Жер қыртысының қатпарлары (ортаңғы деңгей)

Жер қыртысының қатпарлары (ортаңғы деңгей)

Бүйірлік қысымның әсерінен тау жыныстарының қабаттары қатпарланады. Сөйтіп қатпарлы таулар пайда болады.

География

Этикеткалар

folding, fold, syncline, fold mountain, mountain formation, vertical fold, overturned fold, recumbent fold, tectonic plate, rock layer, compressive force, тау жынысы, тау, табиғат, география

Байланысты экстралар

Көріністер

Қатпарлық

  • Тік қатпар
  • Көлбеу қатпар
  • Сұлама қатпар

Егер жұмсақ тау жыныстарын қысым күштері бүйірінен қысатын болса, онда қабаттардың қарсылық күшінен қатпарлар пайда болады.
Қысым күштері сирек жағдайда бірдей болады. Ондай кезде тік қатпарлар пайда болады. Егер бір жақтан келетін күш екінші жақтан келетін күштен артық болса, онда қатпар көлбеу немесе көлденең болады. Бір жақтың қысымы қысымы неғұрылым күшті болса, қатпар соғұрлымм көлбеу болады. Қатпарлар бір-бірінің жанына және бір-бірінің артына қатарласа орналасады, сөйтіп қатпарлану нәтижесінде қатпарлы таулар пайда болады.

Терминдердің анықтамасы:

Қатпарлық: Жердің бетіндегі және жер қойнауындағы бүйірлік қысым күштерінің әсерінен жер қыртысында жүретін үдеріс, оның салдарынан қатпарлы түзілістер пайда болады.

Қатпар: Қатпарлы түзілістің негізгі бірлігі.

Қатпарлы тау: Тектоникалық тақталардың соқтығысуының әсерінен қатпарланудың нәтижесі ретінде пайда болатын таулар. Тау жыныстары қатпарларға, қалың қабаттарға жиналып, таулар түзіледі.

Тік қатпар

  • тау жыныстарының қабаттары
  • бүйірден келетін қысым

Көлбеу қатпар

  • тау жыныстарының қабаттары
  • төмен бүйірлік қысым
  • жоғары бүйірлік қысым

Сұлама қатпар

  • тау жыныстарының қабаттары
  • төмен бүйірлік қысым
  • жоғары бүйірлік қысым

Анимация

  • бүйірден келетін қысым
  • төмен бүйірлік қысым
  • жоғары бүйірлік қысым
  • төмен бүйірлік қысым
  • жоғары бүйірлік қысым
  • Тік қатпар
  • Көлбеу қатпар
  • Сұлама қатпар

Наррация

Егер жұмсақ тау жыныстарына бір-біріне қарама-қарсы бүйірлік қысым күштері әсері етсе, онда жер қыртысы қатпарлана бастайды.
Қатпарлардың дөңес бөлігі - антиклиналь (ертоқым секілді) , ал ішке иілген бөлігі синклиналь (шұңқыр секілді) деп аталады.

Егер екі жақтан келетін күштер бірдей болса, онда тік қатпар пайда болады, оның өсі тік болады.

Тау жыныстарына әсер ететін күштер әр түрлі болса, онда қатпар көлбеу болады, оның өсі бір жағына аз бұрышпен қисайып турады.

Егер тау жыныстарына бір жақтан әсер ететін күш екінші жақтың күшінен айтарлықтай көп болса, онда сұлама қатпар пайда болады және оның өсі көлденең болады.

Байланысты экстралар

Жанартау атқылауы

Жанартау атқылауы кезінде магма мантиядан жер бетіне шығады.

Жер сілкінісі

Жер сілкінісі - Жердегі ең жойқын қиратушы табиғат құбылысы.

Жердің құрылысы (ортаңғы деңгей)

Жер көптеген сфералық қабаттардан тұрады.

Мұз басу

Соңғы мұз дәуірі шамамен 13 мың жыл бұрын аяқталған.

Continental drift on a geological timescale

The Earth's continents have been in constant motion during the history of the planet.

Faulting (basic)

Vertical forces can break up layers of rock into fault blocks, which then move vertically...

Faulting (intermediate)

Vertical forces can break up layers of rock into fault blocks, which then move vertically...

Folding (advanced)

Lateral compressive forces cause rocks to form folds. This is how fold mountains are formed.

Folding (basic)

Lateral compressive forces cause rocks to form folds. This is how fold mountains are formed.

Geyser

A geyser is a spring characterised by intermittent discharge of water and steam.

Glacier (intermediate)

A glacier is a large body of ice that forms from snow, and is in constant, slow motion.

Seafloor map

The boundaries of tectonic plates can be seen on the seafloor.

Tectonic plates

Tectonic plates can move in relation to each other.

Topographic map of Hungary

This animation demonstrates the geographical regions of Hungary.

Topography of the Earth

The animation presents the largest mountains, plains, rivers, lakes and deserts of the Earth.

Added to your cart.