Теңіз деңгейлері

Теңіз деңгейлері

Теңіз ортасының факторлары, тірі дүниесі су тереңдігіне байланысты өзгереді.

География

Этикеткалар

теңіз, hydrosphere, light absorption, consumer, producer, decomposer, plankton, alga, open sea, coast, deep sea, флора және фауна, salinity, мұхит, seawater, water, табиғат, география

Байланысты экстралар

Көріністер

Теңіз деңгейлері

  • жағалау сулары - 200 м-ден терең емес су қабаты.
  • ашық теңіз сулар - Теңіздің жағалаудан алыс 200 м терең беткі су қабаты.
  • терең теңіз сулары - Ашық теңіздің 200 м-ден терең су қабаты.
  • 100 м
  • 200 м
  • 500 м
  • 1000 м
  • 2000 м
  • 3000 м
  • 4000 м
  • 5000 м

Теңіздердің тірі дүниесі

  • 100 м
  • 200 м
  • 500 м
  • 1000 м
  • 2000 м
  • 3000 м
  • 4000 м
  • 5000 м

Теңіз суының физикалық қасиеттері

  • 100 м
  • 200 м
  • 500 м
  • 1000 м
  • 2000 м
  • 3000 м
  • 4000 м
  • 5000 м
  • 300
  • 400
  • 500
  • 600
  • 700
  • 800
  • нм
  • күн сәулесі
  • жарық толқынының ұзындығы
  • ультракүлгін - Толқындарының ұзындығы 100–380 нм, теңізге 30 м-ге дейін тереңдейді.
  • күлгін - Толқындарының ұзындығы 380–420 нм теңізге шамамен 120 м-ге дейін тереңдейді.
  • көк - Толқындарының ұзындығы 420–490 нм, теңізге шамамен 1000 м-ге дейін тереңдейді.
  • жасыл - Толқындарының ұзындығы 490–575 нм, теңізге шамамен 150 м-ге дейін тереңдейді.
  • сары - Толқындарының ұзындығы 575–585 нм , теңізге шамамен 50 м-ге дейін тереңдейді.
  • қызыл сары - Толқындарының ұзындығы 585–650 нм , теңізге шамамен 25-30 м-ге дейін тереңдейді.
  • қызыл - Толқындарының ұзындығы 650–760 нм , теңізге шамамен 5-15 м-ге дейін тереңдейді.

Жарықтың жұтылуы

Теңіздің бетіне Күн сәулесінің барлық спектрі жетеді. Су жарықты жұтады, бірақ әр түрлі жарық толқындарын бірдей мөлшерде жұтпайды. Адам көзіне көрінбейтін инфрақызыл сәулелер 3 м тереңдікте жұтылады, ал ультракүлгін сәулелер теңіз суына 30 м тереңдікке дейін енеді.

Көзге көрінетін сәуленің (толқын ұзындығы 380-760 нанометр аралығында) әр түрлі толқын ұзындықтарына әр түрлі түс сәйкес келеді.
Түстердің теңіздердегі жұтылуы былай жүзеге асады: алдымен 5-15 м тереңдікте қызыл сәуле жұтылады. Қызыл сары сәуле 25-30 м-ге дейін, ал сары сәуле 50 м-ге дейін жетеді. Жасыл және күлгін сәулелер 100 м-ден де тереңге жұтылады.
Ең тереңге көк сәуле жетеді, әдетте 200-300 м-ге дейін, бірақ көк түстің іздерін 1000 м тереңге дейін байқауға болады. Сондықтан да бізге теңіз көк түсті болып көрінеді.

Теңіздің таяз суларын мекендейтін, сондай-ақ ашық суларда тіршілік ететін тірі ағзалар үшін жарықтың маңызы өте зор.
Бұлардағы тірі өсімдіктерге фотосинтез үшін жaрық энергиясы қажет.
Жарық азайса, фотосинтезге қабілетті өсімдіктер сирейді, ал бұл теңіздегі жануарлар әлемінің таралуына да әсер етеді.

Температура

Теңіз суының температурасы және оның өзгеруі құрлыққа қарағанда анағұрлым бірқалыпты. Беткі сулардың температурасының жыл мезгілдеріне қарай өзгеруі қоңыржай белдеуде байқалады; тропикалық және полярлық аймақтардың теңіз суларының температурасы қатысты алғанда тұрақты.

