Найзағай

Найзағай

Атмосферадағы электрлі разряд, жарқылмен, қатты дыбыспен аяқталады.

География

Этикеткалар

lightning strike, lightning, electricity, discharge, thunder, light phenomenon, positive charge, negative charge, ice crystal, plasma, lightning conductor, storm, weather, cloud, cloud formation, rainstorm, precipitation, rain, hail, ice, meteorology, electrostatics, geography

Байланысты экстралар

Сұрақтар

  • Егер жарқыл мен күн күркіреу арасында 5 секунд өтсе, найзағай бізден қандай қашықтықта?
  • Бұлттардың электлі заряды болатындығын алғаш дәлелдеген кім?
  • Грек мифологиясында күн күркіреу мен найзағай құдайы кім?
  • Найзағай жарқылдағанда ауада не пайда болады?
  • Жер атмосферасында жыл сайын орташа есеппен қанша найзағай пайда болады?
  • Қоңыржай белдеулерде қай жыл мезгілінде найзағай жиі болады?
  • Бұл-жер найзағайына қайсысы қатысты?
  • Қазіргі ғылыми түсінік бойынша күн күркіреудің себебі не?
  • Нөсер бұлттарының пайда болуының себебі қандай?
  • Нөсер бұлттарында мұз кристалдарының қозғалысы неге байланысты?
  • Иондалу деген не?
  • Найзағай қоршаған ортадағы ауаны қанша температураға дейін ысытуы мүмкін.
  • Қай пікір дұрыс?
  • Қай пікір қате?
  • Найзағай жарқылдағанда қайда болған қауіпсіз?
  • Найзағай қайтарғыш қандай материалдан жасалады?
  • Бұлттардың үстіндегі жарық құбылысы қайсы?

Көріністер

Түрлері

Найзағай атмосферадағы ең көркем құбылыстардың бірі.

Найзағайлар олардың пайда болатын жерлеріне байланысты жіктеледі. Бұлттар арасындағы найзағайлар көбінесе көлденең және ұзындықтары 40-50 метрге дейін жетеді. Бұлттардың ішіндегі найзағайлар ең ұзағанда бірнеше километрге созылады. Оларды біз қысқа жарқыл түрінде көреміз және олардың бұтақталуын көре алмаймыз. Олардың екі түрі жиі кездесед: барлық найзағайлардың 65-75% осы екі топқа енеді. Шартты түрде сирек кездесетін түрі бұлт-ауа найзағайы. Ең көркем түрі бұлт-жер найзағайлары. Олардың ұзындығы бірнеше километр.

Пайда болуы

Қазіргі жаратылыстану көзқарасының негізін қалаушы американдық ғалым Бенджамин Франклин болды, ол 1752-інші жылы қағаз айдаһардың көмегімен бұлтта найзағай жарқылдау барысында электрлі заряд пайда болатынын дәлелдеген.

Бұлтты түзетін будың тым биікте қататынын білеміз және пайда болған мұз кристалдарының қозғалысын жоғары қарай көтерілген ауаның әсерінен туатын көтергіш күш және гравитациялық күш анықтайды. Қарсы бағыттағы күштерден мұз кристалдары үздіксіз қозғалыста болады, бір-біріне үйкеледі, соның нәтижесінде оларда электростатикалық заряд пайда болады. Көп жағдайда төмен қарай қозғалған кристалдар теріс зарядты, ал жоғарғы қозғалған кристалдар оң зарядты болады. Сөйтіп бұлттың үстінгі қабатында оң, ал төменгі қабатында теріс заряд басым болады. Бұлттың төменгі қабатында жиналған теріс заряд жердің қыртысының астындағы теріс зарядты бөлшектерді кері итереді. Сол итерудің әсерінен жердің беті оң зарядтыға айналады. Соның салдарынан бұлт пен жердің бетінің арасында электрлі әлеуеттердің айырмасы болады, олар найзағай түрінде теңеледі.

Жарыса жүретін құбылыстар

Найзағай жарқылдағанда плазма түзіледі, ол оң зарядты бөлшектерден және еркін қозғалатын, үлкен қуатты теріс зарядты бөлшектерден тұрады.
Қозған теріс зарядты бөлшектер белгілі бір уақыт өткен соң қалыпты жағдайларына оралады. Қайтып оралу барысында қатты жарық және жылу бөліну түрінде қуаттарын айналасына береді. Пайда болған фотондарды біз жарқыл деп қабылдаймыз.

