Тепе-теңдікті сезу

Тепе-теңдікті сезу

Басты ұстау мен оның қозғалысы кезіндегі бұрыштық үдеу ішкі құлақтың көмегімен жүзеге асады.

Биология

Этикеткалар

balance, ear, perception, sensory organ, saccule, semicircular canal, posture, inner ear, utricle, cupula, otolith, ear canal, hearing, auditory system, Eustachian tube, signal, snail, middle ear, central nervous system, nervous system, human, биология

Байланысты экстралар

Сұрақтар

  • Қай ми жүйкесі тепе-теңдік және есту жүйкесі деп аталады?
  • Есту аппаратының қай бөлігі бастың бұылуы мен иілуін сезеді?
  • Дұрыс па әлде қате ме?\nДөңгелек және сопақша дорбашықтар және жарты шеңбер жолдары дыбыс тербелістерін қабылдауға қатысады.
  • Дұрыс па әлде қате ме?\nСопақша дорбашық бас бұрылғанда пайда болатын бұрыштық үдеуді қабылдайды.
  • Дұрыс па әлде қате ме?\nДөңгелек дорбашықта отолит органдары орналасқан?
  • Дұрыс па әлде қате ме?\nЖарты шеңбер газ тәрізді затқа толы?
  • Дұрыс па әлде қате ме?\nЕвстаxиев түтікшесі арқылы дабыл қуысы мен сыртқы қысымның тепе-теңдігі сақталады.
  • Дұрыс па әлде қате ме?\nБастың кеңістіктегі орналасуын дөңгелек және сопақша дорбашықтар сезеді.
  • Ми қыртысының қай бөлігінде бастың орналасуын сезетін орталық бар?
  • Жарты шеңбер жолдаының басқы, кеңейтілген бөлігін қалай атайды?
  • Отолит кристалдарының құрамына қандай химиялық зат кіреді?
  • Басымыздың кеңістіктектегі орналасуын не сезеді?
  • Жарты шеңбер жолы неге толған?
  • Вестибулярлық жүйе органдары қайда орналасқан?
  • Бас бұрылғанда жарты шеңбер жолдары нені сезеді?

Көріністер

Құлақ

  • сыртқы құлақ - Құлақ қалқанынан, сыртқы дыбыс жолынан және дабыл жарғағынан тұрады.
  • орта құлақ - Дабыл қуысынан және ондағы дыбыс сүйекшелерінен тұрады. Оны жұтқыншақ қуысымен Евстахиев түтікшесі жалғайды.
  • ішкі құлақ - Тепе-теңдікті сезу пен есту үшін өте маңызды орган.
  • есту тепе-теңдікті сезу жүйкесі - VIII жұп ми жүйкесі жарты шар жолдарында, дөңгелек дорбашық пен сопақша дорбашықта және ұлуда пайда болған тербелістерді миға жеткізеді.
  • Евстахиев түтікшесі - Мұрын қуысы мен ортаңғы құлақты (дабыл қуысын) байланыстырады. Дабыл қуысы мен сытқы ауаның қысымы осы жерде теңеледі.

Дөңгелек дорбашық пен сопақша дорбашықтың жұмыс істеуі

  • дөңгелек дорбашық - Сопақша дорбашықтан үлкен, жұмыртқа пішінді.
  • сопақша дорбашық - Дөңгелек дорбашықтан кішірек, дөңгелек пішінді.
  • түк жасушаларының өскіндері - Әрбір түк жасушасында тек бір өскіннен болады. Оның майысуынан түк жасушасының электрлі белсенділігі өзгереді.
  • отолит кристалдары - Ұсақ кальций карбонат кристалдары, олар түк жасушаларының өскіндеріне салмақ түсіреді.
  • купула - Түк жасушаларын айнала қоршаған шеміршекті зат.

