Fiord

Fiord

Głębokie zatoki morskie otoczone skałami i wcinające się w głąb lądu, które powstały z wcześniejszych żłobów lodowcowych.

Geografia

Etykiety

Fiord, zatoka, wlot morski, lodowiec, doliny polodowcowe, W epoce lodowej, plejstocen, lód, kształtowania terenu, morena, dolina, morze, łańczuch górski, natura, geomorfologii, geografia

Powiązane treści

Sceny

Fiord

W czasie zlodowacenia

Cofanie się lodowca

Animacja

Narracja

Epoki lodowcowe, występujące w okresie czwartorzędu historii Ziemi, przekształciły oblicze lądów. W czasie największego zlodowacenia, czyli mniej więcej 200 tysięcy lat temu, lądolód zajmował na Ziemi 47 mln. kilometrów kwadratowych. Dla porównania: obecnie lód pokrywa 16 mln. kilometrów kwadratowych naszej planety. Południowa granica ogromnego lodowca kontynentalnego w Europie sięgała nawet do linii Londyn-Kolonia-Kraków-Kijów, a w Ameryce Północnej aż do dzisiejszego Nowego Jorku, czyli do szerokości 40°N.

Lód powstaje w wysokich górach powyżej granicy wiecznego śniegu i gromadzi się w przedlodowcowych kotlinach, następnie zaś spływa powoli w postaci jęzorów. Płynącą w ten sposób masę lodu nazywamy lodowcem górskim.

Lodowiec górski przekształca dolinę V-kształtną w dolinę U-kształtną, przy czym jego ruch nie tylko poszerza, ale również pogłębia dolinę. Pochodzący ze zniszczenia podłoża materiał skalny, transportowany przez lodowiec w jego dolnej części, nazywany jest moreną denną. Składa się ona z przemieszanych frakcji różnej wielkości: od ziarenek piasku po całe skalne bloki. Jęzor lodowca znajduje się na granicy wiecznego śniegu, a poniżej lód zaczyna topnieć.

Ostatnie zlodowacenie dobiegło końca około dziesięć tysięcy lat temu. Wtedy właśnie lądolód, jak również lodowce górskie stopniowo się wycofały.

Fiordy są również dolinami polodowcowymi. Powstają wtedy, kiedy góry, w których powstała dolina polodowcowa, schodzą do morza.

Po ustąpieniu lodowca dolinę zalewa woda morska. Tworzy się długa, wąska, głęboka zatoka z charakterystycznymi stromymi brzegami. Nazwa fiord pochodzi z języka norweskiego, w którym oznacza nadającą się do żeglugi taflę wody wielkości jeziora.

Najwięcej fiordów znajduje się w Norwegii, ale bogata w nie jest również Islandia, Grenlandia, Alaska, Nowa Zelandia, a nawet Chile. Przeciętna głębokość fiordów sięga, a nawet przekracza 1000 m. Najdłuższy fiord na świecie, wcinający się na 350 km w głąb lądu, leży w Grenlandii.

Powiązane treści

Lodowiec górski (poziom średni)

Lodowiec jest powstałą ze śniegu masą lodu, która pozostaje w ciągłym, powolnym ruchu.

Lodowiec górski (poziom podstawowy)

Lodowiec jest taką masą lodową powstałą ze śniegu, która cały czas znajduje się w powolnym ruchu.

Zlodowacenie

Ostatnia epoka lodowa zakończyła się 13 tysięcy lat temu.

Mamut włochaty

Wymarły trąbowiec to bliski kuzyn słoni, na którego polował człowiek epoki lodowcowej.

Góry lodowe

Góry lodowe to mniejsze lub większe zwarte bryły lodu słodkowodnego, pływające po morzach.

Kontynenty i oceany

Nasza Ziemia podzielona jest na kontynenty, które otaczają ze wszystkich stron oceany.

Wodospad

Swobodny spadek wody z progów skalnych w korycie rzeki tworzy efektowne wodospady.

Wydobywanie gazu ziemnego spod dna morza (Norwegia)

Wydobywająca gaz ziemny platforma wiertnicza Troll A jest największą morską platformą na świecie. Jej masa wynosi 656 000 ton, ma wysokość 472 m, i wznosi...

Zmiana położenia kontynentów na przestrzeni historii Ziemi

Kontynenty wędrowały na przestrzeni historii Ziemi. Proces ten trwa do dziś.

Added to your cart.