Bliksem

Bliksem

Bliksem is een plotselinge elektrostatische ontlading die gepaard gaat met een geluid dat bekend staat als donder.

Aardrijkskunde

Trefwoorden

blikseminslag, bliksemflits, elektriciteit, ontlading, donder, lichtverschijnsel, positieve lading, negatieve lading, ijskristal, plasma, bliksemafleider, onweer, Weer, wolk, wolkenvorming, stortregen, neerslag, regen, hagel, ijs, meteorologie, elektrostatica, Aardrijkskunde

Gerelateerde items

Vragen

  • Hoe ver zijn we van de blikseminslag verwijderd als er 5 seconden verstrijken tussen het zien van de flits en het horen van de donder?
  • Wie was de eerste die bewees dat wolken elektrisch geladen waren?
  • Wie was de god van de hemel en de donder in de Griekse mythologie?
  • Wat wordt in de lucht gevormd tijdens een bliksemschicht?
  • Hoeveel bliksemflitsen komen jaarlijks voor in de atmosfeer van de aarde?
  • In welk seizoen komen in de gematigde zones de meeste blikseminslagen voor?
  • Welke verklaring klopt van cloud-to-ground?
  • Wat veroorzaakt donder volgens de moderne wetenschap?
  • Wat is waar over onweerswolken?
  • Welke kracht beheerst de beweging van de ijskristallen in de storm wolk?
  • Wat is ionisatie?
  • Tot welke temperatuur kan een bliksemschicht de omringende lucht opwarmen?
  • Welke uitspraak is waar?
  • Welke bewering is niet waar?
  • Waar is het veilig om te verblijven tijdens onweer?
  • Welke eigenschap is kenmerkend voor een bliksemafleider?
  • Welk is een licht verschijnsel dat optreedt boven de wolken?

Scènes

Bliksemsoorten

Bliksem is het meest spectaculaire verschijnsel in onze atmosfeer.

Bliksem kan worden ingedeeld naar de plek waar hij onstaat. Wolk-wolk bliksemschichten zijn meestal horizontaal en deze kunnen een lengte van 40-50 km bereiken. Wolk-aarde bliksemschichten hebben een maximale lengte van een paar kilometer. Deze worden alleen waargenomen als een korte uitbarsting van licht; we zien de schicht zelf niet. Dit zijn de twee meest voorkomende vormen van bliksem: ongeveer 65-75% van de bliksemflitsen die we zien vallen onder deze groepen. Een andere, relatief zeldzame vorm van bliksem is wolk-lucht bliksem. De meest spectaculaire soort, echter, is wolk-aarde bliksem, deze is een paar kilometer lang.

Ontstaan

De moderne wetenschappelijke verklaring voor de bliksem was gebaseerd op experimenten die werden uitgevoerd door natuurwetenschapper Benjamin Franklin (die tevens één van de Founding Fathers van de VS was). In 1752 gebruikte hij een vlieger om te tonen dat deze elektriciteit uit bliksem kon halen, en hiermee bewees dat wolken elektrisch geladen zijn.

Tegenwoordig weten we dat wolken bestaan ​​uit waterdamp, die bevriest op grote hoogte. De beweging van de ijskristallen die zich vormen, wordt beïnvloed door de zwaartekracht en de opwaartse kracht die wordt geleverd door de opwaarts bewegende warme lucht. Aangezien deze krachten tegengestelde richtingen hebben, zijn de ijskristallen voortdurend in beweging en wrijven ze tegen elkaar, waardoor ze een elektrostatische lading krijgen. Opwaarts bewegende ijskristallen worden positief geladen, terwijl naar beneden bewegende ijskristallen negatief geladen worden. Daardoor wordt het bovenste deel van wolken positief geladen, terwijl het onderste deel negatief geladen wordt.

De negatief geladen deeltjes in het onderste deel van de wolken stoten de negatief geladen deeltjes af die zich recht onder het aardoppervlak begeven, waardoor de grond positief geladen wordt. Derhalve treedt er een elektrisch potentiaalverschil op tussen de wolken en het aardoppervlak. Dit verschil wordt gecompenseerd in de vorm van bliksem.

Bijbehorende fenomenen

Wanneer we bliksem waarnemen, wordt er plasma gevormd, dat bestaat uit positief geladen ionen en vrij bewegende, negatief geladen elektronen met een hoge energielading. Na een tijdje keren de hoogenergetische elektronen terug in hun laagste energietoestand. Daarbij dragen ze hun energie over aan de omgeving in de vorm van licht en warmte. De hierbij geproduceerde fotonen worden gezien als een uitbarsting van licht, een fenomeen dat we kennen als een bliksemschicht.

