Akropolis (Athene, 5e eeuw v. Chr.)

Akropolis (Athene, 5e eeuw v. Chr.)

De Akropolis van Athene, de meest beroemde citadel van de wereld werd in de vredestijd van Pericles gebouwd.

Geschiedenis

Trefwoorden

Akropolis, citadel, Phidias, Pericles, Hellas, Werelderfgoed, Pallas Athena, Parthenon, gebouw, stadstaat, Zeus, Grieken, Grieks, Griekenland, Athene, Ictinus, Kallikrates, polissen, godheden, Dorisch, tympaan, Basis, zuilengalerij, Ionisch, Religie, kariatiden, heiligdom, vredestijd, kerk, kolom, fronton detail, oudheid, geschiedenis, defensie

Gerelateerde items

Vragen

  • Op welke plekken van de Griekse stadstaten werden de akropolissen meestal gebouwd?
  • Hoe noemt men een stadstaat met een ander woord?
  • Welke functie had een akropolis?
  • Welke functie had een akropolis?
  • Wanneer werd de citadel van de stad Athene gebouwd?
  • Wie was de bouwmeester van de religieuze bouwwerken van de Atheense akropolis?
  • Wat is de eerste letter van het Griekse alfabet?
  • Wat is de laatste letter van het Griekse alfabet?
  • Wie was de beschermgodin van de stad Athene?
  • Hoe werd Athena geboren volgens de Griekse mythologie?
  • Wie was de godin van ambachten en wetenschappen in de Griekse mythologie?
  • Wie was de oppergod in de Grieks mythologie?
  • Hoe heet het poortgebouw van de Akropolis in Athene?
  • Voor welke godin werd een tempel naast het poortgebouw gebouwd?
  • In welke Griekse bouwstijl werd de tempel van Athena Nike gebouwd?
  • Hoe heet de grootste tempel van de Akropolis in Athene?
  • Hoe heten de zuilen die vrouwelijke figuren vormen en een balkon ondersteunen?
  • Op welk gebouw van de Akropolis van Athene bevinden zich kariatiden?
  • Welk gebouw van de Akropolis van Athene wordt ook wel "Ertsmagazijn" genoemd?
  • Wie was geen Atheense staatsman?
  • Wie was een tiran in de oudheid?
  • Wanneer werd de laatste tiran uit Athene verdreven?
  • Wie/wat had de hoogste macht in de Atheense democratie?
  • Wat gold als gemiddelde ambtstermijn van ambtenaren in de Atheense democratie?

Scènes

Akropolis

De citadel van Athene

De akropolissen (citadellen) waren gebouwen die typerende waren voor het oude Griekenland, en hadden voornamelijk voor religieuze doeleinden. Ze bevonden zich meestal in het centrum van de stad, op hoger gelegen rotsachtige heuvels.
De bekendste (en ook de meest beroemde) akropolis is die van Athene. Deze staat ongeveer 150 meter hoog op een blauwgrijze kalksteenrots met een vlakke top. In de 5e eeuw, ook wel de gouden eeuw van de Atheense democratie genoemd, gaf Pericles de opdracht aan Phidias, een van de beroemdste kunstenaars van de oudheid, om met de planning van de Atheense akropolis te beginnen. Ictinus en Kallikrates waren hadden de leiding over de bouw ervan. Op de kale rots werd er toen in hoog tempo een reeks prachtige gebouwen neergezet.

De Vereniging van Griekse Archeologen deed in de late 19e eeuw grootschalige opgravingen op de Akropolis, maar de restauratie van de gebouwen is nog steeds in uitvoering. Het gebouwencomplex staat sinds 1987 op de UNESCO Werelderfgoedlijst.

Het borstbeeld van Phidias

Propyleeën

Het poortgebouw

De term Propyleeën verwijst meestal naar de Griekse poort gebouwen uit de oudheid.

Het poortgebouw van de Akropolis in Athene werd tussen 437 en 432 v. Chr. volgens de plannen van Mnesicles gebouwd. (Het oorspronkelijke project werd om uiteenlopende redenen nooit volledig afgemaakt.)
Het poortgebouw bevatte vijf doorgangen, omsloten door poort met zes Dorische zuilen. Van de geplande gebouwen aan de twee kanten van de poort konden alleen de noordelijke gebouwen worden gerealiseerd. De grootschalige trappen die naar de poort leiden, werden in de Romeinse tijd gebouwd.

Van de vijf poorten en de twee hallen van de Propyleeën zijn nu alleen nog kleine delen van het plafond en de buitenste zuilen zichtbaar.

Het poortgebouw vandaag

Parthenon

De tempel van de maagdelijke godin

Het Parthenon was het meest majestueuze, centrale gebouw van de Akropolis. Het was een van de grootste tempels van de oude wereld. Het werd tussen 447 en 432 v. Chr. gebouwd, naar plannen van Phidias, en onder supervisie van Ictinus en Kallikrates. De naam komt van Pallas Athene, de beschermheilige godin van de stad (maagd = parthenos).

