De Turk (Automatische schaakspeler)

De Turk (Automatische schaakspeler)

Wolfgang von Kempelen's bekendste uitvinding.

Technologie

Trefwoorden

Wolfgang von Kempelen, automaat schaker, automaat schaken betaler, játékgép, schaakspel, Turks, technologie

Gerelateerde items

Scènes

Automatische schaakspeler

Animatie

Binnen

Hoe werkte het?

Vertelling

Gesproken tekst

Er was eens een beroemde Hongaar wiens uitvindingen in heel Europa bewonderd werden. Hij maakte een aantal apparaten die werden gezien als vooruitgangen en die het dagelijkse leven wat gemakkelijker maakten. Deze man was Wolfgang von Kempelen. Hij sprak acht talen en bracht een groot deel van zijn tijd door met het onderzoeken van het menselijk spraakvermogen. Na meerdere jaren werk maakte hij een Spraakmachine, de eerste volledig werkende spraaksynthesizer. Hij was de eerste die een typmachine maakte voor de blinden, zodat zij ook toegang hadden tot informatie en literatuur. Ook stond hij bekend als architect. Zijn best bekende uitvinding is echter de Automatische schaakspeler, bekend als De Turk.
De eerste schaakspelende machine
Kempelen kondigde de voltooing van de machine aan bij de Oostenrijkse Keizerin Maria Theresa op 16 April 1770. Hij werd onmiddelijk bevolen te verschijnen bij Paleis Schönbrunn in Wenen. Een paar dagen later introduceerde hij het bijzondere apparaat aan het Hof bij de Hofburg.
De kamer was gevuld met Hongaarse magnaten, Tsjechische en Oostenrijkse edelen en buitenlandse ambassadeurs, die allemaal vol verwachting op de presentatie wachtten. Al snel verscheen Kempelen met twee assistenten die een klein kabinet op wielen droegen. 'Kijk, een Ottomaanse pasha!' riep iemand. Een Turk zat achter het kabiniet, droeg een gouden kaftan en een tulband, en hield een lange pijp in zijn hand.
'Mijn Gouden Pasha is een mechanische man', zei Kempelen, 'en ik zal het demonstreren'.
'Hier is een kabinet met een schaakbord erop. Ik zal het openen, zodat u kunt zien dat er niemand in zit.'
Kempelen nam een kleine sleutel uit zijn zak en opende de deur tot het houten kabinet. Hierbinnen waren koperen tandwielen, ijzeren handvatten, veren, katrollen en een heel uurwerk. Het schaakbord was erboven. Toen opende hij een ander compartiment, wat een nog ingewikkeldere machine onthulde. Er was ook een cylinder onder de tandwielen en ijzeren assen. Kempelenn trok de twee lades ook open, niemand verschool zich daar. Hij liet ze open.
'Misschien in de pasha!', riep een graaf, een bekende schaakspeler. Kempelen beviel de assistenten de Turk om te draaien. Hij trok de kaftan omhoog en liet de kern zien. Er waren fijne tandwielen, dunne stalen pijpen en katrollen in plaats van een wervolkolom. 'Hier is mijn mechanische man. Wie durft tegen hem te spelen?'
Een jonge man met een slim gezicht, Graaf Cobenzl, was vrijwilliger. Kempelen wond de machine op met een slinger aan de zijkant van het kabinet en stapte opzij.
De Turk hief langzaam zijn hand en bewoog een figuur op het bord. Graaf Cobenzl, de beste schaakspeler in Wenen keek arrogant rond en bewoog een van zijn torens naar een zwart vlak. De machine begon te zoemen, de Turk sloeg moedig terug.
De Graaf realiseerde zijn fout, wilde zijn laatste zet ongedaan maken en probeerde vals te spelen. De Turk merkte dit echter en gromde naar de Graaf, die bang werd.
'Je zetten kunnen niet ongedaan gemaakt worden' zei Kempelen. De automatische man speelde uitstekend, de opwinding bereikte een kookpunt. 'Wat is het? Wat voor wonder? Hoe kon hij dit maken? Is alles nu mogelijk?' vroeg het publiek.
'Schaakmat!' schreeuwde iemand in het publiek. Graaf Cobenzl keek bleek op en forceerde een glimlach. Hij was verslagen door een automaat. Kempelen keek trots naar het publiek, dat op een zwerm bijen leek.

Gerelateerde items

Een soldaat van Napoleon (19e eeuw)

Napoleon Bonaparte's Grande Armée werd beschouwd als onoverwinnelijk.

Stoommachine van James Watt (18e eeuw)

De door de Schotse ingenieur verbeterde stoommachine had een breed scala van toepassingen en bracht zo een technologische revolutie teweeg.

Uitvindingen in de textielindustrie, 18e eeuw

Uitvindingen in de 18e eeuw leidde tot enorme vooruitgang in de ontwikkeling van de textielindustrie.

De Telegraaf (Samuel F. B. Morse)

De Amerikaanse uitvinder presenteerde de zijn revolutionaire uitvinding in 1837 aan de Universiteit van New York.

Oostenrijkse Habsburgse infanterist

De infanterie van het Habsburgse Rijk werd ingezet bij tal van gevechten.

Schaakopdrachten

Schaakopdrachten helpen bij de ontwikkeling van logische vaardigheden.

Added to your cart.