Iшкі құлақ

  • жарғақты лабиринт - Сұйықтыққа толы қуыс жүйесі, сүйекті лабиринтте орналасқан. Қабырғасы жұқа және дөнекер тіннен тұрады. Сұйықтықта жүзіп жүреді қабырғасында есту және тепе-теңдік рецепторлары орналасқан.
  • 3 жарты шеңбер жолы - Бастың бұрыштық үдеуін қабылдайды. Әрбір шеңбер жолы үш түрлі бір-біріне перпендикуляр жазықтықтарда орналасады. Басымыз кеңістіктің қай бағытына бұрылса да, жарты шеңбер жолының көмегімен оны сеземіз.
  • дөңгелек дорбашық - Сопақша дорбашықтан үлкен, жұмыртқа пішінді.
  • сопақша дорбашық - Дөңгелек дорбашықтан кішірек, дөңгелек пішінді.
  • ұлу - Есту үшін өте қажет. Есту сүйекшелері ұлудағы сұйықтықты тербелтеді, оны рецепторлар сезеді және өзгертеді. Тербеліс есту және тепе-теңдік жүйкесі арқылы миға жетеді.

Жарты шеңбер жолының жұмыс істеуі

Анимация

  • сыртқы құлақ - Құлақ қалқанынан, сыртқы дыбыс жолынан және дабыл жарғағынан тұрады.
  • орта құлақ - Дабыл қуысынан және ондағы дыбыс сүйекшелерінен тұрады. Оны жұтқыншақ қуысымен Евстахиев түтікшесі жалғайды.
  • ішкі құлақ - Тепе-теңдікті сезу пен есту үшін өте маңызды орган.
  • VIII бассүйек жүйкелері
  • 3 жарты шеңбер жолы - Бастың бұрылуының бұрышын сезеді. Кеңістіктің бір-біріне перпендикуляр үш жазығының әрқайсысында бір-бір жарты шеңбер жолы орналасқаню.
  • ампула - Жарты шеңбер жолының кеңейген бөлігі.
  • түк жасушаларының өскіндері - Әрбір түк жасушасында тек бірден болады. Оның майысуынан түк жасушасының электрлі белсенділігі өзгереді.
  • купула - Түк жасушаларын айнала қоршаған шеміршекті зат.
  • дөңгелек дорбашық - Сопақша дорбашықтан үлкен, жұмыртқа пішінді.
  • сопақша дорбашық - Дөңгелек дорбашықтан кішірек, дөңгелек пішінді.
  • түк жасушаларының өскіндері - Әрбір түк жасушасында тек бір өскіннен болады. Оның майысуынан түк жасушасының электрлі белсенділігі өзгереді.
  • отолит кристалдары - Ұсақ кальций карбонат кристалдары, олар түк жасушаларының өскіндеріне салмақ түсіреді.
  • купула - Түк жасушаларын айнала қоршаған шеміршекті зат.
  • жарғақты лабиринт - Сұйықтыққа толы қуыс жүйесі, сүйекті лабиринтте орналасқан. Қабырғасы жұқа және дөнекер тіннен тұрады. Сұйықтықта жүзіп жүреді қабырғасында есту және тепе-теңдік рецепторлары орналасқан.
  • 3 жарты шеңбер жолы - Бастың бұрыштық үдеуін қабылдайды. Әрбір шеңбер жолы үш түрлі бір-біріне перпендикуляр жазықтықтарда орналасады. Басымыз кеңістіктің қай бағытына бұрылса да, жарты шеңбер жолының көмегімен оны сеземіз.
  • дөңгелек дорбашық - Сопақша дорбашықтан үлкен, жұмыртқа пішінді.
  • сопақша дорбашық - Дөңгелек дорбашықтан кішірек, дөңгелек пішінді.
  • ұлу - Есту үшін өте қажет. Есту сүйекшелері ұлудағы сұйықтықты тербелтеді, оны рецепторлар сезеді және өзгертеді. Тербеліс есту және тепе-теңдік жүйкесі арқылы миға жетеді.

Наррация

Сыртқы құлақ пен орта құл​ақ естуде, ал ішкі құлақ естуге қоса тепе-теңдікті сақтауда маңызды рөл атқарады.

