Kształtowanie terenu przez rzeki

Kształtowanie terenu przez rzeki

Woda płynąca, jako siła zewnętrzna odgrywa ważną rolę w kształtowaniu terenu: powoduje zniszczenia, transportuje i gromadzi osady.

Geografia

Etykiety

rzeka, kształtowania terenu, cieki, koryto rzeki, ujście rzeki, Górna Oczywiście, Oczywiście środkowa, niższy kurs, delta rzeki, ujście, erozja, gruz skalisty, łacha, Zakręt, bar, wyspa, dolina, ulga, woda, hydrografia, rower wodny, natura, Badanie charakter, geografia fizyczna, geomorfologii, geografia

Powiązane treści

Sceny

Rzeki

  • bieg górny erozja wgłębna - Energia rzeki na terenie o dużym nachyleniu jest większa, niż energia wymagana do transportu osadu. Wskutek tego koryto rzeki zostaje pogłębione i tworzą się doliny w kształcie litery V.
  • bieg środkowy erozja boczna - Energia rzeki na terenie o łagodnym nachyleniu jest równomierna. Wijąc się niesie i odkłada osad powstały z erozji bocznej.
  • bieg dolny erozja wsteczna - Energia rzeki na terenie o niewielkim nachyleniu jest niewystarczająca do dalszego transportowania osadu, dlatego odkładając go tworzy wyspy i mielizny.
  • ujście deltowate - Rzeka niosąca bogaty materiał pozostawia go przy ujściu, rozgałęziając się na wiele odnóg. Powstałe pomiędzy odnogami wyspy powiększają się kosztem morza.
  • ujście lejkowate - Ujście rzeki niosącej niewielką ilość osadu lub wpadającej do morza o silnych pływach morskich, które jest systematycznie rozszerzane i pogłębiane przez przypływy.

Woda płynąca, jako siła zewnętrzna, odgrywa ważną rolę w ukształtowaniu powierzchniowym terenu: eroduje, transportuje i akumuluje. Rzeźbienie powierzchni Ziemi przez wodę rzeczną można podzielić na trzy etapy: pogłębianie (erozja wgłębna), przesuwanie (erozja boczna) i wydłużanie (erozja wsteczna) koryta rzecznego. Etapy te mogą się wielokrotnie zmieniać, począwszy od źródła do ujścia rzeki.

Bieg górny Erozja wgłębna

  • dolina w kształcie litery V - Dolina utworzona przez pionową erozję szybko płynącej rzeki.
  • erozja - Proces stopniowego niszczenia powierzchni przez siły zewnętrzne.

Każda woda płynąca posiada pewną energię, którą po części wykorzystuje do przenoszenia osadu, pozostałą zaś energię zużywa na erozję wgłębną koryta rzeki. Rzeki płynące po stromych zboczach mają dużo więcej energii niż jest to konieczne do przenoszenia osadu. Wartkie rzeki szorują swoje koryto niesionym materiałem skalnym pogłębiając go i tworząc doliny w kształcie litery V.

Definicje:

Gardziel dolinna: jeśli rzeka wcina się w litą skałę, wtedy jej dolina będzie bardzo wąska i głęboka, o pionowych zboczach, i bardzo wąskim dnie.

Kanion: forma gardzieli powstałej w suchym klimacie.

Wodospad: powstaje na twardych progach skalnych w korycie rzeki. Rzeka szybciej wymywa miękką warstwę znajdującą się powyżej i poniżej twardszej skały, i w ten sposób woda swobodnie spada z twardej skały w dół.

Bieg środkowy Erozja boczna

  • meandry - Forma powstała na skutek krętego przebiegu koryta rzeki. Prędkość przepływu jest większa po zewnętrznej stronie zakrętu, dlatego tam erozja jest dominująca. Po wewnętrznej stronie zakola woda płynie wolniej, dzięki czemu osadzają się tam osady. W ten sposób zakola stale zwiększają swoją krzywiznę.
  • starorzecze - Meander odcięty od głównego biegu rzeki. Podczas powodzi rzeka przecina szyję wydłużonego meandra, prostując w ten sposób swój nurt.
  • aluwium (osad)
  • erozja boczna - Prędkość przepływu wody jest większa po zewnętrznej stronie zakrętu, dlatego tam erozja jest dominująca.
  • ławica rzeczna - Po wewnętrznej stronie zakola woda płynie wolniej, dzięki czemu osadzają się tam osady.

Energia rzek o łagodnym nachyleniu jest jednolita, co oznacza że przenoszenie i odkładanie osadu pozostaje w równowadze. Nachylenie spadku wody zmniejsza się, rzeka transportuje i odkłada osad meandrując na skutek erozji wgłębnej (bocznej). Na jednym brzegu rzeka tworzy mieliznę, na drugim brzegu pogłębia koryto, którego wygięcie tworzy zakole zwane meandrem. Zewnętrzny brzeg zakola - gdzie nurt wody jest największy - ulega ciągłej erozji, natomiast brzeg wewnętrzny jest nadbudowywany: meander jest coraz większy, aż następuje zwężenie szyjki meandru, i powstaje starorzecze.