Het plasma kan de omringende lucht binnen een zeer korte tijd opwarmen. De temperatuur van de lucht kan wel 30.000 °C bereiken, waarna het volume plotseling toeneemt. Omdat het plasma verdwijnt in een fractie van een seconde, koelt de lucht snel af en neemt het volume af. Als het volume van de lucht snel toe- en afneemt, horen we een explosie-achtig geluid dat we donder noemen.

Opper-atmosferische fenomenen

Tijdens een hevige onweersbui kunnen zelfs bóven de wolken uitbarstingen van licht voorkomen. Dit zijn elektrische ontladingen, die ontstaan doordat bliksemschichten een elektrisch veld creëren tussen een onweerswolk en de ionosfeer. Deze atmosferische verschijnselen ontstaan bij een lage luchtdruk en zijn maar zeer kort zichtbaar. Ze zijn vernoemd naar hun kleur en vorm. Red Sprites kunnen de vorm van een zuil of een kwal hebben. Blue Jets projecteren vanaf de top van onweerswolken; ze zijn blauw en helderder dan Red Sprites. Elfs komen vaak voor samen met Red Sprites en zijn ringvormig.

Frequentie

Elk jaar worden er ongeveer 1,5 miljard bliksemschichten gevormd in de atmosfeer van de aarde, maar de verdeling ervan over de atmosfeer is niet gelijkmatig. Bliksem ontstaat vaker boven land dan boven de zee; bovendien ontstaat deze normaal gesproken vaker in de tropische zone. In de poolgebieden is bliksem zeldzaam.

In de Noorse mythologie is Thor de god van donder en bliksem, in de Griekse mythologie heet deze god Zeus. Tot op de dag van vandaag wordt bliksem in de folklore van vele culturen als uitdrukking van de woede van de goden gezien.

Blikseminslag vormt een ernstige bedreiging bij onweer als er iemand op de verkeerde plaats op het verkeerde moment is. Elk jaar sterven duizenden mensen door bliksem of door branden die veroorzaakt zijn door bliksem. Tijdens een onweersbui is het raadzaam om onderdak te zoeken in een gebouw of in een auto. Als dit niet mogelijk is, moeten heuvels en bomen worden vermeden, en dan met name alleenstaande bomen.

Hoge gebouwen kunnen worden beschermd tegen blikseminslag met bliksemafleiders die de elektrische lading naar de grond geleiden en daardoor voorkomen dat het gebouw wordt beschadigd.

Gesproken tekst

Bliksem is het meest spectaculaire verschijnsel in onze atmosfeer.

Bliksem kan worden ingedeeld naar de plek waar hij onstaat. Wolk-wolk bliksemschichten zijn meestal horizontaal en deze kunnen een lengte van 40-50 km bereiken. Wolk-aarde bliksemschichten hebben een maximale lengte van een paar kilometer. Deze worden alleen waargenomen als een korte uitbarsting van licht; we zien de schicht zelf niet. Dit zijn de twee meest voorkomende vormen van bliksem: ongeveer 65-75% van de bliksemflitsen die we zien vallen onder deze groepen. Een andere, relatief zeldzame vorm van bliksem is wolk-lucht bliksem. De meest spectaculaire soort, echter, is wolk-aarde bliksem, deze is een paar kilometer lang.

De moderne wetenschappelijke verklaring voor de bliksem was gebaseerd op experimenten die werden uitgevoerd door natuurwetenschapper Benjamin Franklin (die tevens één van de Founding Fathers van de VS was). In 1752 gebruikte hij een vlieger om te tonen dat deze elektriciteit uit bliksem kon halen, en hiermee bewees dat wolken elektrisch geladen zijn.

Tegenwoordig weten we dat wolken bestaan ​​uit waterdamp, die bevriest op grote hoogte. De beweging van de ijskristallen die zich vormen, wordt beïnvloed door de zwaartekracht en de opwaartse kracht die wordt geleverd door de opwaarts bewegende warme lucht. Aangezien deze krachten tegengestelde richtingen hebben, zijn de ijskristallen voortdurend in beweging en wrijven ze tegen elkaar, waardoor ze een elektrostatische lading krijgen. Opwaarts bewegende ijskristallen worden positief geladen, terwijl naar beneden bewegende ijskristallen negatief geladen worden. Daardoor wordt het bovenste deel van wolken positief geladen, terwijl het onderste deel negatief geladen wordt.