Ішкі құлақтың бөліктері ұлу, жарты шеңбер жолдар, дөңгелек дорбашық және сопақша дорбашық. Осылар сүйекті лабиринтті құрайды, оның ішінде бір-бірімен байланысты куыстар жүйесі, рецепторлар орналасатын жарғақты лабиринт бар.
Тепе-теңдікті сезу рецепторлары тек жарты шеңбер жолдарында, дөңгелек дорбашықта және сопақша дорбашықта орналасқан, ал ұлу тепе-теңдік қалыпты сезуге қатыспайды.

Үш жарты шеңбер жолы бастың бұрылу бұрышының үдеуін сезеді. Бұл жолдар кеңістіктегі бір-біріне перпендикуляр үш жазықтықта жатыр, сондықтан кез келген бағытқа бұрылуды сезе алады. Жарты шеңбер жолдардың рецепторлары жолдардың кеңейген бөліктерінде, яғни ампулада орналасқан. Бұл түк жасушалары шын мәнінде механорецепторлар, олардың ұзын өскіндерін шеміршекті зат купула айнала қоршаған. Жарты шеңбер жолдары сұйықтыққа (эндолимфаға) толы болады. Бас бұрылғанда эндолимфа инерттілігіне байланысты қозғалу жазықтығындағы жарты шеңбер қозғалысын қайталамайды. Сол себепті бас қозғалысына кері бағыттағы "ағыс" купуланы өскінімен қоса қисайтады. Түк жасушаларында үнемі тітіркену тербелістері пайда болады, тіпті тыныш қалыпта да. Өскіндердің белгілі бір бағытқа қарай майысуы сигналдардың сипаттарын өзгертеді. Тербелістерді есту және тепе-теңдікті сезу ми жүйкелері, яғни VIII ми жүйкесінің талшықтары миға жеткізеді.

Дөңгелек дорбашық пен сопақша дорбашық бастың орналасуын және бастың сызық бойымен үдеуін сезеді. Екі сезу органында да түк жасушалары болады және олардың өскіндерін купула жауып тұрады. Купуланың төбесінде ерекше кальций карбонат кристалдары, отолит кристалдары болады. Бұл кристалдардың салмақтары астарындағы өскіндерге түседі. Бастың кеңістіктегі орнын өзгертуі барысында кристалдар басқа жасушалардың өскіндерін басқа бағытта басады, сондықтан басқа жүйке тербелістері пайда болады. Дөңгелек дорбашық пен сопақша дорбашықта пайда болған тербелістерді де VIII жұп ми жүйке талшықтары миға жеткізеді.

Байланысты экстралар

Көз

Біздің сезім мүшелеріміздің ішіндегі ең маңыздыларының бірі. Оның рецепторларындағы...

Құлақ, есту үдерісі

Біздің есту ағзамыз ауа тербелісін электрлік белгілерге түрлендіріп, ол ми арқылы қорытылады.

Мұрын, иіс сезу үдерісі

Иістердің әсерінен иіс сезу рецепторларында электрлік импульстер пайда болады.

Дәм сезу

Дәм сезуші рецепторлар химиялық қоздырғыштарды электрлік белгілерге айналдырады.

Ортаңғы құлақтың қабынуы

Анимация ортаңғы құлақтың іріңді қабынуының ықтимал салдарларын және емделуін көрсетеді.

Сезім мүшелері

Денеден немесе қоршаған ортадан келетін импульстерді қабылдап, миға жеткізетін органдар.

Көз (көру механизмі)

Көз бұршағының дөңестігін өзгерте алу қабілетінің арқасында адамдар заттарды алыстан да...

Жүйке жүйесі

Сүтқоректілер мен адамның жүйке жүйесі орталық (ми және жұлын) және шеткі (ми және...

Diversity of light-detecting organs

Several analogous types of eyes have developed independently through convergent evolution.

Vision correction

Concave and convex lenses are used for the correction of shortsightedness and farsightedness.

Added to your cart.