Тереңдеу барысында, судың температурасы белгілі бір қабатқа жеткенде күрт төмендейді. Мұны термоклин қабаты деп атаймыз.
Термоклин қабаты тропикалық теңіздерде тұрақты және шамамен 100 және 500 м арасындағы тереңдікте кездеседі. Қоңыржай белдеу теңіздерінде термоклин қабаты жыл мезгілдеріне байланысты өзгереді. Полярлық теңіздерде күрт температуралық ауытқулар өте сирек болады. Термоклиннің астындағы тереңдікте температура тұрақты төмен деңгейде болады: 2000 метр тереңдікте теңіздердіің температурасы тұрақты түрде
2-4 °C-ді көрсетеді.

Теңіздегі тірі ағзалардың таралуына температуралық қатынастар да әсер етеді. Төзімділігі төмен түрлер температура ауытқулары шамалы тропикалық, полярлық немесе терең теңіздерде тіршілік етеді. Қоңыржай белдеудің және теңіздің таяз суларын мекендейтін популяциялар үлкен температура ауытқуларына да төзімді келеді.

Қысым

Гидростатикалық қысым сұйықтықтың қысымынан туады. Сұйықтықтың ішінде гидростатикалық қысым барлық бағытта бірдей. Қысымның мөлшері сұйықтық бағанасының өлшемі мен сұйықтықтың тығыздығына байланысты. Осыған байланысты теңізге неғұрлым тереңірек бойласақ, соғұрлым жоғарырақ қысымды сеземіз. Әрбір 10 метр сайын 1 бар (100 кПa).

Тұрақты температурада газдың көлемі оған түсетін қысымға кері пропорционал. Егер допты теңізге түсірсек, ол неғұрлым тереңге батқан сайын, оған соғұрлым жоғары қысым түседі, оның көлемі соғұрлым кішірек болады.

Теңіздегі тірі ағзалар өздеріне қолайлы қысым зоналарын іздейді. Қысым айырмашылығы теңіздегі тірі ағзалардың (негізінен өкпемен тыныс алатын теңіз жануарлардың, мәселен, итбалық, дельфин және ки) бейімделіп қалыптасуына себеп болды.

Тұздылық

Теңіз суының орташа тұздылығы
35‰ (промилле). 1 литр суда 35 г минералды тұздар, негізінен ас тұзы болады.

Әлемдік мұхит суының тұздылығы тұрақты саналады. Терең теңіздерде тұздылық ең бірқалыпты: 34,5-35‰ арасында.

Мұхиттардың беткі суының туздылығы қатысты алғанда тұрақты: 34-35‰ арасында өзгереді. Мұхиттар арасында Тынық мұхитының тұздылығы ең бірқалыпты. Оқшауырақ Атлант мұхитының тұздылығы субтропикалық белдеуде жоғарырақ.
Белдеулерден басқа жыл мезгілдерінің ауысуы, тұщы сумен толығуы, сондай-ақ теңіз акваторийлерінің оқшаулығы теңіздердің тұздылығына әсер етеді.
Жылырақ, жауын-шашыны аз, тұщы су толымы аз теңіздердің тұздылығы жоғары болады. Мәселен, Жерорта теңізінің тұздылығы осы себептен жоғары.

Теңіздердің тұздылық деңгейі тереңдікке байланысты өзгереді және температуралық қабаттарға қарай бөлінеді. Температура және тұздылық бойынша айырмашылық теңіз ағыстарының пайда болуына себеп болады.

Теңіз суының тұздылығы теңіздегі тірі ағзалардың тіршілігі үшін өте маңызды. Егер теңіздердің тұздылығы кенет өзгерсе, теңіз популяциясының мол бөлігі қырылар еді.