Het tempelgebouw werd in de Dorische orde gebouwd. Het onderbouw met trappen ondersteunt de zuilen (46 in totaal, rondom het gebouw) en de muren. De balken rusten op de zuilen, met het schuine dak erop en de twee driehoekige gevels (timpanen) versierd met reliëfs.

De centrale cella van de tempel werd door een wand in twee delen gesplitst. In het grotere deel stond een 11-12 meter hoog ivoren standbeeld van Athene, dat door Phidias was gemaakt. De kleinere cella werd als schatkist gebruikt.

Het Parthenon vandaag

Erechtheion

Het gebouw van de kariatiden

Het plateau van de Akropolis wordt door twee tempels gedomineerd: het Parthenon en het Erechtheion. De laatstgenoemde werd in Ionische stijl gebouwd. Een bijzonderheid hiervan is dat de balkon-achtige hal (de Choree-hal) door zes uit steen gesneden vrouwelijke figuren wordt gehouden.
Kariatiden zijn vrouwelijke figuren die in plaats van zuilen worden gebruikt (de mannelijke tegenhanger hiervan noemt men Atlas). Deze oplossing vindt men niet alleen in de oude Griekse architectuur: ook in latere bouwstijlen werd het vaak gebruikt. De zuilengalerij van Erechtheion geldt als het belangrijkste voorbeeld van deze stijl uit de oudheid.

De kariatiden

Het standbeeld van Athena

De verdediger

Pallas Athena behoort tot de Olympische goden omdat zij het kind is van Zeus en Metis.

Voor de oude Grieken gold zij als de godin van de wijsheid, de rechtvaardigheid, de wet, de kunsten en de ambachten. (Hoewel ze uit het hoofd van Zeus tevoorschijn kwam toen Hephaistos met zijn hamer op hem sloeg, werd ze de lieveling van haar vader.)
Ook de steden werden door Athena beschermd. Ze heeft zelfs met Poseidon voor een stad in Attica moeten vechten. Athena won dit gevecht, waardoor de stad Athene naar haar werd vernoemd.

De belangrijkste gebouwen van de Akropolis zijn dus ook gewijd aan deze beschermgodin van de stad (Athena Polias). Phidias wijdde echter ook nog een andere grote creatie aan Athene: Hij liet een enorm bronzen standbeeld van haar bouwen. Dit standbeeld stond op een open veld in de citadel. Bij helder weer kon men het van grote afstand zien.

Pallas Athena, de beschermgodin van de stad

Wandelen

Tijdreizen

Parthenon (doorsnede)

De tempel van de maagdelijke godin

Het Parthenon was het meest majestueuze, centrale gebouw van de Akropolis. Het was een van de grootste tempels van de oude wereld. Het werd tussen 447 en 432 v. Chr. gebouwd, naar plannen van Phidias, en onder supervisie van Ictinus en Kallikrates. De naam komt van Pallas Athene, de beschermheilige godin van de stad (maagd = parthenos).

Het tempelgebouw werd in de Dorische orde gebouwd. Het onderbouw met trappen ondersteunt de zuilen (46 in totaal, rondom het gebouw) en de muren. De balken rusten op de zuilen, met het schuine dak erop en de twee driehoekige gevels (timpanen) versierd met reliëfs.

De centrale cella van de tempel werd door een wand in twee delen gesplitst. In het grotere deel stond een 11-12 meter hoog ivoren standbeeld van Athene, dat door Phidias was gemaakt. De kleinere cella werd als schatkist gebruikt.

Het Parthenon vandaag

Pallas Athena

De verdediger

Pallas Athena behoort tot de Olympische goden omdat zij het kind is van Zeus en Metis.

Voor de oude Grieken gold zij als de godin van de wijsheid, de rechtvaardigheid, de wet, de kunsten en de ambachten. (Hoewel ze uit het hoofd van Zeus tevoorschijn kwam toen Hephaistos met zijn hamer op hem sloeg, werd ze de lieveling van haar vader.)
Ook de steden werden door Athena beschermd. Ze heeft zelfs met Poseidon voor een stad in Attica moeten vechten. Athena won dit gevecht, waardoor de stad Athene naar haar werd vernoemd.

De belangrijkste gebouwen van de Akropolis zijn dus ook gewijd aan deze beschermgodin van de stad (Athena Polias). Phidias wijdde echter ook nog een andere grote creatie aan Athene: Hij liet een enorm bronzen standbeeld van haar bouwen. Dit standbeeld stond op een open veld in de citadel. Bij helder weer kon men het van grote afstand zien.

