi
  • Ekvator
  • Yengeç Dönencesi
  • ilkbahar ekinoksu

Anlatma

Gökyüzüne baktığımız zaman aralarında Güneş'in de bulunduğu gök cisimleri gün boyunca hareket ediyormuş gibi görünürler. Bunun nedeni Dünya'nın kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru dönmesidir. Bundan dolayı Dünya'dan bakan bir gözlemci Güneş'in ters yöne, yani doğudan batıya doğru hareket ettiğini algılar. Güneş'in, yeryüzünü bir kubbe gibi saran gökkürede bir dairesel yörünge üzerinde hareket ettiğini görürüz.

Gökkürede yön bulmak için ufuk kavramını bilmemiz gereklidir. Ufuk günlük dilde gök ile yerin birleştiği yer anlamında kullanılır, başka bir deyişle teğet düzlemin gökküre ile kesişimidir.
Gözlemcinin bulunduğu noktadan gözlemin düzlemine çizilen dikme ile gökkürenin kesiştiği nokta olan zenit gökyüzünde gözlemcinin başının üstünde yer alır.
Dünya'nın dönme ekseni gözlemcinin bulunduğu noktaya paralel olarak kaydırılıp uzatıldığında gökküreyle kuzey ve güney gök kutuplarında kesişir.

Ekliptik, Dünya'nın Güneş etrafında izlediği yörüngenin içinde bulunduğu düzlemdir. Dünya'nın dönme ekseni ile ekliptik 66,5 derecelik bir açı yapar ve bunun sonucunda Güneş ışınları yıl boyunca Dünya'nın farklı yerlerine dik olarak düşer, Ekvator'a ise yılda sadece iki kez dik açıyla gelir.

Güneş bu iki günde Dünya'nın her yerinde ufuğun üstünde ve altında eşit zaman geçirir, böylece gündüz ile gece süreleri birbirine eşit hale gelir. Bu olaylar ilkbahar ekişnoksu ve sonbahar ekinoksu olarak adlandırılır.

Güneş ışınları yılda iki gün, haziran ve aralık ayı sonlarında 23,5° kuzey ve güney enlemine dik açıyla gelir. Güneş'in ufuk üzerinde en uzun süre kaldığı bu iki gün haziranda Kuzey, aralıkta Güney Yarıküre'de gerçekleşir. Bu iki enlem çizgisi ise Yengeç Dönencesi ve Oğlak Dönencesi olarak adlandırılır.

Bu iki günden sonra Güneş ışınları 23,5 dereceden daha alçak enlemlere dik gelirler. Bu demek oluyor ki Yengeç Dönencesi ile Oğlak Dönencesi Güneş'in yıllık görünür hareketinde gelip geri döndüğü yerdir. Bunların aldıkları isimler de buradan kaynaklanır. Güneş'in hareketinde oluşan dönüşlerin tarihleri ise yaz ve kış gün dönümü olarak adlandırılır.

Bütün bunların neticesinde Güneş'in ilkbahar ekinoksundan sonbahar ekinoksuna kadar Kuzey Yarıküre'de Güney Yarıküre'den daha yüksek konumlarda tepe noktasına ulaştığı da çıkarılabilir. Güneş ışınları Kuzey Yarıküre'ye daha geniş açıyla ulaşır ve daha fazla enerji verir. Bu nedenle bu dönem Kuzey Yarıküre'de yaz, Güneyde ise kış yarıyılıdır. Doğal olarak sonbahar ekinoksundan ilkbahar ekinoksuna kadar bunun tam tersi gerçekleşir.

Yaz gün dönümünde gündüz ile gece arasındaki sınır çizgisi Dünya'nın dönme ekseni ile 23,5 derecelik açı yapar. Bunun sonucunda bu sınır çizgisi 66,5 derece ötesindeki enlemlere değmez. Bu nedenle bu paraleller Kuzey ve Güney Kutup Dairesi olmak üzere özel isimler de alır.

Yaz gün dönümünde Kuzey Yarıküre'de 66,5 derece ötesindeki bölgeler 24 saat boyunca tümüyle aydınlık iken, Güney Yarıküre tümüyle gölgede kalır. Kış gün dönümünde hazirandaki durumun tam tersi gözlemlenir.

Bu iki gün hariç, günler geçtikçe dönme ekseni ve gündüz ile gece arasındaki sınır çizgisinin yaptığı açı 23,5 dereceden daha da az olur. Bu demek oluyor ki 24 saatlik gündüz veya gecenin gerçekleştiği alan da gittikçe daralır.

Sonuçta ilkbahar ve sonbahar ekinoksu zamanlarında gündüz ile gecenin sınır çizgisi tam kutuplarda yer alır ve gündüz ile gecelerin uzunluğu Dünya'nın her yerinde eşittir.

İki kutup dairesi arasındaki bölgede gündüz ile gece düzenli olarak birbirinin yerini alır, ancak uzunlukları değişir. Gündüzlerin uzunluğu enlem ile Dünya'nın Güneş'e göre konumuna, yani söz konusu tarihe göre değişir.

Gündüz ile gece arasındaki sınır çizgisi Ekvator'u iki eş parçaya böler, bu nedenle Ekvator'da gündüzlerin ve gecelerin uzunluğu on ikişer saat olmak üzere hep aynıdır.

İlgili ekstralar

İklim Kuşakları

Dünya'da çok sayıda sıcaklık ve iklim tipleri görülmektedir.

Mevsimlerin Değişmesi (Orta Düzey)

Dünya'nın eksen eğikliği nedeniyle güneş ışınlarının açısı yıl boyunca değişir.

Altitudinal zonation

In mountainous areas the climate, soil properties, the flora and fauna change depending on elevation.

Coğrafi Koordinat Sistemi (Orta Düzey)

Coğrafi koordinat sisteminin yardımıyla Dünya'nın herhangi bir yeri iki nokta ile tanımlanır.

Dünya

Dünyamız oksijen içeren atmosfere ve sağlam kabuğa sahip kayaç gezegen.

Eskimoların Yaşam Biçimi

İglu (Eskimo kulübesi), Kuzey Kutup Bölgesi'nde yaşayan Eskimolara özgü konuttur.

Gezegenler, boyutları

Güneş etrafında içte karasal gezegenler, dışta gaz devleri döner.

Güneş

Güneş'in çapı Dünya'nın çapının yaklaşık 109 katıdır. Büyük ölçüde hidrojenden oluşur.

Güneş Sistemi, Gezegenlerin Yörüngeleri

Güneş etrafında eliptik bir yörüngede 8 gezegen döner.

Güneş Tutulması

Güneş, Ay ve Dünya bir düzlemde olduğu zaman Ay Güneş'i tümüyle ya da kısmen örter.

Navigational instruments of the past

Several ingenious instruments have been invented over the centuries to help in navigating the seas.

Saat dilimleri

Dünya içinde aynı standart zamanın kullanıldığı 24 zaman dilimine bölünür.

Sera Etkisi

Sera etkisi, insani aktiviteler nedeniyle artıyor ve küresel ısınmaya neden oluyor.

Zamanın Ölçülmesi

İlk takvimler ve zaman ölçme araçları Antik Çağ'da Batı uygarlığında icat edilmiştir.

Added to your cart.