Анимация

  • жағалау сулары - 200 м-ден терең емес су қабаты.
  • ашық теңіз сулар - Теңіздің жағалаудан алыс 200 м терең беткі су қабаты.
  • терең теңіз сулары - Ашық теңіздің 200 м-ден терең су қабаты.
  • планктон - Суда қалықтап жүзетін, баяу орын ауыстыратын, ұсақ тірі ағзалардың жиынтығы.
  • 0 м = 25 °C
  • 100 м = 23 °C
  • 200 м = 20 °C
  • 500 м = 15 °C
  • 1000 м = 5 °C
  • 2000 м = 3 °C - Температура бұл деңгейден ары қарай төмендемейді.
  • 100 м 1000 кПа = 10 бар
  • 500 м 5000 кПа = 50 бар
  • 1000 м 10000 кПа = 100 бар
  • 5000 м 50000 кПа = 500 бар
  • 100 м
  • 200 м
  • 500 м
  • 1000 м
  • 2000 м
  • 3000 м
  • 4000 м
  • 5000 м
  • 300
  • 400
  • 500
  • 600
  • 700
  • 800
  • нм
  • күн сәулесі
  • жарық толқынының ұзындығы
  • ультракүлгін - Толқындарының ұзындығы 100–380 нм, теңізге 30 м-ге дейін тереңдейді.
  • күлгін - Толқындарының ұзындығы 380–420 нм теңізге шамамен 120 м-ге дейін тереңдейді.
  • көк - Толқындарының ұзындығы 420–490 нм, теңізге шамамен 1000 м-ге дейін тереңдейді.
  • жасыл - Толқындарының ұзындығы 490–575 нм, теңізге шамамен 150 м-ге дейін тереңдейді.
  • сары - Толқындарының ұзындығы 575–585 нм , теңізге шамамен 50 м-ге дейін тереңдейді.
  • қызыл сары - Толқындарының ұзындығы 585–650 нм , теңізге шамамен 25-30 м-ге дейін тереңдейді.
  • қызыл - Толқындарының ұзындығы 650–760 нм , теңізге шамамен 5-15 м-ге дейін тереңдейді.

Наррация

Жердің 71%-н өзара байланысқан су қабығын елестетін теңіздер мен мұхиттар жапқан. Ол әлемнің ең үлкен тіршілік мекені. Теңіз ортасының факторлары зоналар бойынша, көлденең және тік өзгереді, осыған байланысты тірі әлемде белдеулік бөлшектену байқалады.

Теңіз ортасының тіршілік кеңістігі үш негізгі бөлікке бөлінеді: жағалауға жақын сулар, ашық теңіз сулары және терең теңіздер.

Жағалауға жақын сулар теңіз түбіне дейін 200 м-ден терең болмайтын сулар. Олардағы тірі әлем алуан түрлі, биологиялық түрлерге бай. Онда тірі ағзаларга қажетті қорек түрлері көп: теңізге құйылатын өзендерден жағалау суларына қоректі заттар көптеп келіп түседі, соның ішінде жануарлардың өлекселері да биологиялық айналымға кері қайтады. Жарықтың болуы фотосинтездің жүзеге асуына септеседі.

Ашық сулар жағалаудан алыс теңіз суларының жоғарғы 200 м қабаты. Мұнда жарық бар, яғни фотосинтез жүзеге аса алады, бірақ ашық теңіздерде қоректі заттар жеткіліксіз, себебі жануарлардың өлекселері теңіз түбіне шөгеді. Сондықтан ашық теңізде тіршілік аз. Қоректі заттар мол жерлерде, мәселен жағалауға жақын суларда немесе мұхит ағыстарына жақын жерлерде, тіршіліктің негізін планктондар құрайды. Планктондар - баяу орын ауыстыратын, суда қалықтап жүзетін, ұсақ тірі ағзалардың жиынтығы. Планктондар көп аймақтарда теңіз жасыл түске боялады.

Терең теңіздердің тірі әлемі ашық теңіздің 200 м-ден төмен бөлігінде орналасады. Терең теңізде тіршілік аз байқалады. 1000 м-ден төмен тереңдікте қараңғылық орнайды, сондықтан тіршілік жоқ. Мұнда тек жануарлар мен бактериялар тіршілік етеді, олар жоғарғы қабаттардан төмен түсетін органикалық қалдықтармен қоректенеді.

Теңіздегі тіршіліктің дамуы көптеген орта факторларына байланысты. Жарықтың әр түрлі ұзындықты толқындары әр түрлі тереңдікте жұтылады. Ең тереңге көк түс жұтылады, сондықтан теңізді түсі бізге көк болып көрінеді.

Теңіздің таяз суларын мекендейтін, сондай-ақ ашық суларда тіршілік ететін тірі ағзалар үшін жарықтың маңызы өте зор. Бұлардағы тірі өсімдіктерге фотосинтез үшін жaрық энергиясы қажет. Жарық азайса, фотосинтезге қабілетті өсімдіктер сирейді, ал бұл теңіздегі жануарлар әлемінің таралуына да әсер етеді.

Теңіз суының температурасы және оның өзгеруі құрлыққа қарағанда анағұрлым бірқалыпты. Тереңдік өскен сайын температура да төмендей түседі, 2000 м тереңдікте теңіз температурасы тұрақты түрде төмен: 2-4 °C.

