Teatr Pompejusza (Rzym, I wiek p.n.e.)

Teatr Pompejusza (Rzym, I wiek p.n.e.)

Ufundowany przez rzymskiego polityka Gnejusza Pompejusza, był jednym z pierwszych stałych teatrów w "Wiecznym mieście", wzniesionych z kamienia.

Nauka o sztukach wizualnych

Etykiety

Pompejusz, teatr, kamienny teatr, Świątynia Wenus, Juliusz Cezar, budynek, architektura, struktura, Rzym, Starożytny Rzym, Római Birodalom, dramat, tragedia, etap, starożytność, historia, kultura

Powiązane treści

Pytania

  • Kim był Gnejusz Pompejusz Magnus?
  • Kto NIE był członkiem I Triumwiratu?
  • Jaki przydomek nosił Pompejusz?
  • W jakiej bitwie Cezar pokonał Pompejusza?
  • Które z poniższych dotyczy Teatru Pompejusza?
  • Czyja świątynia stała na szczycie widowni?
  • Który budynek jest najściślej związany ze śmiercią Juliusza Cezara?
  • Co NIE było częścią teatru Pompejusza?
  • Co było częścią Teatru Pompejusza?
  • Jaki kształt miała dekoracyjna powierzchnia ściany świątyni Wenus?
  • Kto był współczesnym Gnejusza Pompejusza Magnusa?
  • Kto NIE był współczesnym Gnejusza Pompejusza Magnusa?
  • Co oznacza słowo "quadriporticus"?
  • Którego z budynków NIE znaleźlibyśmy w starożytnym Rzymie?
  • Czy to prawda, że Teatr Pompejusza działał nawet po upadku Zachodniego Cesarstwa Rzymskiego?
  • Jaką formę ustroju miał starożytny Rzym w czasie budowania teatru Pompejusza?
  • Kiedy zbudowano Teatr Pompejusza?
  • Dla kogo (początkowo) była zarezerwowana część w rzymskich teatrach zwana orkiestrą?
  • Jak nazywała się ta część Teatru Pompejusza, gdzie grali aktorzy?
  • Gdzie odbywało się posiedzenie senatu podczas zamachu na Juliusza Cezara?
  • Jakiego koloru była krawędź togi noszonej przez senatorów?
  • Kto był muzą teatru (i komedii) w mitologii greckiej?
  • Co łączyło Juliusza Cezara i Pompejusza?
  • Jaki kształt miała widownia teatru Pompejusza?
  • Ile osób na raz mógł pomieścić Teatr Pompejusza?
  • Czy to prawda, że bilety do Teatru Pompejusza były przypisane do danego miejsca?
  • Jaka była pierwotna funkcja "curii" w starożytnym Rzymie?
  • Skąd pochodziły pieniądze na sfinansowanie budowy Teatru Pompejusza?
  • Co się stało z Curią Pompeia po zabójstwie Juliusza Cezara?
  • Dlaczego Pompejusz wybudował teatr?

Sceny

Budowla

  • dziedziniec (ogród) - Stworzenie kompleksu ogrodowego, ozdobionego fontannami i rzeźbami było bardzo drogim przedsięwzięciem.
  • Curia Pompeia - Stojący na końcu ogrodu budynek przez pewien czas był miejscem posiedzeń Senatu.
  • quadriporticus - Prostokątny ogród, ze wszystkich stron otoczony portykami, w których wystawiano niektóre dzieła sztuki zgromadzone przez Pompejusza.
  • Teatr Pompeii - Budynek z kamienia, oddany do użytku w 55 r p.n.e nazwany został od imienia fundatora (Gnejusza Pompejusza Magnusa).

Gnejusz Pompejusz Magnus (106 r. p.n.e. - 48 r. p.n.e), był jednym z rzymskich polityków i dowódców wojskowym w późniejszym okresie Republiki Rzymskiej.

Przydomek "Magnus" (Wielki) został mu nadany ze względu na jego sukcesy militarne. Trzykrotnie wybrano go na konsula. Obok Marka Licyniusza Krassusa i Gajusza Juliusza Cezara był członkiem pierwszego triumwiratu, założonego w 60 r p.n.e. Ostatecznie Pompejusz Magnus przegrał walkę o władzę, kiedy Julius Cezar pokonał go w bitwie pod Farsalos w 48 r. p.n.e.