Pallas Athena, de beschermgodin van de stad

Athene

De citadel van Athene

De akropolissen (citadellen) waren gebouwen die typerende waren voor het oude Griekenland, en hadden voornamelijk voor religieuze doeleinden. Ze bevonden zich meestal in het centrum van de stad, op hoger gelegen rotsachtige heuvels.
De bekendste (en ook de meest beroemde) akropolis is die van Athene. Deze staat ongeveer 150 meter hoog op een blauwgrijze kalksteenrots met een vlakke top. In de 5e eeuw, ook wel de gouden eeuw van de Atheense democratie genoemd, gaf Pericles de opdracht aan Phidias, een van de beroemdste kunstenaars van de oudheid, om met de planning van de Atheense akropolis te beginnen. Ictinus en Kallikrates waren hadden de leiding over de bouw ervan. Op de kale rots werd er toen in hoog tempo een reeks prachtige gebouwen neergezet.

De Vereniging van Griekse Archeologen deed in de late 19e eeuw grootschalige opgravingen op de Akropolis, maar de restauratie van de gebouwen is nog steeds in uitvoering. Het gebouwencomplex staat sinds 1987 op de UNESCO Werelderfgoedlijst.

Het borstbeeld van Phidias

Gesproken tekst

In de oude Griekse stadstaten speelden de akropolissen een belangrijke rol. Ze werden in het centrum van de stad, op goed verdedigbare punten, gebouwd. Behalve hun verdedigingsfunctie dienden ze ook als centrum van het religieuze leven.

De Akropolis van de stad Athene neemt een prominente plaats in onder de akropolissen.
Niet alleen qua omvang en de kwaliteit van afwerking, maar ook zijn historische betekenis wijst erop dat dit de meest belangrijke plek in de oude Griekse wereld was. De Akropolis, gelegen op een hoge kalksteenrots op het Attika plateau werd in de 5e eeuw v.Chr. gebouwd. Dit wordt ook wel de eeuw van Perikles genoemd, en was een tijd van vrede en grote welvaart voor Athene. De kunstwerken met religieuze karakter werden door Phidias, een beroemde hellenistische beeldhouwer ontworpen.

Men had toegang tot de religieuze faciliteiten via een complex poortgebouw, de Propyleeën. De enorme marmeren poort werd door Mnesicles ontworpen.

In de Romeinse tijd werd er een trap bijgebouwd. Daarnaast stond de tempel die gewijd was aan één van de Olympische godinnen, namelijk Athena Nike. Deze tempel was één van de pareltjes van de Ionische architectuur.

De meeste gebouwen die op de hoogste bergtoppen in de buurt werden gebouwd werden ter ere van Pallas Athena, de beschermheilige en naamgever van de stad, opgericht. Op een open en centraal punt van de citadel stond het majestueuze bronzen standbeeld van Athena, die van daaruit over haar favoriete stad waakte.

De Chalkotheke diende als verzamelplaats van de wijgeschenken (ook wel "Ertsmagazijn" genoemd).

Het meest opvallende gebouw van de Akropolis van Athene is een van de grootste en bekendste tempels van de antieke wereld: het Parthenon. Het Dorische gebouw, gebouwd door Ictinus en Callicrates, werd gecombineerd met Ionische elementen en volgens de artistieke ontwerpen van de beroemde Hellenistische beeldhouwer Phidias gebouwd. In de grootste cella van de tempel stond het 12 meter hoge standbeeld van Athena, dat ook door Phidias was gemaakt.

Naast het lievelingskind van Zeus kregen natuurlijk ook andere goden een plaats in de Akropolis. Het Erechteion was ook één van de cultische tempels van de citadel: de kariatiden waren vrouwelijke figuren die in plaats van zuilen werden gebruikt.

Van het Heiligdom van Artemis (Brauroneion) zijn helaas alleen ruïnes overgebleven. De Akropolis in Athene trekt elk jaar honderdduizenden toeristen. In 1987 kreeg hij een welverdiende plaats op de Werelderfgoedlijst.

Gerelateerde items

Griekse en Macedonische falanx

De falanx ontwikkelde zich in het oude Hellas: deze was de formatie en de fundamentele...

De stichting van Rome

Waarom werd een standbeeld van een wolvin en twee jongetjes iconisch voor Rome? Deze video gaat...

Perzische monarch (5e eeuw v.Chr.)

De oude Perzische koningen werden beroemd dankzij de grootte van hun rijk en hun rijkdom.

Wereldwonderen van de antieke wereld

Van de wereldwonderen van de antieke wereld zijn tegenwoordig alleen nog de piramides van...

Het Colosseum

Eén van de bekendste en machtigste gebouwen in Rome sinds 80 v.Chr., het Colosseum was ooit een...

De slag bij Megiddo

Farao Thoetmosis III versloeg de rebellencoalitie van Kanaänitische vazalstaten onder...

Het Romeinse forum

Het centrale marktplein van oud Rome is één van de meest populaire toeristische attracties in de...

De Olympische Spelen in de oudheid

Leer meer over de oorsprong van de Olympische Spelen in de klassieke oudheid en hoe ze in de...

Added to your cart.