Młyn wodny

Młyn wodny

Urządzenie mechaniczne, wykorzystujące energią wodną miało wielorakie zastosowanie już w średniowieczu.

Technika, zajęcia z gospodarstwa domowego

Etykiety

młyn wodny, ziarna frezarki, wodna, Młyn wodny, kamień młyński, kanał, energia odnawialna, rzeka, koło zębate, technika

Powiązane treści

Pytania

  • Który z poniższych młynów NIE należy do rodzajów młynów tradycyjnych?
  • Czy to prawda, że młyny były stosowane wyłącznie do mielenia suchych substancji?
  • W co zamienia koło wodne energię spiętrzonej wody?
  • W której epoce historycznej po raz pierwszy budowano młyny wodne?
  • Gdzie NIE wykorzystywano koła wodnego?
  • Którym narzędziem regulowano zmiany poziomu wody?
  • Z jakiego tworzywa wykonywano przeważnie koło wodne?
  • Co znajduje się na obwodzie koła wodnego?
  • Za pomocą czego przekazywana jest energia obrotowa głównej osi na osi pionowe?
  • Do czego wsypywano w młynach surowiec do mielenia?
  • Które narzędzie mieliło substancje stałe?
  • Który z rodzajów kół wodnych nie istnieje?
  • Kto pracuje w młynach?
  • Gdzie NIE znajdziemy młyna wodnego?
  • Czy to prawda, że młyny wodne często budowano na statkach płynących po mało spiętrzonych rzekach?
  • Czy to prawda, że na Węgrzech w średniowieczu budowano młyny przede wszystkim nad potokami?
  • Gdzie stosowano tzw. pływające młyny wodne?
  • Który z rodzajów koła wodnego stosowano nad mocno spiętrzonymi potokami?
  • Do mielenia czego NIE używano węgierskich średniowiecznych młynów stojących nad potokami?
  • Co NIE należy do źródeł energii odnawialnej?
  • W jakiej pozycji jest koło wodne?
  • W jakiej pozycji jest główna oś?
  • Którym słowem można zastąpić określenie ˝łopatka koła wodnego˝?
  • Gdzie są umieszczone kamienie młyńskie?

Sceny

Młyn wodny

Młyn, koło wodne, młyn wodny

Istnieją trzy tradycyjne rodzaje młyna. Różnica między nimi wynika z różnych sił napędowych. Na podstawie tego rozróżniamy młyn wodny, młyn wiatrowy i młyn suchy (napędzany siłą zwierząt).

Młyny pierwotnie służyły do mielenia suchych surowców, ale z czasem ich zastosowanie zróżnicowało się (np. tartak).

Koło wodne było urządzeniem służącym do napędzania maszyn, czyli takim, które energię wodną zamieniało na pracę mechaniczną. Jego pierwsze zastosowanie sięga czasów starożytnych, ale powszechnie stosowanym narzędziem stało się w średniowieczu.

Najczęściej używano go w młynach zbożowych (stąd pochodzi nazwa młyn wodny), lecz znane jest także jego szersze zastosowanie (np. w warsztatach kowalskich, w tartakach i w kopalniach).

Budowa wewnętrzna

  • gardziel
  • kamień młyński
  • przekładnia
  • koło zębate
  • oś główna
  • skrzynia na mąkę
  • koło wodne

Budowa i działanie

Młyny wodne były budowane nad odpowiednio silnym ciekiem wodnym. Ewentualne zmiany poziomu wody można było regulować budując kanały i śluzy wodne. Najważniejszym wyposażeniem budynku było koło wodne.

Koło budowano przeważnie z drewna a na jego obwodzie umieszczano łopatki (łyżki). To one stanowiły płaszczyznę napędową. Pionowo ustawione koło wodne było mocowane na poziomej osi i napędzane siłą naporu wody.

Obroty osi przekazywały napęd maszynie. Wewnątrz młyna - za pomocą kół zębatych i przy zastosowaniu odpowiednich przykładni - energia obrotowa przekazywana była osi pionowej, która obracała kamień młyński (kamienie młyńskie).

Wsypany do gardzieli suchy surowiec był następnie mielony między kamieniami, a mlewo przesypywano kanałami do skrzyń stojących na dolnym poziomie.