Podczas swojego drugiego konsulatu Pompejusz podjął inicjatywę rozpoczęcia budowy teatru, zainspirowany wizytą w greckiej Mitylenie. Tym spektakularnym budynkiem (podobnie do swoich współczesnych) chciał zdobyć większą popularność polityczną. Budowa teatru mogła się rozpocząć około 61 roku p.n.e. Pompejusz finansował ją głównie z łupów zdobytych podczas jego kampanii wojskowych. Kompleks budynków oddany do użytku w 55 roku p.n.e., był pierwszym znaczącym teatrem z kamienia w starożytnym Rzymie.

Kompleks budynków, znany też jako teatr Pompejusza składał się z 3 głównych części: z rzeczywistego teatru, imponującego kompleksu ogrodowego otoczonego portykami, oraz kurii noszącej również imię Pompejusza, stojącej na końcu ogrodu.

Teatr

  • porticus post scaenam - Znajdujący się przed ścianą zamykającą teatr (scaenae frons) i z nią połączony bogato zdobiony portyk, składający się zazwyczaj z kolumn korynckich,
  • scaenae frons - Tylna, zamykająca teatr ściana za sceną. Funkcjonowała także jako dekoracja. Zazwyczaj miała dwie lub trzy kondygnacje, bogato zdobione.
  • vomitorium - Jest to system korytarzy i przejść, których używano do szybkiego wypełnienia lub opróżnienia widowni teatru.
  • cavea - Widownia.
  • orkiestra - W starożytnych greckich teatrach było to miejsce chóru. W starożytnym Rzymie nie odgrywała już ważnej roli.
  • proscaenium - To linia podziału między poziomem sceny i chóru. Często było zdobione.
  • pulpitum - Scena. Część przed scaenae frons.
  • Świątynia Wenus - Świątynia stojąca na szczycie widowni, poświęcona rzymskiej bogini miłości i piękna.

Konstrukcja rzymskich teatrów z kamienia była wzorowana na schematach starożytnych teatrów greckich. Jednakże różniły się one zasadniczo tym, że podczas gdy greckie teatry budowano na naturalnych wzniesieniach terenu, Rzymianie budowali swoje teatry na płaskim podłożu, stojące na własnych fundamentach. Drugą istotną różnicą było to, że teatry rzymskie były ze wszystkich stron zamknięte.

Najbardziej spektakularnym elementem konstrukcyjnym półkolistego teatru była funkcjonująca jako dekoracje, wielopiętrowa, ozdobiona kolumnami i posągami fasada sceny (frons scaenae).

Utworzona w tylnej ścianie centralna brama (porta regia) służyła aktorom do wychodzenia na scenę (pulpitum) lub do jej opuszczenia.

Widownia (cavea) o takiej samej wysokości co ściana tylna, według źródeł, mogła pomieścić równocześnie 40 000 widzów, których bilety wstępu były przypisane do konkretnych miejsc. Dzięki biegnącym pod nią korytarzom, a także doskonale zaprojektowanym systemom wejść i wyjść, widownię można było szybko wypełnić albo opróżnić.

Na szczycie, po środku widowni wznosiła się świątynia bogini Wenus.

Teatr Pompejusza był przez prawie 40 lat jedynym stałym teatrem z kamienia w Rzymie. Nawet po wybudowaniu nowych teatrów, zachował swoje znaczenie ze względu na ogromny rozmiar i imponujące piękno budowli.

Jest ironią losu, że po zwycięstwie nad Pomejuszem Cezar właśnie w tym kompleksie budynków świętował swoje zwycięstwo nad nim.

Później kilku cesarzy (np. Augustus, Claudius, Septymiusz Sewer) przebudowało lub odnowiło teatr, który wciąż pełnił pierwotną funkcję.

W połowie VI wieku z powodu wojen liczba ludności w Rzymie znacznie się zmniejszyła, a teatr Pompejusza stał się niepotrzebny i został pozostawiony swojemu losowi.

Widownia

  • porticus post scaenam - Znajdujący się przed ścianą zamykającą teatr (scaenae frons) i z nią połączony bogato zdobiony portyk, złożony zazwyczaj z kolumn korynckich.
  • pulpitum - Scena. Część przed scaenae frons.
  • proscaenium - To linia podziału między poziomem sceny i chóru. Często było zdobione.
  • scaenae frons - Tylna, zamykająca ściana teatru za sceną. Funkcjonowała także jako dekoracja. Zazwyczaj miała dwie lub trzy kondygnacje, bogato zdobione.
  • porta regia - Brama stojąca na środku sceny, przez którą poruszali się aktorzy.