De negatief geladen deeltjes in het onderste deel van de wolken stoten de negatief geladen deeltjes af die zich recht onder het aardoppervlak begeven, waardoor de grond positief geladen wordt. Derhalve treedt er een elektrisch potentiaalverschil op tussen de wolken en het aardoppervlak. Dit verschil wordt gecompenseerd in de vorm van bliksem.

Wanneer we bliksem waarnemen, wordt er plasma gevormd, dat bestaat uit positief geladen ionen en vrij bewegende, negatief geladen elektronen met een hoge energielading. Na een tijdje keren de hoogenergetische elektronen terug in hun laagste energietoestand. Daarbij dragen ze hun energie over aan de omgeving in de vorm van licht en warmte. De hierbij geproduceerde fotonen worden gezien als een uitbarsting van licht, een fenomeen dat we kennen als een bliksemschicht.

Het plasma kan de omringende lucht binnen een zeer korte tijd opwarmen. De temperatuur van de lucht kan wel 30.000 °C bereiken, waarna het volume plotseling toeneemt. Omdat het plasma verdwijnt in een fractie van een seconde, koelt de lucht snel af en neemt het volume af. Als het volume van de lucht snel toe- en afneemt, horen we een explosie-achtig geluid dat we donder noemen.

Tijdens een hevige onweersbui kunnen zelfs bóven de wolken uitbarstingen van licht voorkomen. Dit zijn elektrische ontladingen, die ontstaan doordat bliksemschichten een elektrisch veld creëren tussen een onweerswolk en de ionosfeer. Deze atmosferische verschijnselen ontstaan bij een lage luchtdruk en zijn maar zeer kort zichtbaar. Ze zijn vernoemd naar hun kleur en vorm. Red Sprites kunnen de vorm van een zuil of een kwal hebben. Blue Jets projecteren vanaf de top van onweerswolken; ze zijn blauw en helderder dan Red Sprites. Elfs komen vaak voor samen met Red Sprites en zijn ringvormig.

Elk jaar worden er ongeveer 1,5 miljard bliksemschichten gevormd in de atmosfeer van de aarde, maar de verdeling ervan over de atmosfeer is niet gelijkmatig. Bliksem ontstaat vaker boven land dan boven de zee; bovendien ontstaat deze normaal gesproken vaker in de tropische zone. In de poolgebieden is bliksem zeldzaam.

In de Noorse mythologie is Thor de god van donder en bliksem, in de Griekse mythologie heet deze god Zeus. Tot op de dag van vandaag wordt bliksem in de folklore van vele culturen als uitdrukking van de woede van de goden gezien.

Blikseminslag vormt een ernstige bedreiging bij onweer als er iemand op de verkeerde plaats op het verkeerde moment is. Elk jaar sterven duizenden mensen door bliksem of door branden die veroorzaakt zijn door bliksem. Tijdens een onweersbui is het raadzaam om onderdak te zoeken in een gebouw of in een auto. Als dit niet mogelijk is, moeten heuvels en bomen worden vermeden, en dan met name alleenstaande bomen.

Hoge gebouwen kunnen worden beschermd tegen blikseminslag met bliksemafleiders die de elektrische lading naar de grond geleiden en daardoor voorkomen dat het gebouw wordt beschadigd.

Gerelateerde items

Zeestromingen

De thermohaliene circulatie is het wereldwijde systeem van zeestromingen, dat een grote...

Het ontstaan van meren

Door endogene en exogene krachten of door menselijke activiteit kunnen er stilstaande...

Gletsjer (middelbaar niveau)

Een gletsjer is een uit sneeuw gevormde ijsmassa die zich langzaam en doorlopend beweegt.

De woestijn

Een derde van de continenten is bedekt met woestijnen. Woestijnvorming is een steeds groter...

Karstgebied (basisniveau)

Op een karstgebied ontstaan karstobjecten zoals dolinen of druipstenen.

Platentektoniek

Platentektoniek is een theorie die zich bezig houdt met de beweging van platen.

Plooiing (gemiddeld niveau)

Laterale drukkrachten zorgen ervoor dat rotsen zich plooien. Zo worden plooiingsgebergten...

Vervuiling van natuurlijk water

Water is een van onze belangrijkste natuurlijke bronnen, we moeten het heel goed beschermen.

Added to your cart.