Büyük Veba Salgını (Avrupa, 1347–1353)

Büyük Veba Salgını (Avrupa, 1347–1353)

Bir bakteriden kaynaklanan veba hastalığı insanlık tarihinin en ölümcül bulaşıcı hastalıklarından biridir.

Tarih

Etiketler

veba, sıçan, bakteri, pire, hastalık, salgın, ateş, imha, bulaşma, enfeksiyon riski, baş ağrısı, öksürme, kuluçkadönem,, kanama, 14. yüzyıl, Avrupa, enfeksiyon zinciri, veba doktoru, _javasolt, tarih, lenf düğümü, akciğer, belirti, doktor, ölüm, nüfus, Orta Çağ

İlgili ekstralar

Sorular

  • İnsanlık tarihinin en yıkıcı veba salgını ne zaman gerçekleşti?
  • Veba salgını büyük olasılıkla nereden yayıldı?
  • Veba salgını hangi yarımadadan Avrupa'ya götürüldü?
  • Salgın ilk olarak Avrupa'nın hangi bölgesine ulaştı?
  • Veba önlemek için insanlar ne yaptı?
  • Vebayı önlemek için insanlar neyi deneMEdi?
  • Vebanın patojeni nedir?
  • Vebanın birincil vektörü nedir?
  • Vebanın enfeksiyon zincirinde hangisi YOKtu?
  • Veba doktorlarının özel giyiminde hangisi YOKtu?
  • Veba doktorlarının diğer adı nedir?
  • Veba doktorları kim/ne tarafından işe alınıyordu?
  • Veba doktorlarının "gagasında" hangisi YOKtu?
  • Veba salgınını önlemek için veba doktorları elbiseleriyle ne yaptı?
  • Vebanın patojeni hangi bakteridir?
  • Vebanın patojenini kim keşfetti?
  • Vebanın patojeni ne zaman keşfedildi?
  • Hangisi vebanın ana türleri arasında DEĞİLdir?
  • Avrupa nüfusunun yüzde kaçı kara ölüm nedeniyle hayatını kaybetti?
  • Büyük veba salgını Avrupa'nın hangi parçasını ağır şekilde etkileMEdi?
  • Vebanın hangi türünün ölüm oranı en yüksektir?
  • "Vebanın patojeni Gram boyama işlemi sonunda mor renk alır."\nifadesi doğru mudur?
  • Büyük olasılıkla vebanın patojeni Avrupa'ya hangi ticaret yoluyla ulaştı?
  • Yersinia pestis bakterisinin şekli nasıldır?

Görüntüler

Yayılması

  • Viyana
  • Brugge
  • Buda
  • Bergen
  • Bordeaux
  • Feodosya
  • Floransa
  • Gdansk
  • Genova
  • Kiev
  • Klaipėda
  • Köln
  • Konstantinopolis (bugünkü İstanbul)
  • Londra
  • Lyon
  • Malmö
  • Marsilya Sarayı
  • Messina
  • Moskova
  • Napoli
  • Paris
  • Prag
  • Roma
  • Sevilla
  • Tunus
  • Valensiya
  • Venedik
  • Varşova

Veba en ölümcül bulaşıcı hastalıklardan biridir. 1347 ile 1353 arasında en çok kişinin ölümünden sorumlu hastalık Kara Ölüm'dü.

Salgın büyük olasılıkla Çin kökenli olup İpek Yolu aracılığıyla Kırım Yarımadası'na ulaştı. Buradan Akdeniz bölgelerine giden yol çok kısaydı. Muhtemelen İtalyan ticaret gemileriyle seyahat eden sıçanların pireleri tarafından götürülen salgın canlı bir ticaret sayesinde Avrupa kıtasına kolayca yayıldı.

Güneyden başlayarak Batı, Orta, Kuzey ve Doğu Avrupa'ya da yayıldı. Kara Ölüm pek çok kişinin ölümünden sorumluydu. Tahminlere göre enfeksiyonda Avrupa nüfusunun %30-60'ı hayatını kaybetti.

Salgından önce dünya nüfusunun sürekli arttığı, ancak 14. yüzyıl sıralarında en çok vebadan dolayı yaklaşık 100 milyon kişinin öldüğü şaşırtıcı bir gerçektir.