Na scenie

  • portyk - Sala Kolumn (Portyk)
  • wejścia i wyjścia - Dzięki genialnym projektantom i architektom, teatry, podobnie jak amfiteatry, można było równie szybko wypełnić, jak i opróżnić.
  • cavea - Widownia
  • orkiestra - W starożytnych greckich teatrach było to miejsce chóru. W starożytnym Rzymie nie odgrywała już ważnej roli.
  • Świątynia Wenus - Świątynia stojąca na szczycie widowni, poświęcona rzymskiej bogini miłości i piękna.
  • aditus maximus - Wejście na poziom chóru. Znajdowało się po obu stronach budynku.

Świątynia Wenus

  • portyk - Sala Kolumn (Portyk).
  • fronton
  • tympanon - Wewnętrzne, półkoliste lub trójkątne, ograniczone gzymsem pole przyczółka (frontonu) budynków z dwuspadowym dachem. Był powszechnie ozdobiony płaskorzeźbami i rzeźbami.
  • gzyms
  • granitowa kolumna

W mitologii rzymskiej Wenus jest boginią piękna, miłości, płodności i dobrobytu. Jej odpowiednikiem jest grecka Afrodyta. Uważano ją za matkę ludu rzymskiego, ponieważ to jej syn Eneasz był tym, który wyprowadził uciekinierów z płonącej Troi do Włoch. Kult Wenus zajmował centralne miejsce w politeizmie Rzymian. Liczne ceremonie były związane z postacią Wenus.

Wiele świątyń zostało wzniesionych na cześć Wenus. Należy do nich również świątynia wieńcząca teatr Pompejusza. Podobno Pompejusz powiedział kiedyś, że wybudował on w rzeczywistości świątynię Wenus, a teatr zapewniał jedynie schody prowadzące do niej.

Ogród

Za tylną fasadą sceny (frons scaena) zamykającą rzeczywisty teatr, znajdował się zjawiskowy ogród.

Teren ten w kształcie prostokąta był z czterech stron otoczony portykami.

Blasku pięknemu i kosztownemu ogrodowi dodawały niemal nieustannie działające fontanny, zasilane wodą z pobliskiego wodociągu (aqueduct), kwiaty, rośliny zimozielone i posągi zgromadzone przez samego Pompejusza. Część rzeźb ustawiono pod quadriporticus.

Curia

  • senatorowie - Senat był najważniejszym organem ustawodawczym w okresie Republiki Rzymskiej. Jej członkowie, czyli senatorzy byli częścią elity i nosili grube togi z purpurowym szlakiem wzdłuż krawędzi.
  • fronton
  • tympanon - Wewnętrzne, półkoliste lub trójkątne, ograniczone gzymsem pole przyczółka (frontonu) budynków z dwuspadowym dachem. Był powszechnie ozdobiony płaskorzeźbami i rzeźbami.
  • gzyms
  • portyk - Sala Kolumn (Portyk).
  • Gajusz Juliusz Cezar - Według zapisów historycznych, w Kurii Pompeia zamordowano Juliusza Cezara, w drodze na posiedzenie Senatu, w dniu 15 marca 44 roku p.n.e.

Curia Pompeia znajdowała się na jednym końcu ogrodu, a teatr na drugim. W starożytnym Rzymie rzymskie kurie służyły do politycznych spotkań i debat. Obrady Senatu, najważniejszego organu ustawodawczego w Republice Rzymskiej, w tym okresie również odbywały się czasowo w budynku kurii (curia).

Curia Pompeia jednak stała się sławna dlatego, gdyż prawdopodobnie była ona miejscem zamachu, gdzie senatorzy i arystokraci, którzy byli zwolennikami republiki, zamordowali Gajusza Juliusza Cezara w dniu 15 marca 44 r. p.n.e.

Spacer

Animacja

  • Świątynia Wenus - Świątynia stojąca na szczycie widowni, poświęcona rzymskiej bogini miłości i piękna.

Juliusz Cezar

Gajusz Juliusz Cezar (100 r. p.n.e.- 44 r. p.n.e.) był rzymskim wodzem i politykiem. To jedna z najbardziej znanych postaci historycznych starożytnego Rzymu. Ten wybitny i popularny przywódca wojskowy (np. podbój Galii) w 60 r. p.n.e. zawarł I triumwirat, tajne porozumienie z Gnejuszem Pompejuszem Magnusem i Markiem Licyniuszem Krassusem. Po pokonaniu Pompejusza, Cezar wprowadził jednowładztwo wojskowe. Dożywotnio sprawował najważniejsze stanowiska polityczne. Praktycznie stworzył podwaliny późniejszego cesarstwa rzymskiego. Mimo tego jego niezwykła popularność pozostała niezachwiana. Jednakże zwolennicy Republiki zaplanowali przeciwko niemu zamach, który skutecznie przeprowadzili w idy marcowe (15 marca) w 44 r. p.n.e.

