Fullereen (C₆₀)

Fullereen (C₆₀)

Een kristallijne allotroop van koolstof die aan het einde van de jaren '80 ontdekt werd.

Chemie

Trefwoorden

fullereenmolecule, fullerene, allotroop koolstof, allotroop, Nobelprijs, Chemie

Gerelateerde items

Scènes

Bal-en-stok

Fullereen C₆₀

Eigenschappen

Fullerenen werden in 1985 ontdekt door Harold Kroto, Robert Curl en Richard Smalley. De ontdekkers van het C₆₀ molecuul kregen de Nobelprijs voor scheikunde in 1996. Fullerenen bestaan uit vijf- en zesledige koolstofringen, die aan elke kant passen.

Ze werden vernoemd naar de architect-filosoof R. Buckminster Fuller, die een koepel bouwde om de structuur van het C₆₀ fullereen molecuul weer te geven tijdens de Wereldtentoonstelling in Montreal in 1967.

Het C₆₀ molecuul is een van de bekendste fullerenen. Het bestaat uit 20 zeshoeken en 12 vijfhoeken. De structuur is vergelijkbaar met een voetbal. Elk koolstofatoom is equivalent in het molecuul. Vanwege de structuur is het een van de meest stabiele fullerenen. Een dunne C₆₀ laag is mosterdgeel, een grotere massa is donkerbruin.

De fluoridering vindt langzaam plaats bij een temperatuur van 70 °C, door middel van talrijke kleurrijke, gedeeltelijk gefluoreerde tussenproducten. Er zijn ook fullerenen met kleinere en hogere atoomnummers, maar deze zijn minder stabiel.

Voorkomen en productie

Er zijn verschillende procedures mogelijk voor de productie van fullereen. Een mogelijke methode is de verbranding van koolwaterstoffen en de extractie van fullerenen uit de rook. Moleculen kunnen gemaakt worden met een elektrische boog tussen grafietelektroden of met radiofrequentie plasma. C₆₀ en C₇₀ fullerenen worden ook aangetroffen in bepaalde natuurlijke mineralen.

Gebruik

Fullereen wordt gebruikt voor het maken van lagen met de hardheid van diamant of als katalysator tijdens olieraffinage. Het kan gebruikt worden in de geneeskunde, bijvoorbeeld als MRI-contrastmiddel.

Een belangrijke eigenschap van fullerenen is dat ze samen met metaalionen supergeleiders vormen. De prijs van C₆₀ is aanzienlijk gedaald (tot een honderdste van de oorspronkelijke prijs) maar het is nog steeds erg duur, wat de gebruiksmogelijkheden beperkt.

Ruimtevullend

Fullereen C₆₀

Eigenschappen

Fullerenen werden in 1985 ontdekt door Harold Kroto, Robert Curl en Richard Smalley. De ontdekkers van het C₆₀ molecuul kregen de Nobelprijs voor scheikunde in 1996. Fullerenen bestaan uit vijf- en zesledige koolstofringen, die aan elke kant passen.

Ze werden vernoemd naar de architect-filosoof R. Buckminster Fuller, die een koepel bouwde om de structuur van het C₆₀ fullereen molecuul weer te geven tijdens de Wereldtentoonstelling in Montreal in 1967.

Het C₆₀ molecuul is een van de bekendste fullerenen. Het bestaat uit 20 zeshoeken en 12 vijfhoeken. De structuur is vergelijkbaar met een voetbal. Elk koolstofatoom is equivalent in het molecuul. Vanwege de structuur is het een van de meest stabiele fullerenen. Een dunne C₆₀ laag is mosterdgeel, een grotere massa is donkerbruin.

De fluoridering vindt langzaam plaats bij een temperatuur van 70 °C, door middel van talrijke kleurrijke, gedeeltelijk gefluoreerde tussenproducten. Er zijn ook fullerenen met kleinere en hogere atoomnummers, maar deze zijn minder stabiel.

Voorkomen en productie

Er zijn verschillende procedures mogelijk voor de productie van fullereen. Een mogelijke methode is de verbranding van koolwaterstoffen en de extractie van fullerenen uit de rook. Moleculen kunnen gemaakt worden met een elektrische boog tussen grafietelektroden of met radiofrequentie plasma. C₆₀ en C₇₀ fullerenen worden ook aangetroffen in bepaalde natuurlijke mineralen.

Gebruik

Fullereen wordt gebruikt voor het maken van lagen met de hardheid van diamant of als katalysator tijdens olieraffinage. Het kan gebruikt worden in de geneeskunde, bijvoorbeeld als MRI-contrastmiddel.

Een belangrijke eigenschap van fullerenen is dat ze samen met metaalionen supergeleiders vormen. De prijs van C₆₀ is aanzienlijk gedaald (tot een honderdste van de oorspronkelijke prijs) maar het is nog steeds erg duur, wat de gebruiksmogelijkheden beperkt.

Gerelateerde items

Fibroin

Fibroïne is een vezeleiwit dat wordt uitgescheiden door zijderupsen.

D-ribose (C₅H₁₀O₅)

De lineaire-ketenversie van ribose, die van nature voorkomt in nucleïnezuren, co-enzymen,...

Alfa-D-glucose (C₆H₁₂O₆)

Alfa-D-glucose is een van de stereo-isomeren van glucose, van D-glucose om precies te zijn.

Methaan (CH₄)

Moleculen met een gelijkaardige constitutie zijn spiegelbeelden van elkaar, maar niet...

De productie van ethyleen en de reactie ervan met broomwater

Door ethyleen, dat vrijkomt bij verhitting van polyethyleen, verandert de kleur van broomwater.

Added to your cart.