Ölüm oranı

  • Viyana
  • Brugge
  • Buda
  • Bergen
  • Bordeaux
  • Feodosya
  • Floransa
  • Gdansk
  • Genova
  • Kiev
  • Klaipėda
  • Köln
  • Konstantinopolis (bugünkü İstanbul)
  • Londra
  • Lyon
  • Malmö
  • Marsilya Sarayı
  • Messina
  • Moskova
  • Napoli
  • Paris
  • Prag
  • Roma
  • Sevilla
  • Tunus
  • Valensiya
  • Venedik
  • Varşova

Zincirin ögeleri

Veba, Yersinia pestis adlı bakterinin yol açtığı bulaşıcı bir hastalıktır.
Hastalığın bakterisi 1894'te Paris merkezli Pasteur Enstitüsünün bir bakteriyologu olan Alexandre Yersin tarafından keşfedildi. Yersinia pestis bakterisi, büyük olasılıkla Doğu Afrika'da Yersinia pseudotuberculosis adlı başka bir bakteriden oluştu ve sonra tüm dünyaya yayıldı. Yersinia pestis çubuk şeklinde Gram-negatif bir bakteridir.
Yersinia pestis bakterisinin enfeksiyon zinciri (bakteri – sıçan – pire – insan) ilk olarak Pasteur Enstitüsünün diğer bir araştırmacısı olan Paul-Louis Simond tarafından bakterinin keşfinden birkaç yıl sonra tanımlandı.

Pireler enfeksiyonun birincil taşıyıcısı (vektörü) olarak rol oynamaktadır. Pirelerin bağırsak sistemine enfekte sıçanların kanını emdiği zaman bakteriler girer. Pirelerin sindirim sisteminde bakteriler koagülaz adlı enzim salgılayıp yutak içinde hücrelerden oluşan bir katman oluşturur. Küçülen yutak açlık hissi yaratır, böylece pire daha çok canlıyı ısırarak bakteriyi ısırdıkları diğer canlılara (insanlara) bulaştırır.

Enfeksiyon zinciri

  • ormansal döngü - Yabani hayvanları etkiler.
  • pireler
  • kemirgenler
  • kentsel döngü - Şehirlerde yaşayan hayvanları etkiler.
  • insanlar (hıyarcık vebası)
  • insanlar (ikincil akciğer vebası) - Hıyarcık vebasından gelişir. İsanlar arasında damlacık yoluyla bulaşır.
  • insanlar (birincil akciğer vebası)

Belirtileri

Hıyarcık vebası

Vebanın en yaygın şeklidir ve Orta Çağ Avrupa'sında "kara ölüm" olarak tanımlanmıştır. Adını hastalık süresinde oluşan şişmiş lenf bezlerinden (bubolardan) almıştır. Bubolar mavimsi-siyah renkli irin içerir ve bu bir süre sonra patlar. Belirtileri yüksek ateş ve ağrıdır. Pireler veba bakterisini enfekte sıçanlardan alarak ısırdıkları diğer canlılara bulaştırır.

Akciğer vebası

Vebanın seyrek türü olup öksürük damlacıkları aracılığıyla kişiden kişiye yayılır (birincil akciğer vebası). Vücuda giren bakteriler sinir sistemine de bulaşabilir. Akciğer vebası, akciğer ödemine ve solunum yetmezliğine neden olur. Ölüm boğulmadan ötürü gerçekleşir. Tedavi edilmeyen akciğer vebasının ölüm oranı son derece yüksektir, yaklaşık %95'tir.

Septik veba

Enfeksiyon kan dolaşımına büyük miktarda giren veba bakterisinden kaynaklanır. Septik veba, hıyarcık vebası ve akciğer vebasının komplikasyonu olarak gelişebilir. Bütün vücutta yayılan bakteriler deride ve iç organlarda kanamaya neden olur. Yüksek ateş belirtisi gösteren hastalığın ölüm oranı neredeyse %100'dür.