Плазма айналадағы ауаны өте тез жылытуға қабілетті, температура тіпті 30 000 °C-ге дейін жетеді. Сол кезде ыстық ауаның көлемі де кенет ұлғаяды. Плазма бірнеше секудтың ішінде жоғалатындықтан, ауа тез суыйды. Көлемнің өте тез өсуі және кемуінің дыбысы болады, оны біз күн күркіреу дейміз.

Атмосфераның үстінгі қабатындағы құбылыстар

Қатты найзағай жарқылдағанда бұлттардың үстінде де жарқыл сәуле көрінеді. Олардың пайда болуының себебі найзағай нөсер бұлты мен ионосфера арасында электрлі өріс түзеді.
Төмен атмосфералық қысымда пайда болған қысқа уақытқа созылатын жарқылдар олардың түсі мен пішініне қарай бөлек атауларға ие болған.
"Қызыл елес" разряды әдетте бағана немесе медуза пішінді. "Көгілдір ағыс" нөсер бұлтының төбесінен жарқылдайды. Бұл - "қызық елеске" қарағанда анағұрлым көркем көк немесе көгілдір түсті құбылыс. Биікте көрінетін құбылыс "эльф" жиі "қызыл елеспен" бірге пайда болады және алып сақинаны құрайды.

Жиілігі

Жер атмосферасында жылына орташа есеппен бір жарым миллиард найзағай жарқылдайды, алайда олардың таралуы бірыңғай емес. Кей жағдайда құрлықтың үстінде, кейде тропикалық аймақтарда пайда болады. Полярлы аймақтарда қатысты түрде сирек. Қоңыржай белдеулерде көбінесе жазда найзағай пайда болады.

Герман мифологиясында Тор, грек мифологиясында Зевс найзағай құдайлары саналады. Көп халықта найзағай бүгін де аспандағы құдіретті күштердің жазасы ретінде түсіндіріледі.

Найзағай құбылысының шынымен де үлкен қаупі бар. Әлем бойынша бірнеше мың адам өлімінің себебі және көптеген өрт найзағайдың кесірінен болады.
Найзағай жарқылдағаннда автомобильге немесе ғимаратқа тығылған жөн. Егер ондай мүмкіндік болмаса да тау басында, жалғыз ағаштың немесе орман шетіндегі ағаштың жанында қалмаған дұрыс.
Зәулім ғимараттарды арнайы темірден жасалған найзағайды қайтарғышпен жабуға болады, ол найзағайдың электрлі разрядтарын жерден аулақтатып, ғимаратты зақымданудан сақтайды.

Наррация

Найзағай атмосферадағы ең көркем құбылыстардың бірі.

Найзағайлар олардың пайда болатын жерлеріне байланысты жіктеледі. Бұлттар арасындағы найзағайлар көбінесе көлденең және ұзындықтары 40-50 метрге дейін жетеді. Бұлттардың ішіндегі найзағайлар ең ұзағанда бірнеше километрге созылады. Оларды біз қысқа жарқыл түрінде көреміз және олардың бұтақталуын көре алмаймыз. Олардың екі түрі жиі кездесед: барлық найзағайлардың 65-75% осы екі топқа енеді. Шартты түрде сирек кездесетін түрі бұлт-ауа найзағайы. Ең көркем түрі бұлт-жер найзағайлары. Олардың ұзындығы бірнеше километр.

Қазіргі жаратылыстану көзқарасының негізін қалаушы американдық ғалым Бенджамин Франклин болды, ол 1752-інші жылы қағаз айдаһардың көмегімен бұлтта найзағай жарқылдау барысында электрлі заряд пайда болатынын дәлелдеген.

