Жердің негізгі ендіктерінде Күннің қозғалуы

Жердің негізгі ендіктерінде Күннің қозғалуы

Күннің көрінетін қозғалысы Жердің өз өсінде айналануының салдары.

География

Этикеткалар

Sun, Жер, rotation, axis of rotation, Tropic of Cancer, Тауешкі тропигі, Экватор, Arctic Circle, Antarctic Circle, horizont, zenit, ecliptic, celestial sphere, winter solstice, summer solstice, equinox, solstice, culmination, spring, summer, autumn, winter, season, circulatory system, year, calendar, month, months, angle of incidence, sunlight, sunshine duration, change of seasons, physical geography, astronomy, geography

Байланысты экстралар

Сұрақтар

Көріністер

Жер шары мен аспан сферасы элементтерінің арақатынасы

Біздің үстіміздегі аспан денелерінің, соның ішінде Күннің, тәулік бойы қозғалатынын көреміз. Бұл кұбылысты Жердің өз осін айнала батыстан шығысқа қарай айналуымен түсіндіруге болады. Нәтижесінде Жердегі бақылаушы Күннің кері бағытта шығыстан батысқа қарай қозғалатынын көреді. Күн аспан сферасындағы, аспан күмбезіндегі, шеңберді айналатын секілді көрінеді.

Аспан сферасын жақсы тану үшін "горизонт" ұғымымен танысуымыз керек, қарапайым тілмен айтқанда ол аспан сферасының жердің бетіне тиетін сызықты, көкжиекті білдіреді. Бақылайтын орынға тік түскен аспан күмбезіндегі сызық "зенит", яғни ол бақылаушының дәл төбесінде тұрады. Егер Жердің айналу өсін бақылаушы тұрған орынға параллель орналастырып, ұзартсақ, онда ол сызық аспан сферасын солтүстік және оңтүстік полюстерде қиып өтеді.

Жердің Күнді айналатын жазықтығы "эклиптика" деп аталады. Жердің айналу өсі мен эклиптика 66,5 градус бұрышты құрайды, сондықтан күн сәулелері жыл бойы әр түрлі жерлерде Жердің бетіне тік түседі. Тек жылына екі рет экваторға тік түседі.

Осы екі күнде Күн горизонттың үстінде және астында Жердің барлық нүктесінде бірдей уақыт өткізеді, яғни күндіз және түнде бірдей. Осыны көктемгі және күзгі күн мен түн теңелуі деп атаймыз.

Жылына екі күн, маусымда және желтоқсан соңында Күн сәулелері солтүстік және оңтүстік ендіктің 23,5 градусына тік келеді. Маусымда солтүстік, желтоқсанда оңтүстік жарты шарларда Күн горизонттың үстінде ең ұзақ уақыт болады. Осы екі ендікті Шаян тропигі және Тауешкі тропигі деп атайды.

Екі күннен соң Күн сәулелері 23,5 градустан төмен тік түседі. Шаян және Тауешкі Күннің көрінетін жылдық жүрісінде Күнді экваторға бұрады, сондықтан атауы да тропик, грек тілінде "бұрылыс". Күндік жолындағы бұрылатын уақытты жазғы және қысқы күн тоқырауы деп атаймыз.

Жоғары айтылғандарды қорытсақ, көктемгі күн мен түн теңелуінен күзгі күн мен түн теңелуіне дейін Күн түсте солтүстік жарты шарда оңтүстікке қарағанда ең жоғары нүктеге көтеріледі. Күн сәулелерінің солтүстік жарты шарда түсу бұрышы үлкенірек және қуаты да молырақ. Сондықтан бұл мезгіл солтүстік жарты шарда – жаздық, ал оңтүстікте – қыстық. Күзгі күн мен түн теңелуі мен көмтемгі күн мен түн теңелуінің арасындағы жағдай кері өзгереді.

Жазғы күн тоқырауында күн мен түннің шекарасы Күннің айналу өсімен 23,5 градус бұрышты құрайды. Осының салдарынан бұл шекара 66,5 градустан жоғары ендіктерге жақындамайды. Бұл ендіктерге сондықтан да арнайы атау берілген: Солтүстік және Оңтүстік полярлық шеңберлер.