Rodzaj koła wodnego

  • koło wodne
  • łopatki
  • oś główna
  • potok

Wykorzystanie energii wodnej

  • gardziel
  • kamień młyński
  • oś główna
  • przekładnia
  • koło wodne
  • rynna wodna

Animacja

Narracja

Ludzkość od wieków stara się zastąpić ludzką i zwierzęcą siłę roboczą. Pierwszym rozwiązaniem było zaangażowanie sił natury.

Do mechanicznych urządzeń stosujących źródła energii odnawialnej zaliczane są również młyny wodne.

Młyny wodne budowano nad ciekami wodnymi o odpowiednio silnym spiętrzeniu. Poziom i spiętrzenie wody regulowano przy pomocy kanałów i śluz. Najważniejszym elementem konstrukcyjnym budynku młyna było pionowo ustawione koło wodne umocowane do poziomej osi.

Urządzenie to było znane już w starożytności, ale dopiero w średniowieczu zaczęło być powszechnie stosowane. Koła wodne były poruszane przez wodę uderzającą w łopatki (łyżki) umieszczone na obwodzie koła wodnego. W zależności od sposobu zasilania dzielimy koła (młyny) wodne na nasiębierne, śródsiębierne i podsiębierne.

Energia obrotowa osi głównej, wchodzącej do wnętrza budynku jest przekazywana na jedną lub więcej osi pionowych za pomocą kół zębatych i innych odpowiednich przekładni. Osi pionowe obracały kamieniami młyńskimi (kamieniami mielącymi) znajdującymi się w górnej części budynku w tzw. skorupie.

Zboże do zmielenia dostawało się do kamieni przez gardziel. Gotowe mlewo z górnego poziomu zsypywane było kanałami do skrzyń na mąkę.

Koła wodne najczęściej były stosowane w młynach zbożowych, stąd też pochodzi nazwa „młyn wodny”. Znane są również jego inne zastosowania tam, gdzie energię wodną zamieniano w energię mechaniczną, np. w warsztatach kowalskich, w tartakach, w kopalniach.

Powiązane treści

Rośliny zbożowe

Rośliny zbożowe należą do rodziny traw, uprawianych ze względu na ziarno służące celom spożywczym.

Wiatrak głowicowy (górno-obrotowy)

Wiatrak przekształcający energię wietrzną na energię kinetyczną jest zdolny do wykonywania wielu rodzajów prac.

Śruba Archimedesa (III wiek p.n.e.)

Wynalazkiem Archimedesa nazywano maszynę używaną do nawadniania kanałów irygacyjnych.

Bania Herona

Wynalazca, Heron z Aleksandrii, jest ojcem turbiny parowej mimo, że on sam nazywał swoje urządzenie zabawką.

Elektrownia cieplna (na bazie węglowodoru)

Elektrownia cieplna przekształca w energię elektryczną energię uwolnioną w procesie spalania paliwa kopalnego lub odnawialnego źródła energii.

Ford Model-T

Popularny model amerykańskiej fabryki samochodów był pierwszym na świecie samochodem wyprodukowanym na taśmie montażowej.

Jak działa silnik turboodrzutowy?

Silniki turboodrzutowe stosowane są do napędzania samolotów.

Młockarnia (XIX wiek)

Ta maszyna rolnicza służy do oddzielania ziaren zboża od kłosów.

Młyn kieratowy

Konstrukcja, która napędzana była siłą mięśni zwierząt lub ludzi i służyła przede wszystkim do mielenia zboża.

Maszyna parowa Jamesa Watta (XVIII wiek)

Silnik parowy, ulepszony przez szkockiego inżyniera, zrewolucjonizował rozwój techniki, dzięki różnorodnym możliwościom zastosowania.

Produkcja papieru

Papier został wynaleziony ponad dwa tysiące lat temu.

Rodzaje kół zębatych

Koło zębate podczas obracania się przenosi moment obrotowy na drugi element.

Wodospad

Swobodny spadek wody z progów skalnych w korycie rzeki tworzy efektowne wodospady.

Zmagania Hollandii z morzem (XVII wiek)

Mieszkańcy północnej części Holandii już w średniowieczu i w czasach nowożytnych skutecznie zmagali się z morzem.

Elektrownia pływowa

Do produkcji prądu elektrycznego wykorzystuje dzienne pływy morskie.

Elektrownia wiatrowa

Energia kinetyczna powietrza przekształcana jest w energię elektryczną.

Elektrownia wodna (Zapora Hoovera, USA)

Wybudowana w USA, na rzece Colorado, ogromna zapora wodna otrzymała swoją nazwę od jednego z amerykańskich prezydentów.

Added to your cart.