Narracja

Zakończenie budowy teatru zleconego przez Gnejusza Pompejusza Magnusa, rzymskiego polityka i dowódcy wojskowego miało miejsce w 55 r. p.n.e. w trakcie jego drugiego konsulatu. Ten pierwszy kamienny teatr Wiecznego Miasta sfinansowany był głównie z łupów zdobytych podczas kampanii wojskowych Pompejusza.
Rzeczywisty teatr miał kształt półokrągły i mógł pomieścić na raz 40 000 widzów. Na szczycie po środku widowni, naprzeciwko sceny, wznosiła się świątynia bogini Wenus, wieńcząca budowlę.

Za tylną, wielopiętrową ścianą zamykającą scenę, funkcjonującą również jako dekoracja, znajdował się zjawiskowy ogród. Teren w kształcie prostokąta ze wszystkich stron otoczony był portykami. Blasku temu pięknemu ogrodowi dodawały fontanny i posągi.

Po drugiej stronie ogrodu, naprzeciwko teatru znajdowała się nazwana również od Pompejusza Curia Pompeia. Było to równocześnie miejsce spotkań politycznych i posiedzeń senatu rzymskiego.

Według źródeł historycznych, Juliusz Cezar, jedna z najbardziej znanych postaci starożytnego Rzymu, został zamordowany w Curii Pompeia.

Powiązane treści

Starożytny teatr grecki (teatr Dionizosa)

Teatr o charakterystycznym kształcie i znakomitej akustyce znajduje się na stoku ateńskiego Akropolu.

Alezja (Francja, I wiek p.n.e.)

W 52 p.n.e. wojska rzymskie Juliusza Cezara oblegały bronione przez Wercyngetoryksa miasto galijskie.

Koloseum (Rzym, I wiek n.e.)

Najsłynniejszy amfiteatr starożytnego Rzymu, którego ruiny do dziś zachwycają, został wybudowany w I wieku naszej ery.

Pałac Dioklecjana (Split, Chorwacja)

Ufortyfikowana rezydencja na brzegu morza została zbudowana przez rzymskiego cesarza Dioklecjana, w pobliżu miejsca jego narodzin.

Starożytny senator rzymski z żoną

Członkowie senatu, znajdujący się na szczycie hierarchii społecznej w starożytnym Rzymie, nosili togę ozdobioną purpurowym szlakiem.

Teatro Olimpico (Vicenza, XVI wiek)

Jeden z pierwszych teatrów nowożytnych, wybudowany na wzór teatru antycznego, został oddany do użytku w 1585 roku.

Łuk Tytusa (Rzym, I wiek)

Łuk triumfalny, znajdujący się u wejścia do Forum Romanum, wzniesiony został przez cesarza rzymskiego dla upamiętnienia zwycięstwa w wojnie z Żydami.

Circus Maximus (Rzym)

Ogromna arena starożytnego Rzymu zasłynęła przede wszystkim z organizowanych na niej wyścigów rydwanów.

Ołtarz Pokoju (Rzym, I wiek p.n.e.)

Ogromny ołtarz wzniesiony przez pierwszego cesarza rzymskiego był jednym z najważniejszych dzieł sztuki okresu Cesarza Oktawiana Augusta.

Panteon (Rzym, II wiek n.e.)

˝Świątynia wszystkich bogów˝ w całej okazałości została wybudowana za czasów cesarza Hadriana.

Starożytny rzymski akwedukt i droga

Sieć akweduktów i dróg przebiegające przez całe imperium rzymskie była doskonałym miernikiem rozwoju cywilizacji rzymskiej.

Starożytny rzymski dom mieszkalny

Domy bogatych obywateli starożytnego Rzymu były obszernymi budynkami wzniesionymi na zróżnicowanym planie i składały się z wielu pomieszczeń.

Teatr Globe (Londyn, XVII wiek)

Jednym z dyrektorów zbudowanego w Londynie renesansowego teatru, w kształcie otwartego amfiteatru, był William Szekspir

Termy Karakalli (Rzym, III wiek)

Wspaniały kompleks łaźni cesarza rzymskiego, zbudowany w III wieku.

Added to your cart.