Жаздық күн тоқырауы кезінде солтүстік жартылай шарда 66,5 градустан жоғары аумақ 24 сағат бойы толық жарықтанады, ал оңтүстікте толық көлеңке. Қысқы күн тоқырауы маусымдағы күн тоқырауының кері көрінісі.

Осы екі күннен басқа күндерде айналу өсі мен күн мен түн шекарасының арасы 23,5-тен кішірек бұрышқа біртіндеп азаяды. Ол дегеніміз 24 сағаттық күн мен түн болатын аумақ кішірейе түседі.

Ақыры көктемгі күн мен түн теңелуі кезінде күн мен түннің шекарасы тура полюстерге түседі. Сол кезде күн мен түннің ұзақтығы Жердің барлық нүктелерінде теңеледі.

Екі полярлық шеңбердің арасында күн мен түн табиғат заңымен бір-бірін ауыстырады, алайда олардың ұзақтығы өзгереді. Күндердің ұзақтығы географиялық ендіктерге және Күн мен Жердің орналасуына байланысты, яғни уақыттың өзгеруіне байланысты болады.

Күн мен түннің шекарасы экваторды қақ бөледі, сондықтан күн мен түннің ұзақтығы тұрақты: 12-12 сағат.

Аспан сферасы

Күн сәулелерінің түсу бұрышы

Жердің негізгі ендіктерінде Күннің қозғалуы

Ойын

Анимация

Наррация

Біздің үстіміздегі аспан денелерінің, соның ішінде Күннің, тәулік бойы қозғалатынын көреміз. Бұл кұбылысты Жердің өз осін айнала батыстан шығысқа қарай айналуымен түсіндіруге болады. Нәтижесінде Жердегі бақылаушы Күннің кері бағытта шығыстан батысқа қарай қозғалатынын көреді. Күн аспан сферасындағы, аспан күмбезіндегі, шеңберді айналатын секілді көрінеді.

Аспан сферасын жақсы тану үшін "горизонт" ұғымымен танысуымыз керек, қарапайым тілмен айтқанда ол аспан сферасының жердің бетіне тиетін сызықты, көкжиекті білдіреді. Бақылайтын орынға тік түскен аспан күмбезіндегі сызық "зенит", яғни ол бақылаушының дәл төбесінде тұрады. Егер Жердің айналу өсін бақылаушы тұрған орынға параллель орналастырып, ұзартсақ, онда ол сызық аспан сферасын солтүстік және оңтүстік полюстерде қиып өтеді.

Жердің Күнді айналатын жазықтығы "эклиптика" деп аталады. Жердің айналу өсі мен эклиптика 66,5 градус бұрышты құрайды, сондықтан күн сәулелері жыл бойы әр түрлі жерлерде Жердің бетіне тік түседі. Тек жылына екі рет экваторға тік түседі.

Осы екі күнде Күн горизонттың үстінде және астында Жердің барлық нүктесінде бірдей уақыт өткізеді, яғни күндіз және түнде бірдей. Осыны көктемгі және күзгі күн мен түн теңелуі деп атаймыз.

Жылына екі күн, маусымда және желтоқсан соңында Күн сәулелері солтүстік және оңтүстік ендіктің 23,5 градусына тік келеді. Маусымда солтүстік, желтоқсанда оңтүстік жарты шарларда Күн горизонттың үстінде ең ұзақ уақыт болады. Осы екі ендікті Шаян тропигі және Тауешкі тропигі деп атайды.

Екі күннен соң Күн сәулелері 23,5 градустан төмен тік түседі. Шаян мен Тауешкі Күннің көрінетін жылдық жүрісінде Күнді экваторға бұрады, сондықтан атауы да тропик, грек тілінде "бұрылыс". Күндік жолындағы бұрылатын уақытты жазғы және қысқы күн тоқырауы деп атаймыз.

