Zlodowacenie

Zlodowacenie

Ostatnia epoka lodowa zakończyła się 13 tysięcy lat temu.

Geografia

Etykiety

zlodowacenie, W epoce lodowej, lodowaty, międzylodowcowy, ogrzewanie, Ochłodzenie, klimat, pokrywa śnieżna, lodowiec, lód, natura, Historia Ziemi, geografia

Powiązane treści

Sceny

Przed zlodowaceniem

  • Wyspy Brytyjskie
  • Morze Adriatyckie
  • Północna Europa
  • Ameryka Północna
  • Alaska
  • Morze Czerwone
  • Alpy
  • Morze Śródziemne
  • Indonezja
  • Japonia
  • Australia
  • Himalaje
  • Pojezierze Fińskie
  • Wielkie Jeziora

Okresy lodowcowe oznaczały największe zmiany klimatyczne w historii Ziemi.
Okres lodowcowy to długotrwała zmiana klimatu, podczas której średnia temperatura na Ziemi spada, czemu towarzyszy powiększanie lądolodów, polarnych czap lodowych oraz lodowców.
Udowodnione zostały cztery główne zlodowacenia:

1. Na przełomie prekambru i paleozoiku (800-600 milionów lat temu): wtedy zlodowacenia obejmowały największy obszar.

2. W ordowiku, drugim okresie ery paleozoicznej (460-430 milionów lat temu)

3. Na przełomie karbonu i permu (330-250 milionów lat temu)

4. W epoce lodowej plejstocenu (1,8 milionów - 10 tysięcy lat temu)

Każde zlodowacenie charakteryzuje się okresami ochłodzeń (glacjałów), kiedy lód zajmuje większe obszary i ociepleń (interglacjałów), w których lód cofa się. Glacjały i interglacjały następują po sobie cyklicznie co ok. 40-100 tys. lat.

Przyczyny zlodowaceń:

1. Zmniejszenie nasłonecznienia Ziemi;
2. Zmiany zachodzące w ruchu kuli ziemskiej (wahania w kącie nachylenia osi Ziemi, odchylenia w ruchu dookoła własnej osi, zmiany kształtu orbity ziemskiej);
3. Przebiegunowanie Ziemi;
4. Fluktacje w procesach termicznych oceanów (naprzemienne zamarzanie i parowanie);
5. Zmiany atmosferyczne (np. efekt cieplarniany);
6. Powstawanie kontynentów.

Maksymalna grubość warstwy lodu

  • Wyspy Brytyjskie
  • Morze Adriatyckie
  • Północna Europa
  • Ameryka Północna
  • Alaska
  • Morze Czerwone
  • Alpy
  • Morze Śródziemne
  • Indonezja
  • Japonia
  • Australia
  • Himalaje
  • Pojezierze Fińskie
  • Wielkie Jeziora

Teraźniejszość

  • Wyspy Brytyjskie
  • Morze Adriatyckie
  • Północna Europa
  • Ameryka Północna
  • Alaska
  • Morze Czerwone
  • Alpy
  • Morze Śródziemne
  • Indonezja
  • Japonia
  • Australia
  • Himalaje
  • Pojezierze Fińskie
  • Wielkie Jeziora

Skutki zlodowacenia

  • Wyspy Brytyjskie
  • Morze Adriatyckie
  • Północna Europa
  • Ameryka Północna
  • Alaska
  • Morze Czerwone
  • Alpy
  • Morze Śródziemne
  • Indonezja
  • Japonia
  • Australia
  • Himalaje

Skutki ocieplenia

  • Wyspy Brytyjskie
  • Morze Adriatyckie
  • Północna Europa
  • Ameryka Północna
  • Alaska
  • Morze Czerwone
  • Alpy
  • Morze Śródziemne
  • Indonezja
  • Japonia
  • Australia
  • Himalaje
  • Pojezierze Fińskie
  • Wielkie Jeziora

Animacja

  • Wyspy Brytyjskie
  • Morze Adriatyckie
  • Północna Europa
  • Ameryka Północna
  • Alaska
  • Morze Czerwone
  • Alpy
  • Morze Śródziemne
  • Indonezja
  • Japonia
  • Australia
  • Himalaje
  • Pojezierze Fińskie
  • Wielkie Jeziora
  • Mediolan
  • Monachium
  • Genewa
  • Cieśnina Gibraltarska
  • Nowa Gwinea
  • Nowy Jork
  • Południowe Ohio
  • Skandynawia

Narracja

Zlodowacenie:

Zlodowaceniem nazywamy okres, kiedy bieguny Ziemi pokryte są czapami lodowymi. W historii Ziemi miało miejsce kilka wielkich okresów lodowcowych, które mogły trwać nawet wiele milionów lat. W każdym z wielkich zlodowaceń następują po sobie fazy ochłodzeń i ociepleń, których cykl trwa setki tysięcy lat.

Z geochronologicznego punktu widzenia nadal żyjemy w epoce lodowej: w dalszym ciągu trwa zlodowacenie ery kenozoicznej, tylko, że akurat mamy fazę ocieplenia.