Veba doktoru

  • geniş kenarlı şapka
  • başlık
  • sarımsak - Enfeksiyonu önlemek amacıyla veba doktorları sürekli çiğniyordu.
  • değnek - Veba doktorları tarafından hastalarla temastan kaçınmak için kullanılıyordu.
  • maske - Deriden yapılmış ürkütücü maskenin gagasına çiçek yapraklarından, şifalı bitkilerden ve baharatlardan oluşan özel karışım doldurulurdu.
  • delikli baharat topu - Zincir üzerinde taşınan, koku yayan baharat kutusu.
  • eldiven
  • pelerin - Vücutlarını yağlar emdirilmiş, kolay yıkanabilir elbiseler sıkıca örtüyordu.
  • çizme

Veba doktorlarının kıyafeti 17. yüzyılın başlarında Fransa kralı XIII. Louis'in doktoru Charles Delorme tarafından tasarlandı. Maskelerinden ötürü halk onları "Kuş Adam" olarak adlandırmayı uygun gördü. Veba doktorlarını genellikle enfekte şehirler işe alıyordu.

İnsanların çoğu vebadan kendini uzak tutmaya çalışıyordu ya da diğer bölgelere kaçıyordu. Enfekte olanlar karantina altına alınıyordu. Ancak onları iyileştirmeye çalışan birkaç kişi de bulunuyordu. Veba doktorları vücutlarını dış dünyaya karşı hava geçirmeyecek şekilde kapatıyordu, bu yöntem muhtemelen onları enfeksiyondan koruyordu.

Başlarında geniş kenarlı şapka ve başlık, yüzlerinde, göz yerlerinde cam olan gaga şeklinde maske bulunuyordu. Çeşitli yağlar emdirilmiş, kolay yıkanabilir elbiselerle vücutlarını örtüyorlardı, ellerine de eldiven giyiyorlardı.

Böyle bir kıyafet kullanılmasının nedeni o zamanlarda hastalığın solunum yoluyla yayıldığının düşünülmesidir. Deriden yapılmış, ürkütücü maskenin "gagası" içine çiçek yaprakları, şifalı bitkiler ve baharatlar dolduruluyordu. İnsanlar zaten kokuların koruyucu, büyülü gücüne inanıyordu.

Veba doktorları tabi ki hastaları iyileştiremedi, ancak acılarını hafifletebildiler. Tıbbi tavsiyeleriyle ve hijyenle ilgili önlemleriyle vebanın yayılmasını yavaşlatabildiler. Ölenlerin sayımını yapmak da görevleri arasındaydı.

Animasyon

  • ormansal döngü - Yabani hayvanları etkiler.
  • pireler
  • kemirgenler
  • kentsel döngü - Şehirlerde yaşayan hayvanları etkiler.
  • insanlar (hıyarcık vebası)
  • insanlar (ikincil akciğer vebası) - Hıyarcık vebasından gelişir. İsanlar arasında damlacık yoluyla bulaşır.
  • insanlar (birincil akciğer vebası)
  • geniş kenarlı şapka
  • başlık
  • sarımsak - Enfeksiyonu önlemek amacıyla veba doktorları sürekli çiğniyordu.
  • değnek - Veba doktorları tarafından hastalarla temastan kaçınmak için kullanılıyordu.
  • maske - Deriden yapılmış ürkütücü maskenin gagasına çiçek yapraklarından, şifalı bitkilerden ve baharatlardan oluşan özel karışım doldurulurdu.
  • delikli baharat topu - Zincir üzerinde taşınan, koku yayan baharat kutusu.
  • eldiven
  • pelerin - Vücutlarını yağlar emdirilmiş, kolay yıkanabilir elbiseler sıkıca örtüyordu.
  • çizme
  • Viyana
  • Brugge
  • Buda
  • Bergen
  • Bordeaux
  • Feodosya
  • Floransa
  • Gdansk
  • Genova
  • Kiev
  • Klaipėda
  • Köln
  • Konstantinopolis (bugünkü İstanbul)
  • Londra
  • Lyon
  • Malmö
  • Marsilya Sarayı
  • Messina
  • Moskova
  • Napoli
  • Paris
  • Prag
  • Roma
  • Sevilla
  • Tunus
  • Valensiya
  • Venedik
  • Varşova

Anlatma

Veba en ölümcül bulaşıcı hastalıklardan biridir. 1347 ile 1353 arasında en çok kişinin ölümünden sorumlu büyük veba salgını büyük olasılıkla İpek Yolu aracılığıyla Kırım Yarımadası'na ulaştı. Sonra İtalyan ticaret gemileriyle Akdeniz bölgelerine götürüldü. Canlı bir ticaret nedeniyle bütün Avrupa'da kolayca ve hızlı bir şekilde yayıldı.
Yalnızca Polonya Krallığı'nın bölgelerini aşırı etkilemedi.

