Орман қабаттары

Орман қабаттары

Әр түрлі орман қабаттары әр алуан болуы мүмкін.

Биология

Этикеткалар

layeredness, rainforest, monsoon forest, oak forest, beech forest, coniferous forest, forest, jungle, canopy layer, shrub layer, herbaceous layer, tree, perennial, wood production, flora, ecosystem, woody, biomes, shade-tolerant, competition, liana, orchid, epiphytic, evergreen, deciduous, precipitation, plant, biology

Байланысты экстралар

Көріністер

Ылғалды тропикалық орман

Муссонды орман

Еменді орман

Шамшатты орманы

Қарағайлы орман

Биомалар (график)

Биомдар (өсімдіктер)

Анимация

Наррация

Тропикалық ылғалды орман

Tропикалық белдеудің жауын-шашын көп түсетін аймақтарында жауын-шашын мөлшері 2000–5000 мм болады және жыл мезгілдерінің ауысуы болмайды, ылғалды тропикалық ормандар қалыптасады. Осы мәңгілік жасыл ормандардың өсімдіктері сан түрлі болып келеді. Топырағы құнарлы заттарға зәру болады, себебі оларды қалың өсімдік сіңіріп алады және жауын шайып кетеді. Үш қабатты бөрікбастың болуынан өсімдіктер жарық үшін таласады. Майда ағаштарға және шым қабатына жарық аз түседі, сондықтан ол жерлерде көлеңкеге төзімді өсімдіктер көп өседі.

Муссон орманы

Тропикалық ормандармен көршілес муссон ормандары қалыптасады. Осы аймақтарда бір жылдық жауын-шашын 2000 м-ден аз түседі, және қысқа құрғақ маусым тән. Екі мезгіл ауысатындықтан ағаштардың жапырақтары түседі. Ағаштардың бөрікбасы тропикалық ормандардағыдай толық жабық емес, сол себепті майда ағаштар мен шым қабаты дамыған.

Емен орманы

Қоңыржай белдеудің жауын-шашын мөлшері 500 мм-ге жететін аумақтарында қоңыржай белдеудің түспежапырақты ормандары қалыптасады. Олардың маңызды түри емен ормандары. Кейбір емен ормандарында бір қабатты бөрікбас болады, емендерден басқа ағаш түрлері бөрікбастың төменгі қабатын құрайды. Емен ормандарының сирек бөрікбасы мейлінше мол жарық өткізеді, сондықтан майда ағаштар мен шым қабаты да дамыған.

Шамшат орманы

Нағыз қоңыржай белдеудің суық аймақтарында, таулы жерлерінде шамамен 600-800 м биікте әдетте шамшат ормандары болады.
Олардың бөрікбас қабаты 30 метр биікте орналасады, жабық болады, жарықты аз өткізеді. Жарық үшін талас ағаштар жоғары ұмтылып, түзу болып өседі. Шамшат ормандарында майда ағаштар және шым қабаты дамымаған, негізінен көлеңкеге төзімді өсімдіктер өседі, көктемде орман ағаштарының жапырақтары шықпай сарымсақты өсімдіктер өседі.

Қылқан жапырақты ормандар

Суық қоңыржай белдеуге мәңгілік жасыл орман тән. Ағаштар 30-40 метр биік өседі, бөрікбас қабаты жабық, жарықты аз өткізеді. Топырақтың құнары төмен, суық ауа райы және қалың жер балауызы мен шайыр қабаты бактериялар мен саңырауқұлақтардың ыдырату қызметін және гумустың пайда болуын баяулатады. Қоректі заттардың аз болуынан және күн түспейтіндіктен майда ағаштар мен шым қабаты нашар дамыған.

Биомалар

Жеріміздің екі жарты шарында да ыстық, қоңыржай және суық белдеулерді ажырата аламыз.
Ыстық белдеу экватордың айналасында Тауешкі мен Шаян тропиктерінің арасында орналасады; мұнда жылы, нағыз қоңыржай және суық белдеулер бар. Суық белдеу полярлық аймақтардың сыртында орналасады.