Ostatnie zlodowacenie rozpoczęło się przed 110 000 lat i zakończyło się przed 10 000 lat. Miało one decydujący wpływ na obecne oblicze Europy i Ameryki.

Lód wypolerował skały, później naniósł osady. Zimne wiatry dalej szlifowały powierzchnię, tworząc gleby lessowe i piaskowe. Średnia temperatura na Ziemi była o 5 °C niższa niż obecnie, co spowodowało przeobrażenia fauny i flory, przesunięcie stref klimatycznych oraz wymieranie gatunków.

Powierzchnia i grubość czap lodowych na biegunach uległa znacznemu powiększeniu, a lodowiec arktyczny zajął znaczną część Europy: obszar grubego aż na 2000-3000 m lądolodu sięgał do 2000 km na południe od Skandynawii.
Duża masa czap lodowych na biegunach spowodowała, że obniżył się poziom wody w oceanach w znacznym stopniu, a Wyspy Brytyjskie połączył lądowy pomost z kontynentem. Znaczną część wysp pokrywał lód. Lodowce Alp zsunęły się w dół aż do linii Mediolan-Monachium-Genewa, tworząc moreny czołowe. W konsekwencji obniżenia poziomu mórz basen północnego Adriatyku stał się krasowym obszarem lądowym. Po zamknięciu się cieśniny Gibraltarskiej Morze Śródziemne zostało odcięte od Oceanu Atlantyckiego. Morze Czerwone również straciło łączność z pobliskim oceanem i stało się bezodpływowym morzem śródlądowym, przy czym duża jego część wyschła.
Lodowce Himalajów zsunęły się niżej, zajmując rozległe obszary. W konsekwencji obniżenia poziomu wody w morzach Japonię połączył z Azją lądowy pomost. Indonezja również została połączona lądem z Azją. Australię, stanowiącą jedną całość z Nową Gwineą, oddzielała od Indonezji tylko cieśnina morska. Pomiędzy Ameryką Północną a Azją powstał lądowy pomost, po którym do Ameryki przewędrował człowiek i wiele innych gatunków. Amerykę Północną pokrywał lądolód do 40° szerokości georgaficznej, którego grubość dochodziła do 3000-3500 m. Lodowiec dotarł do Nowego Jorku: Long Island to pozostałość moreny. Granicę zasięgu pokrywy lodowej wyznaczało południe Ohio, czyli obszar leżący na tej samej szerokości co Sycylia.

Ocieplenie:

Przez przeważający okres historii geologicznej Ziemi nie miała ona polarnej czapy lodowej. Okresy te przerywane były niekiedy zlodowaceniem, czyli epoką lodową.
Zlodowaceniem nazywamy okres, kiedy bieguny Ziemi pokryte są czapami lodu. W każdym ze zlodowaceń następują po sobie fazy ochłodzeń i ociepleń. Obecnie znajdujemy się w fazie ocieplenia zlodowacenia ery kenozoicznej.

W sensie geochronologicznym znacznie wyższa temperatura niż obecnie panowała na Ziemi wielokrotnie. W konsekwencji znikały z biegunów czapy lodowe, a średni poziom mórz był o 100 m wyższy niż dzisiaj. Obecny okres ocieplenia trwa od 10 000 lat, przy czym tempo wzrostu temperatury w ciągu ostatnich 100 lat przyspieszyło, do czego przyczyniła się zapewne szkodliwa dla środowiska działalność człowieka.

Obecne oblicze Ziemi jest skutkiem ostatniego okresu ocieplenia: lądolód zniknął z terenów Skandynawii, wpływając na obecne ukształtowanie terenu, powstały słynne norweskie fjordy. Lodowiec arktyczny wyżłobił niecki jezior Pojezierza Fińskiego, które po cofnięniu się lodu napełniły się wodą. Powstały w ten sposób setki jezior i wysepek.
Wraz z topnieniem czap lodowych podniósł się poziom wody w morzach, zniknęło lądowe połączenie Wysp Brytyjskich z kontynentem. Cofnęły się lodowce Alp, pozostawiając po sobie doliny polodowcowe i jeziora morenowe.
Ocean ponownie napełnił basen Morza Adriatyckiego. Powróciło połączenie Morza Śródziemnego z Oceanem Atlantyckim - wcześniejszy lądowy pomost w cieśninie Gibraltarskiej zniknął.
Morze Czerwone ponownie połączyło się z Oceanem Indyjskim. Cofnęły się lodowce w Himalajach. Przestało istnieć połączenie lądowe między Japonią a kontynentem azjatyckim. Indonezja ponownie stała się archipelagiem.
Morze zalało znaczne obszary Australii, a Nowa Zelandia stała się wyspą. Łączący Amerykę i Azję lądowy pomost znalazł się pod wodą. Lodowce wycofały się z terenów Ameryki, powstały Wielkie Jeziora. Wyrzeźbione przez cofający się lądolód koryta wypełniła woda z topniejącego lodowca.

Powiązane treści

Fiord

Głębokie zatoki morskie otoczone skałami i wcinające się w głąb lądu, które powstały z wcześniejszych żłobów lodowcowych.