Теңіздегі тірі ағзалардың таралуына температуралық қатынастар да әсер етеді. Төзімділігі төмен биологиялық түрлер температура ауытқулары шамалы тропикалық, полярлық немесе терең теңіздерде тіршілік етеді. Қоңыржай белдеудің және теңіздің таяз суларын мекендейтін популяциялар үлкен температура ауытқуларына да төзімді келеді.

Tеңізге неғұрлым тереңірек бойласақ, соғұрлым жоғарырақ қысымды сеземіз. Тұрақты температурада газдың көлемі оған түсетін қысымға кері пропорционал. Егер допты теңізге түсірсек, ол неғұрлым тереңге батқан сайын, оған соғұрлым жоғары қысым түседі, оның көлемі соғұрлым кішірек болады.

Теңіздегі тірі ағзалар өздеріне қолайлы қысым зоналарын іздейді. Қысым айырмашылығы теңіздегі тірі ағзалардың (негізінен өкпемен тыныс алатын теңіз жануарлар, мәселен, итбалық, дельфин және кит) бейімделіп қалыптасуына себеп болған.

Теңіз суының орташа тұздылығы
35‰ (промилле). 1 литр суда 35 г минералды тұздар, негізінен ас тұзы болады.

Мұхиттар арасында Тынық мұхитының тұздылығы ең бірқалыпты. Оқшауырақ Атлант мұхитының тұздылығы субтропикалық белдеуде жоғарырақ.
Белдеулерден басқа жыл мезгілдерінің ауысуы, тұщы сумен толығуы, сондай-ақ теңіз акваторийлерінің оқшаулығы теңіздердің тұздылығына әсер етеді.
Жылырақ, жауын-шашыны аз, тұщы су толымы аз теңіздердің тұздылығы жоғары болады. Мәселен, Жерорта теңізінің тұздылығы осы себептен жоғары.

Теңіз суының тұздылығы теңіздегі тірі ағзалардың тіршілігі үшін өте маңызды. Егер теңіздердің тұздылығы кенет өзгерсе, теңіз популяциясының мол бөлігі қырылар еді.

Байланысты экстралар

Континенттер мен мұхиттар

Жеріміздегі құрлық континенттерге бөлінген, олардың арасында мұхиттар бар.

p-V-T diagram for ideal gases

The relationship between the pressure, volume and temperature of ideal gases is described...

Seas and bays

This animation demonstrates the most important seas and bays.

Қармақшы балық

Осы бір сырт бейнесі қызық балық құрбанын жарықпен алдап ұстайды. Анимация осы алдаудың...

Шаңсорғыш қалай жұмыс істейді?

Шаңсорғышта пайда болатын шағын вакуумның арқасында оған жоғары қысымды ауа ағылып,...

Терең теңіз гидротремал ұңғылары

Орта мұхиттық қыраттардың бойында мұхиттардың түбіндегі жер қыртысынан ыстық геотермал...

Табиғаттағы су айналымы (негізгі деңгей)

Ғаламшарымыздың су қоры булану, қоюлану, еру және қату барысында ұдайы айналымға түседі.

Теңіз суын тұщыландыру

Теңіз суын тұщыландыру арқылы ауызсу алынады.

Медуза

Ең көне ұлпалы теңіз хайуаны - еркін жүзетін күйдіргіштерге жататын медузалар.

Теңіз ағыстары

Теңіз ағыстарының жүйесі жаһандық мұхиттық конвейерді құрайды, ол Жердегі климатқа үлкен...

Табиғаттағы су айналымы (орта деңгей)

Ғаламшарымыздың су қоры булану, қоюлану, еру және қату барысында ұдайы айналымға түседі.

Теңіз суының көтерілуі мен қайтуы

Айдың гравитациялық күшінің әсерінен теңіз суы көтеріліп, қайтады.

Иктинео II сүңгуір кемесі

Испандық Нарсис Монтуриол жобалаған сүңгуір кеме теңіз астындағы көлік қатынасы...

Seafloor map

The boundaries of tectonic plates can be seen on the seafloor.

The reflection and refraction of light

A ray of light is reflected or refracted at the boundary of two mediums with different...

Water (H₂O)

Water is a very stable compound of hydrogen and oxygen, vital for all known forms of...

Кемежай

Кемежайлар лайықты инфраструктура және қызмет көрсетумен қамтамасыз етілуі қажет.

Transport networks

The animation presents the main air, water and land routes and transport hubs.

Added to your cart.