Жоғары айтылғандарды қорытсақ, көктемгі күн мен түн теңелуінен күзгі күн мен түн теңелуіне дейін Күн түсте солтүстік жарты шарда оңтүстікке қарағанда ең жоғары нүктеге көтеріледі. Күн сәулелерінің солтүстік жарты шарда түсу бұрышы үлкенірек және қуаты да молырақ. Сондықтан бұл мезгіл солтүстік жарты шарда – жаздық, ал оңтүстікте – қыстық. Күзгі күн мен түн теңелуі мен көктемгі күн мен түн теңелуінің арасындағы жағдай кері өзгереді.

Жазғы күн тоқырауында күн мен түннің шекарасы Күннің айналу өсімен 23,5 градус бұрышты құрайды. Осының салдарынан бұл шекара 66,5 градустан жоғары ендіктерге жақындамайды. Бұл ендіктерге сондықтан да арнайы атау берілген: Солтүстік және Оңтүстік полярлық шеңберлер.

Жаздық күн тоқырауы кезінде солтүстік жарты шарда 66,5 градустан жоғары аумақ 24 сағат бойы толық жарықтанады, ал оңтүстікте толық көлеңке орнайды. Қысқы күн тоқырауы маусымдағы күн тоқырауының кері көрінісі.

Осы екі күннен басқа күндерде айналу өсі мен күн мен түн шекарасының арасы 23,5-тен кішірек бұрышқа біртіндеп азаяды. Ол дегеніміз 24 сағаттық күн мен түн болатын аумақ кішірейе түседі.

Ақыры көктемгі күн мен түн теңелуі кезінде күн мен түннің шекарасы тура полюстерге түседі. Сол кезде күн мен түннің ұзақтығы Жердің барлық нүктелерінде теңеледі.

Екі полярлық шеңбердің арасында күн мен түн табиғат заңымен бір-бірін ауыстырады, алайда олардың ұзақтығы өзгереді. Күндердің ұзақтығы географиялық ендіктерге және Күн мен Жердің орналасуына байланысты, яғни уақыттың өзгеруіне байланысты болады.

Күн мен түннің шекарасы экваторды қақ бөледі, сондықтан күн мен түннің ұзақтығы тұрақты: 12-12 сағат.

Байланысты экстралар

Жыл мезгілдерінің ауысуы (ортаңғы деңгей)

Жердің айналу өсінің көлбеулігіне байланысты күн сәулесінің көлбеулік бұрышы жыл бойында...

Climate zones

The Earth is divided into geographical and climatic zones, which result in the zonation...

Биіктік белдеулері

Таулы аймақтарда климат, топырақ, жануарлар және өсімдіктер әлемі теңіз деңгейінен...

Көшетхана әсері

Көшетхана әсері адамның жердегі тіршілігінің әсерінен күшейеді және жаһандық жылынудың...

Ескі навигациялық құралдар

Ғасырлар бойы көптеген керемет құралдар теңізшілерге ашық теңізде бағыт-бағдарды болжауға...

Күн тұтылуы

Егер Күн, Ай және Жер бір сызықтың бойына келсе, Ай Күнді жартылай немесе түгелдей жауып...

Координаттардың географиялық жүйесі (орта деңгей)

Координаттардың географиялық жүйесінде Жер бетінің кез келген нүктесі екі дерекпен...

Күн жүйесі, ғаламшарлардың орбиталары

Күнді 8 ғаламшар эллипстік орбиталарда айналып жүр.

Күн

Күннің диаметрі Жердің диаметрінен шамамен 109 есе үлкен. Негізінен сутегінен тұрады.

Жер

Жер шары оттегі қабаты бар атмосфера және минералды қыртыспен қапталған ғаламшар.

Measuring time

The first calendars and time-measuring instruments were already used by ancient Eastern...

Planets, sizes

The inner planets of the Solar System are terrestrial planets while the outer planets are...

Time zones

The Earth is divided into 24 time zones. Standard time is the time used within time zones.

Traditional Eskimo lifestyle

Igloos were the typical dwellings built by Eskimos living in the Arctic zone.

Added to your cart.