Definicje:

Linia nurtu: umowna linia ciągła łącząca miejsca o największej prędkości cieku. Na zakrętach jest położona wzdłuż wklęsłego brzegu; na odcinkach prostych znajduje się w środku koryta rzecznego.

Bieg dolny Erozja wsteczna

  • dorzecza - Akumulując materiał, rzeka tworzy wyspy i mielizny, rozgałęziając się na wiele odnóg.
  • aluwium (osad)

Rzeka płynąca przez obszar o małym nachyleniu ma niską energię, dlatego rzeka ta głównie akumuluje osad, chociaż transport osadu całkowicie nie ustaje. Rzeka z naniesionego aluwium tworzy wyspy i mielizny, a koryto rzeki rozgałęzia się na wiele odnóg rzecznych. W wyniku ciągłego osadzania się osadu i zmian przebiegu koryta powstają aluwialne równiny i stożki napływowe.

Rodzaje ujść rzecznych

  • ujście deltowate - Rzeka niosąca bogaty materiał pozostawia go przy ujściu, rozgałęziając się na wiele odnóg. Powstałe pomiędzy odnogami wyspy powiększają się kosztem morza.

Ujście deltowate (Delta)

Większość dużych rzek wpływa do morza. Delta powstaje przy ujściu rzeki, niosącej ze sobą dużą ilość osadów, gdzie nie ma znaczących pływów. Rzeka osadza pozostałe materiały, rozgałęziając się na wiele odnóg. Powstałe pomiędzy odnogami wyspy powiększają się kosztem morza.

Ujście lejkowate

Ujście rzeki niosącej niewielką ilość osadu lub wpadającej do morza o silnych pływach morskich, nazywamy ujściem lejkowatym. Przypływy morskie systematycznie rozszerzają i pogłębiają ujście lejkowate.

Tarasy rzeczne

Odcinek koryta rzeki w danym miejscu zmienia się z biegiem czasu pod wpływem oddziaływań klimatycznych i tektonicznych. Wskutek tych zmian zachodzących wielokrotnie na tym samym obszarze, tworzą się tarasy rzeczne, rozmieszczone jeden nad drugim. Tarasy rzeczne nie są zagrożone powodziami. To na nich zazwyczaj budowane są drogi i osiedla.

Animacja

  • bieg środkowy erozja boczna - Energia rzeki na terenie o łagodnym nachyleniu jest równomierna. Wijąc się niesie i odkłada osad powstały z erozji bocznej.
  • bieg dolny erozja wsteczna - Energia rzeki na terenie o niewielkim nachyleniu jest niewystarczająca do dalszego transportowania osadu, dlatego odkładając go tworzy wyspy i mielizny.
  • ujście deltowate - Rzeka niosąca bogaty materiał pozostawia go przy ujściu, rozgałęziając się na wiele odnóg. Powstałe pomiędzy odnogami wyspy powiększają się kosztem morza.
  • dolina w kształcie litery V - Dolina utworzona przez pionową erozję szybko płynącej rzeki.
  • erozja - Proces stopniowego niszczenia powierzchni przez siły zewnętrzne.
  • meandry - Forma powstała na skutek krętego przebiegu koryta rzeki. Prędkość przepływu jest większa po zewnętrznej stronie zakrętu, dlatego tam erozja jest dominująca. Po wewnętrznej stronie zakola woda płynie wolniej, dzięki czemu osadzają się tam osady. W ten sposób zakola stale zwiększają swoją krzywiznę.
  • starorzecze - Meander odcięty od głównego biegu rzeki. Podczas powodzi rzeka przecina szyję wydłużonego meandra, prostując w ten sposób swój nurt.
  • aluwium (osad)
  • erozja boczna - Prędkość przepływu wody jest większa po zewnętrznej stronie zakrętu, dlatego tam erozja jest dominująca.
  • ławica rzeczna - Po wewnętrznej stronie zakola woda płynie wolniej, dzięki czemu osadzają się tam osady.
  • dorzecza - Akumulując materiał, rzeka tworzy wyspy i mielizny, rozgałęziając się na wiele odnóg.
  • aluwium (osad)
  • ujście lejkowate - Ujście rzeki niosącej niewielką ilość osadu lub wpadającej do morza o silnych pływach morskich, które jest systematycznie rozszerzane i pogłębiane przez przypływy.
  • ujście deltowate - Rzeka niosąca bogaty materiał pozostawia go przy ujściu, rozgałęziając się na wiele odnóg. Powstałe pomiędzy odnogami wyspy powiększają się kosztem morza.