Lodowiec górski (poziom średni)

Lodowiec jest powstałą ze śniegu masą lodu, która pozostaje w ciągłym, powolnym ruchu.

Lodowiec górski (poziom podstawowy)

Lodowiec jest taką masą lodową powstałą ze śniegu, która cały czas znajduje się w powolnym ruchu.

Góry lodowe

Góry lodowe to mniejsze lub większe zwarte bryły lodu słodkowodnego, pływające po morzach.

Strefy klimatyczne

Na naszej planecie można zaobserwować strefy geograficzne, strefy klimatyczne i powiązane z nimi strefy roślinne.

Zmiana położenia kontynentów na przestrzeni historii Ziemi

Kontynenty wędrowały na przestrzeni historii Ziemi. Proces ten trwa do dziś.

Mamut włochaty

Wymarły trąbowiec to bliski kuzyn słoni, na którego polował człowiek epoki lodowcowej.

Megalityczne kultury w Europie

Liczące wiele tysięcy lat budowle, wykonane z ogromnych kamiennych bloków, są tajemniczymi pamiątkami kultur megalitycznych.

Płyty tektoniczne

Płyty tektoniczne przemieszczają się względem siebie.

Powstawanie i życie jezior

Śródlądowe zbiorniki wodne, położone w zagłębieniach terenu, mogą powstawać zarówno na skutek działania wewnętrzych i zewnętrznych sił Ziemi, jak i...

Prądy morskie

Prądy morskie tworzą strumień wód oceanicznych, który w dużej mierze ma wpływ na klimat naszej Ziemi.

Prehistoryczna jaskinia z okresu paleolitu

Pierwsze domostwa w historii ludzkości dostarczają wielu informacji na temat sposobu życia naszych przodków.

Rozprzestrzenianie się Homo sapiens na Ziemi

"Człowiek rozumny", wyruszył ze swojej kolebki w Afryce i podbijał kolejne kontynenty.

Smilodon

Wymarła podrodzina olbrzymich kotowatych, które otrzymały swoją nazwę od dużych kłów.

Topnienie i zamarzanie

W procesie zamarzania pomiędzy molekułami wody powstają wiązania wodorowe w wyniku czego tworzy się struktura krystaliczna.

Trylobity

Należą do nich przodkowie pajęczaków i raków.

Zmiana pór roku (poziom średni)

Następstwem nachylenia osi własnego obrotu Ziemi jest zmieniający się w ciągu roku kąt padania promieni słonecznych.

Amonity

Wymarłe głowonogi, które posiadały płaskospiralną zewnętrzną skorupę. Pozostałe skamieniałości pomagają określać wiek skał.

Apatozaur

Ogromny, posiadający długą szyję, roślinożerny dinozaur.

Archaeopteryx

Łączy ze sobą cechy zarówno ptaków jak i gadów, dlatego nazywany jest praptakiem. Prawdopodobnie był przodkiem ptaków.

Deinonych

Deinonychus antirrhopus, "straszny szpon", był dinozaurem należącym do mięsożernych dromeozaurów.

Dolmen

Dolmeny znajdujące się na terenie dzisiejszej Holandii zostały zbudowane ponad pięć tysięcy lat temu.

Fałdowanie gór (poziom średni)

Warstwy skalne na skutek siły bocznego nacisku fałdują się. W ten sposób powstają góry fałdowe.

Flora i fauna w karbonie

Ta animacja przedstawia niektóre zwierzęta i rośliny, istniejące między epoką dewońską i permistyczną (358-299 milionów lat temu).

Homo erectus (człowiek wyprostowany)

"Człowiek wyprostowany" tworzył już swoje narzędzia i używał ognia.

Ichtiostega

Praprzodek płazów, wymarły 360 milionów lat temu, wczesny przedstawiciel czteronożnych kręgowców lądowych.

Pteranodon longiceps

Latający gad, podobny do ptaków, jednak nie ma między nimi bezpośredniego pokrewieństwa ewolucyjnego.

Stegozaur

Dinozaur, na którego grzbiecie znajdowały się rzędy płyt odgrywających rolę w termoregulacji.

Tiktaalik

Forma przejściowa w drodze ewolucji pomiędzy rybami a czworonożnymi kręgowcami lądowymi.

Tyrannosaurus rex (królewski jaszczur-tyran)

Ogromny, drapieżny prehistoryczny gad, był najsłynniejszym z dinozaurów.

Triceratops

Dinozaur z okresu kredy, był łatwo rozpoznawlny dzięki charakterystycznej kryzie i trzem rogom.

Ciekawostki geograficzne - Geografia społeczna

Ta animacja prezentuje wiele interesujących faktów związanych z geografią społeczną.

Gejzer

Gejzer okresowo wyrzuca, w formie fontanny, słup gorącej wody i pary wodnej.

Zmiana pór roku (poziom podstawowy)

Następstwem nachylenia osi własnego obrotu planety Ziemi jest zmieniający się w ciągu roku kąt pochylenia promieni słonecznych.

Added to your cart.