Жанартау атқылауы

Жанартау атқылауы

Жанартау атқылауы кезінде магма мантиядан жер бетіне шығады.

География

Этикеткалар

volcano, magmatic activity, volcanic eruption, volcanoes, volcanic activity, magma, post-volcanic activity, magma chamber, plate tectonics, earthquake, lava, mountain formation, Mount Vesuvius, nature, geography, tectonic plate, Earth's crust, disaster

Байланысты экстралар

Көріністер

Жанартаулар және тектоника қабаттары

Ең ірі жанартау атқылаулары

Жарылысты жанартаулар

Ақпалы жанартаулар

Аралас жанартаулар

Жанартау атқылаудан кейінгі құбылыстар

Анимация

Наррация

Жанартау атқылауы жер мантиясынан магманың жер бетіне шығуына байланысты болатын үдеріс. Жанартаулардың орналасуы кездейсоқ болмайды, олар жолақтардың бойына қатар орналасады.
Бұл жолақтар литосфералық тақталардың шекаралары. Tаулардың пайда болуында жанартау атқылауларының рөлі зор.
Магма тау жыныстарының жер астындағы қайнаған балқымасы. Жер бетіне аққан магманың аты – лава, жер бетіне шығуы жанартау туғызады.
Жанартауларды атқылауына байланысты жарылысты, ақпалы және аралас деп бөлеміз.

Жарылысты жанартаулар көп бу мен газ бөліп, олар кратерден жарылыс секілді атқылайды. Күл мұржасы пайда болып, жанартау қоспасы атқылайды. Күл бұлтын жел үлкен аумаққа жаяды. Жанартау қоспасы керемет жылдамдықпен жанартау конусына лақтырылады. Бұл – жанартау атқылаудың жойқын түрі. Мұндай жанартаулардың ең атақтылары: Кракатау, Монтань-Пеле және Сент-Хеленс.

Ақпалы жанартауларда, әдетте, жарылыста, жанартау қоспасы да болмайды, тек лава балқымасы ғана төгіледі. Вулкан конусы қатқан лавадан өседі. Мұндай жанартауларға мысал Гавай аралдарындағы, сондай-ақ Мауна-Кеа және Мауна-Лоа жанартаулары.

Аралас жанартауларда жарылыс та, лава атқылауы да болады. Жанартаудың конусы бір-біріне кезек қабатталған тау жыныстары мен лавалардың қабаттарынан тұрады, бұлар қабатты жанартаулар. Мұндай жанартауларға Жерде кездесетін жанартаулардың көпшілігі жатады. Олардың ішіндегі ең атақтылары: Стромболи, Этна және Котопахи.

Жанартау атқылауларынан соң жанартаудан соңғы үдерістер жүреді. Олар негізінен бу мен газдың ағыны.

Фумарола жанартаудан атқылаудан соңғы бу мен газ бөлінулерінің жалпы атауы. Ол кезде бу құрамында әр түрлі химиялық заттар мен газ бар бу жер бетіне шығады.

Сольфатара – күкіртті булану,яғни құрамында күкірт бар су буынан тұратын фумарола.

Мофетта да фумаролаға жатады: жанартау атқылаудан соңғы өнім – көмірқышқыл газы. Жер бетіне газ шықса, мофетта құрғақ болады, ал жер бетіне көмір қышқылды су шықса мофетта дымқыл болады.

Гейзер дегеніміз – уақтылы ыстық су атқылайтын қайнар. Жер астындағы қабаттар арасындағы бос куыстарға жиналған су магма-камерлардың ыстығынан қайнап, су бұрғақ түрінде жер бетіне шығады.

Лай жанартауы – сазды аумақтарға тән құбылыс. Сұйық лайдан үнемі газ көбіктері бөлінеді.

Жойқын жанартау атқылаулары өте көп тау жыныстарын шашады.

1883 жылы болған Кракатау жанартау атқылауында 18 км³ тау жынысы лақтырылса, ал 1815 жылғы адамзат тарихындағы ең үлкен Тамбора жанартау атқылауында 80 км³ атқыланған.
Мұндай көлемдегі жанартау атқылауларының Жердегі атмосфераға, климатқа және тіршілік дүниесіне орасан зор әсері бар.

Байланысты экстралар

Ыстық нүктелер

Ыстық нүктелерде магма жер қыртысына шығып,вулкан пайда болады.

Қабатты жанартаудың пайда болуы

Тау жыныстарыынан және жанартау күлдерінен, сондай-ақ лава қабаттарынан тұрады.

Geyser

A geyser is a spring characterised by intermittent discharge of water and steam.

Торнадо

Қысқа уақытта соғатын, бірақ күші қатты торнадолар керемет жойқын күшке ие.

Жер сілкінісі

Жер сілкінісі - Жердегі ең жойқын қиратушы табиғат құбылысы.

Жер қыртысының қатпарлары (ортаңғы деңгей)

Бүйірлік қысымның әсерінен тау жыныстарының қабаттары қатпарланады. Сөйтіп қатпарлы...

Цунами

Биіктігі бірнеше мың метрге жететін алып теңіз толқыны, ол жолындағын бәрін қырып-жоятын...

Терең теңіз гидротремал ұңғылары

Орта мұхиттық қыраттардың бойында мұхиттардың түбіндегі жер қыртысынан ыстық геотермал...

Continental drift on a geological timescale

The Earth's continents have been in constant motion during the history of the planet.

Faulting (basic)

Vertical forces can break up layers of rock into fault blocks, which then move vertically...

Folding (basic)

Lateral compressive forces cause rocks to form folds. This is how fold mountains are formed.

Seafloor map

The boundaries of tectonic plates can be seen on the seafloor.

Tectonic plates

Tectonic plates can move in relation to each other.

Topographic map of Hungary

This animation demonstrates the geographical regions of Hungary.

Topography of the Earth

The animation presents the largest mountains, plains, rivers, lakes and deserts of the Earth.

Көшетхана әсері

Көшетхана әсері адамның жердегі тіршілігінің әсерінен күшейеді және жаһандық жылынудың...

Көміртек айналымы

Көміртек фотосинтездің нәтижесінде органикалық қосылыстардың құрылымына кіреді, ал тыныс...

Жер

Жер шары оттегі қабаты бар атмосфера және минералды қыртыспен қапталған ғаламшар.

Табиғат-географиялық ұғымдар

Анимацияда аймақтың жер рельефі мен жер беті суларына қатысты терминдер қамтылған.

Added to your cart.