Narracja

Woda płynąca, jako siła zewnętrzna, odgrywa ważną rolę w ukształtowaniu powierzchniowym terenu: eroduje, transportuje i akumuluje. Rzeźbienie powierzchni Ziemi przez wodę rzeczną można podzielić na trzy etapy: pogłębianie (erozja wgłębna), przesuwanie (erozja boczna) i wydłużanie (erozja wsteczna) koryta rzecznego. Etapy te mogą się wielokrotnie zmieniać, począwszy od źródła do ujścia rzeki.

Każda woda płynąca posiada pewną energię, którą po części wykorzystuje do przenoszenia osadu, pozostałą zaś energię zużywa na erozję wgłębną koryta rzeki. Rzeki płynące po stromych zboczach mają dużo więcej energii niż jest to konieczne do przenoszenia osadu. Wartkie rzeki szorują swoje koryto niesionym materiałem skalnym pogłębiając go i tworząc doliny w kształcie litery V.

Energia rzek o łagodnym nachyleniu jest jednolita, co oznacza że przenoszenie i odkładanie osadu pozostaje w równowadze. Nachylenie spadku wody zmniejsza się, rzeka transportuje i odkłada osad meandrując na skutek erozji wgłębnej (bocznej). Na jednym brzegu rzeka tworzy mieliznę, na drugim brzegu pogłębia koryto, którego wygięcie tworzy zakole zwane meandrem. Zewnętrzny brzeg zakola - gdzie nurt wody jest największy - ulega ciągłej erozji, natomiast brzeg wewnętrzny jest nadbudowywany: meander jest coraz większy, aż następuje zwężenie szyjki meandru, i powstaje starorzecze.

Rzeka płynąca przez obszar o małym nachyleniu ma niską energię, dlatego rzeka ta głównie akumuluje osad, chociaż transport osadu całkowicie nie ustaje. Rzeka z naniesionego aluwium tworzy wyspy i mielizny, a koryto rzeki rozgałęzia się na wiele odnóg rzecznych. W wyniku ciągłego osadzania się osadu i zmian przebiegu koryta powstają aluwialne równiny i stożki napływowe.

Większość dużych rzek wpływa do morza. Delta powstaje przy ujściu rzeki, niosącej ze sobą dużą ilość osadów, gdzie nie ma znaczących pływów. Rzeka osadza pozostałe materiały, rozgałęziając się na wiele odnóg. Powstałe pomiędzy odnogami wyspy powiększają się kosztem morza.

Ujście rzeki niosącej niewielką ilość osadu lub wpadającej do morza o silnych pływach morskich, nazywamy ujściem lejkowatym. Przypływy morskie systematycznie rozszerzają i pogłębiają ujście lejkowate.

Powiązane treści

Cyrkulacja wód (poziom średni)

Zasób wód naszej planety w wyniku parowania, skraplania, topnienia i zamarzania znajduje się ciągłej cyrkulacji.

Cyrkulacja wód (poziom podstawowy)

Zasoby wodne naszej Ziemi w wyniku ciągłego parowania, skraplania, topnienia i zamarzania są w stałej cyrkulacji.

Pojęcia geograficzne

Animacja prezentuje formy ukształtowania terenu, wody powierzchniowe i związane z nimi oznakowania.

Działalność rzeźbotwórcza wiatru na pustyniach

Wiatr jako czynnik zewnętrzny odgrywa rolę w budowie i niszczeniu pustyń.

Działalność rzeźbotwórcza wiatru na terenach piaszczystych.

Wiatr jako czynnik zewnętrzny, który buduje i niszczy wybrzeża i stepy.

Działanie śluzy wodnej

Dzięki śluzie wodnej statki żeglugi rzecznej mogą pokonać różnice w poziomach wód rzek.

Elektrownia wodna (Zapora Hoovera, USA)

Wybudowana w USA, na rzece Colorado, ogromna zapora wodna otrzymała swoją nazwę od jednego z amerykańskich prezydentów.

Lodowiec górski (poziom średni)

Lodowiec jest powstałą ze śniegu masą lodu, która pozostaje w ciągłym, powolnym ruchu.

Powstawanie i życie jezior

Śródlądowe zbiorniki wodne, położone w zagłębieniach terenu, mogą powstawać zarówno na skutek działania wewnętrzych i zewnętrznych sił Ziemi, jak i...

Rzeźba powierzchni Ziemi

Animacja przedstawia największe pasma górskie, równiny, rzeki, jeziora i pustynie Ziemi.

System ochrony przeciwpowodziowej

Ochronę przeciwpowodziową zapewniają wały ochronne, a w przypadku mniejszych letnich powodzi wały letnie.

System tam i zapór wodnych w Holandii

Holandia już od stuleci prowadzi walkę z morzem.

Ukształtowanie powierzchni przez wodę morską

Woda morska, jako siła zewnętrzna, odgrywa ważną rolę w ukształtowaniu wybrzeża.

Wodospad

Swobodny spadek wody z progów skalnych w korycie rzeki tworzy efektowne wodospady.

Zanieczyszczenie wód

Główne źródła zanieczyszczenia wody to osady, przemysł i rolnictwo

Added to your cart.