Veba salgını nedeniyle pek çok kişi hayatını kaybetti. Tahminlere göre salgında Avrupa nüfusunun %30-60'ı hayatını kaybetti.
Kıtanın nüfusu yalnızca 150 yıl sonra önceki seviyeye ulaştı.

Veba Yerisina pestis adlı bir bakterinin yol açtığı bulaşıcı bir hastalıktır. Hastalığın çubuk şeklindeki bakterisi 1894'te Paris merkezli Pasteur Enstitüsünün bir bakteriyologu olan Alexandre Yersin tarafından keşfedildi.

Orta Çağ'da veba salgını, sıçanlar tarafından ticaret gemileri aracılığıyla limandan limana götürüldü. Pirelerin bağırsak sistemine sıçanların kanını emdiği zaman bakteriler girdi. Pireler veba bakterisini sıçanlardan alarak ısırdıkları diğer canlılara bulaştırdı. Böylece pireler enfeksiyonun birincil vektörü olarak rol oynadı.

Vebanın üç ana türü bilinir: hıyarcık vebası, akciğer vebası ve septik veba. Adını mavimsi-siyah renkte irin içeren şişmiş lenf bezlerinden yani bubolardan aldı.

İnsanların çoğu vebadan kendilerini uzak tutmaya çalışıyordu ya da diğer bölgelere kaçıyordu. Bazı kişiler ise hastaları iyileştirmek istedi.
Veba doktorlarının kıyafeti 17. yüzyılın başlarında Fransa Kralı XIII. Louis'in doktoru Charles Delorme tarafından tasarlandı. Başlarında geniş kenarlı şapka ve başlık, yüzlerinde göz deliklerinde cam olan gaga biçiminde maske bulunuyordu. Çeşitli yağlar emdirilmiş, kolay yıkanabilir elbiselerle vücutlarını örtüyorlardı ve ellerine eldiven giyiyorlardı.

İlgili ekstralar

Bakteriler (Yuvarlak, Çubuk, Spiral Şekilliler)

Bakteriler şekillerine göre de sınıflandırılabilir.

Orta Çağ Şehri

Orta Çağ şehirlerindeki taştan veya tuğladan yapılmış katlı evler, bulundukları sokaklara özel bir görüntü sağlıyordu.

Bacteria (advanced)

Bacteria are unicellular organisms that have no nuclei and are a few micrometres in length

İç Kale (Orta Çağ)

Donjonlar, Orta Çağ'ın özel yapıları olup zaman zaman kalelerden ayrı olarak da inşa edilmiştir.

Orta Çağ'da Batı Avrupa'daki Kıyafetler (14. yüzyıl)

Kıyafetler, söz konusu dönemde ve bölgede yaşayanların yaşam tarzını ve kültürünü yansıtır.

Orta Çağ’da Batı Avrupa’daki Kıyafetler (5-10. yüzyıl)

Kıyafetler, söz konusu dönemde ve bölgede yaşayanların yaşam tarzını ve kültürünü yansıtır.

Orta Çağ'da Kale Zindanı

Orta Çağ ve Erken Modern Çağ'daki kale zindanlarında çeşitli işkence aletleri kullanılırdı.

Orta Çağ'da Yerleşim Köprüsü (Londra Köprüsü, 16. yüzyıl)

Tudor Dönemi'nde Thames Nehri üzerindeki köprüde yaklaşık 200 bina inşa edildi.

Prokaryot ve ökaryot hücrelerin yapısı

Canlılar aleminde iki temel hücre tipi vardır: Prokaryot ve ökaryot hücre.

Virüsler

Proteinden ve DNA veya RNA'dan oluşur ve bulaştığı hücreleri daha fazla virüs üretmeleri için yeniden programlar.

Efsanevi Orta Çağ İmparatorlukları

Tarih boyunca sayısız efsanevi imparatorluk doğdu ve çöktü.

Added to your cart.