Ыстық және қоңыржай белдеуде жылдық жауын-шашынның өсуімен шөлдер шөп басқан аймақтарға, ал олар ормандарға ауысады. Суығырақ белдеугге ауысқанда, жауын-шашынның түсуі азая береді, шөпті және орманды аймақтар пайда болады. Оның себебі суықта булану аз болады, сондықтан да өсімдіктер үшін аз ғана жауын-шашынның өзі жеткілікті.

Ыстық белдеуде жауын-шашын мөлшері 5000 мм-ге дейін жетеді. Жауын-шашынның азаюымен ылғалды тропикалық ормандар муссонды ормандарға ауысады, ағаш және шөп саваннасы пайда болады, ондағы жауын-шашын мөлшері 200 мм-ден төмен, шөлдер пайда болады.

Қоңыржай белдеудің жауын-шашын көп түсетін аймағында осы белдеудің ылғалды ормандары орналасқан. Жылы қоңыржай белдеуде жауын-шашынның азаюымен бірге оларды мәңгілік жасыл субтропикалық ормандар (лавр жапырақты және қатты жапырақты ормандар) алмастырады. Нағыз қоңыржай белдеуде жауын-шашын аз, түспежапырақты ормандар, сонан соң шөбі шүйгін далалар кездеседі. Шөпті аумақтарды Еуразияда – дала, Солтүстік Америкада – прерия, Оңтүстік Америкада пампа деп атайды. Ең құрғақ аймақтарда қоңыржай белдеудің шөлдері қалыптасады.

Суық қоңыржай белдеудің ормандары мен тайга ормандары Жер шарының ең үлкен қылқан жапырақты ормандары саналады.

Суық белдеуде тундра орналасқан, онда мүктер, қыналар, сондай-ақ ергежейлі бұталар өседі.
Полярлық шеңберден арғы жағындағы полярлық аймақтарды мәңгілік қар жауып жатыр, онда дамыған өсімдіктер өспейді.

Байланысты экстралар

Ормандардың құртылуы

Ормандардың құртылуы қоршаған ортаға көп теріс әсерін тигізеді.

Climate zones

The Earth is divided into geographical and climatic zones, which result in the zonation...

Niche

In ecology, a niche is a term describing the way of life of a species.

Емен

Еменнің мысалынан теректердің маусымдық өзгерістерін көре аламыз.

Биіктік белдеулері

Таулы аймақтарда климат, топырақ, жануарлар және өсімдіктер әлемі теңіз деңгейінен...

Оттегі айналысы

Тірі ағзалардың көпшілігі оттегінсіз өмір сүре алмайды. Жер шарымызда оттегінің үздіксіз...

Жыл мезгілдерінің ауысуы (ортаңғы деңгей)

Жердің айналу өсінің көлбеулігіне байланысты күн сәулесінің көлбеулік бұрышы жыл бойында...

Giant sequoia

Giant sequoias are the world's largest living organisms by mass.

Horse chestnut

This animation demonstrates how horse chestnut trees change throughout the seasons

Scots pine

One of the most common tree of the pine family, native to Eurasia.

Жер атмосферасының айналымы

Полюстер мен экватор аумақтарындағы температура айырмашылығының әсерінен пайда болған ауа...

Кірпі

Шығыс Еуропалық кірпі домаланып, тікендерінің көмегімен қорғанады.

Қалпақты саңырауқұлақтар

Қалпақты саңырауқұлақтың жемісті денесі споралардан өсіп шығатын саңырауқұлақ...

Табиғат-географиялық ұғымдар

Анимацияда аймақтың жер рельефі мен жер беті суларына қатысты терминдер қамтылған.

Comparison of edible and poisonous mushrooms

Certain mushrooms are poisonous and can be fatal for humans when consumed, while others...

Glacier (intermediate)

A glacier is a large body of ice that forms from snow, and is in constant, slow motion.

Types of soil (soil profiles)

This animation demonstrates different types of soil.

Теңіз ағыстары

Теңіз ағыстарының жүйесі жаһандық мұхиттық конвейерді құрайды, ол Жердегі климатқа үлкен...

Bulbous spring plants

This animation demonstrates the anatomy of tulips, daffodils and snowdrops.

Change of seasons (basic)

Due to the Earth´s tilted axis, the angle of the Sun's rays at given latitudes is...

Life cycle of mosses and ferns

This animation compares the life cycles of mosses and ferns, helping to understand the...

Added to your cart.