Бұлтты түзетін будың тым биікте қататынын білеміз және пайда болған мұз кристалдарының қозғалысын жоғары қарай көтерілген ауаның әсерінен туатын көтергіш күш және гравитациялық күш анықтайды. Қарсы бағыттағы күштерден мұз кристалдары үздіксіз қозғалыста болады, бір-біріне үйкеледі, соның нәтижесінде оларда электростатикалық заряд пайда болады. Көп жағдайда төмен қарай қозғалған кристалдар теріс зарядты, ал жоғарғы қозғалған кристалдар оң зарядты болады. Сөйтіп бұлттың үстінгі қабатында оң, ал төменгі қабатында теріс заряд басым болады. Бұлттың төменгі қабатында жиналған теріс заряд жердің қыртысының астындағы теріс зарядты бөлшектерді кері итереді. Сол итерудің әсерінен жердің беті оң зарядтыға айналады. Соның салдарынан бұлт пен жердің бетінің арасында электрлі әлеуеттердің айырмасы болады, олар найзағай түрінде теңеледі.

Найзағай жарқылдағанда плазма түзіледі, ол оң зарядты бөлшектерден және еркін қозғалатын, үлкен қуатты теріс зарядты бөлшектерден тұрады.
Қозған теріс зарядты бөлшектер белгілі бір уақыт өткен соң қалыпты жағдайларына оралады. Қайтып оралу барысында қатты жарық және жылу бөліну түрінде қуаттарын айналасына береді. Пайда болған фотондарды біз жарқыл деп қабылдаймыз.

Плазма айналадағы ауаны өте тез жылытуға қабілетті, температура тіпті 30 000 °C-ге дейін жетеді. Сол кезде ыстық ауаның көлемі де кенет ұлғаяды. Плазма бірнеше секудтың ішінде жоғалатындықтан, ауа тез суыйды. Көлемнің өте тез өсуі және кемуінің дыбысы болады, оны біз күн күркіреу дейміз.

Қатты найзағай жарқылдағанда бұлттардың үстінде де жарқыл сәуле көрінеді. Олардың пайда болуының себебі найзағай нөсер бұлты мен ионосфера арасында электрлі өріс түзеді.
Төмен атмосфералық қысымда пайда болған қысқа уақытқа созылатын жарқылдар олардың түсі мен пішініне қарай бөлек атауларға ие болған.
"Қызыл елес" разряды әдетте бағана немесе медуза пішінді. "Көгілдір ағыс" нөсер бұлтының төбесінен жарқылдайды. Бұл - "қызық елеске" қарағанда анағұрлым көрікті көк немесе көгілдір түсті құбылыс. Биікте көрінетін құбылыс "эльф" жиі "қызыл елеспен" бірге пайда болады және алып сақинаны құрайды.

Жер атмосферасында жылына орташа есеппен бір жарым миллиард найзағай жарқылдайды, алайда олардың таралуы бірыңғай емес. Кей жағдайда құрлықтың үстінде, кейде тропикалық аймақтарда пайда болады. Полярлы аймақтарда қатысты түрде сирек. Қоңыржай белдеулерде көбінесе жазда найзағай пайда болады.

Герман мифологиясында Тор, грек мифологиясында Зевс найзағай құдайлары саналады. Көп халықта найзағай бүгін де аспандағы құдіретті күштердің жазасы ретінде түсіндіріледі.

Найзағай құбылысының шынымен де үлкен қаупі бар . Әлем бойынша бірнеше мың адам өлімінің себебі және көптеген өрт найзағайдың кесірінен болады.
Найзағай жарқылдағаннда автомобильге немесе ғимаратқа тығылған жөн. Егер ондай мүмкіндік болмаса да тау басында, жалғыз ағаштың немесе орман шетіндегі ағаштың жанында қалмаған дұрыс.
Зәулім ғимараттарды арнайы темірден жасалған найзағайды қайтарғышпен жабуға болады, ол найзағайдың электрлі разрядтарын жерден аулақтатып, ғимаратты зақымданудан сақтайды.

Байланысты экстралар

Теңіз деңгейлері

Теңіз ортасының факторлары, тірі дүниесі су тереңдігіне байланысты...

Жер атмосферасының айналымы

Полюстер мен экватор аумақтарындағы температура айырмашылығының...

Snow line

Above a certain altitude snow does not melt, not even in summer.

Limestone

It is a sedimentary rock with high calcium carbonate content.

Afrika - The geological anatomy of a continent

A video on the geological formation and geographical divisions of...

The Formation of the Atacama

The Atacama Desert is the highest-elevation and dryest desert on...

The subtropics

The subtropics are located between the tropical and temperate...

Мұз басу

Соңғы мұз дәуірі шамамен 13 мың жыл бұрын аяқталған.

Added to your cart.