Көшетхана әсері

Көшетхана әсері

Көшетхана әсері адамның жердегі тіршілігінің әсерінен күшейеді және жаһандық жылынудың себебі болады.

География

Этикеткалар

greenhouse effect, global warming, climate change, desertification, rise in sea level, heat absorption, reflection, incoming radiation, emitted radiation, atmospheric gases, greenhouse gas, carbon dioxide, methane, nitrogen oxide, water vapour, agriculture, industry, transportation, human activity, atmosphere, air, Жер, sea level, Sun, cloud, settlement, waste, glacier, society, nature, geography

Байланысты экстралар

Көріністер

Көшетхана

Күннен түскен қысқа толқынды сәулелерді атмосфера жақсы өткізеді, оларды жердің беткі қабаты жұтып, сол арқылы жылынады. Жылынған жер беті ұзын толқынды сәулелер шығарады, оларды атмосферада көп мөлшерде жұтады. Сөйтіп сәулеленген жылу қуатының көп бөлігін атмосфера сақтап қалады. Ауа материалының өзі емес, ондағы су булары, көшетханалық газ деп аталатын газдар. Ауаның жылуды сақтау қабілетіне негізделген құбылыс көшетханалық әсер деп аталады.

Атының шығуына ауыл шаруашылығындағы пайдаланылатын көшетханаларда және фольга шатырларда байқалатын құбылысқа ұқсауы негіз болған. Әйнек тақталары немесе тартылған фольга атмосферада көшетханалық газдардың рөлін атқарады.

Егер көшетханалық әсер болмағанда Жердегі орташа ауа температура қазіргіден 35 °C-ге төмен болар еді, яғни ғаламшар мұздап, температурасы шамамен -20°C болар еді. Егер көшетханалар саны өссе, онда Жердің орташа температурасы өседі.

Су буы, көмірқышқыл газы, метан немесе азот диоксиді секілді көшетханалық әсерге жауапты газдардың көпшілігі, атмосферада табиғи түрде де бар. Соңғы 100 жылда атмосферада кездеспейтін газдар пайда болып, олардың тығыздығы да арта түсті. Осының бәрі көшетханалық әсерді өсірді, атмосфераның температурасы артты.

Климаттық өзгерістер және жаһандық жылынудың салдарынан полюстік мұздықтар және глетчерлер ери бастады, теңіздер мен мұхиттардың су деңгейі көтеріліп, теңіз жағалауларындағы көптеген қалалар су астына кету қаупіне ұшырауы мүмкін.
Борандар,кұйын желдер көбейіп, ауа райын болжау мүмкін болмайды, аумақтар шөлге айналып, орман өрттері жиілемек, ал хайуанаттар әлемінде көптеген түрлердің жойылу қаупі орын алмақ.

Ұзақ мұз болып қатқан аумақтар бүкіл әлемдік жылынудың әсерінен тез азаяды, атмосфераға метан бөлінеді. Метан көмір қышқыл газынан да күшті көшетханалық газ, температураны жоғарлатады. Mәңгі тоң аумақтарындағы метан ең соңғы мұздау кезінде қатқан мұз дискілеріне жиналған. Мәңгі тоң жібіген соң метан-гидрат та еріп атмосфераға тарайды. Босаған газдың қысымы кейде жерді кратер секілді жарып шығады. Тек құрлықта ғана емес полюстік теңіздердің астынан да көптеген мөлшерде метан босайды. Метан атмосфераға таралса жаһандық жылыну да жылдамдай түседі.

Ұғымдардың анықтамасы:

Сырттан сәулелену: Күннен жер бетіне түсетін электромагнитті сәуле. Жер бетінде жылу қуатына айналады, сөйтіп жер қыртысы мен ауаның жылуына әсер етеді.

Шағылысу: Күннен келген электромагнитті сәулелердің қайтып келуі олардың толқындарының ғаламшаралық кеңістікте бұлт тамшыларына, мұз кристалдарына соқтығысуынан болады.

Жылуды жұту: Күн сәулелерінің бір бөлігін атмосфера арқылы өткенде, ауаны құрайтын элементтердің жұтып қоюы, нәтижесінде ауа тек аз мөлшерде жылиды. (Озон ультракүлгін сәулелерді, су буын, ал көмірқышқыл газы инфра-қызыл сәулелерді жұтады.)

Сыртқа сәулелену: Күн сәулесінің әсерінен жылынған жер бетінен бөлінген ұзын толқынды сәулелену жер бетіндегі ауаны жылытады.

Көшетханалық газдар: Көшетханалық әсердің пайда болуында ең маңызды рөл атқаратын газдар: көмірқышқыл газ, метан, оксидтер, азот, фреондар және тропосферадағы озон.

Жер атмосферасы

Табиғи үрдіс

Адам қоғамының әсерінен күшейген үрдіс

Теңіз деңгейінің көтерілуі

Анимация

Наррация

Күннен түскен қысқа толқынды сәулелер Жердің бетіне жетеді. Осы электр магнитті сәулелердің бір бөлігін атмосфера кері қайтарады, ал басым бөлігін жердің бетіне өткізеді.

Бұл сәулелер жердің бетіне жетеді, одан бір бөлігі кері қайтып, ал қалған бөлігі жұтылады. Сондықтан Жер жылынады және жылуды қайта атмосфераға сәулелендіреді. Бұл сәулеленудің қуаты аз және ұзын толқынды болады, ауаны да жылытады.
Жердің бетінен қайтқан жылу атмосферадағы көшетханалык газдарды мейлінше мол жұтады, дәлірек айтқанда алдымен жұтады, сонан соң жердің бетіне қайта жібереді, сөйтіп жылу атмосферада қамауға түседі.

Бұл үрдіс көшетханаларда жүретін үрдістерге ұқсайды, онда да шыны жабын атмосфералық газдардың қызметіне ұқсас қызмет атқарады. Күн сәулесі шыныдан өтіп жерге сіңеді, одан жылу түрінде кері қайтады.
Бұл жылуды әйнек енді жібермейді, көшетханада ұстап қалады, сөйтіп температура барынша көтеріледі. Көшетханалық әсер құбылысынсыз Жердегі ауа температурасы 35° C-ге төмен болар еді.

Су буы, көмірқышқыл газы, метан немесе азот диоксиді секілді көшетханалық әсерге жауапты газдардың көпшілігі, әлбетте, атмосферада бар. Соңғы 100 жылда атмосферада кездеспейтін газдар пайда болып, олардың тығыздығы да арта түсті.
Үлкен көлемді көмірқышқыл газы, мұнай, табиғи газ және көмір жанған кезде пайда болады, сондай-ақ электр станциялары және өнеркәсіп орындары жұмыс істегенде және көлік жүргенде бөлінеді. Көмірқышқыл газының тығыздығы ормандарды құртудың әсерінен де көбеюде, себебі өсімдік көмірқышқыл газын азайтады.
Жасанды газдар негізінен өнеркәсіп үдерістерінде пайда болады: еріткіш, көпірткіш, май ыдыратқыш, оқшаулағыш заттар түрінде. Метан әр түрлі ауыл шаруашылығы жұмыстары кезінде, мәселен күріш өсіру немесе мал өсіруде, шіріген заттардан шығады, сондай-ақ қалдықтар мен кір суларды тазартқанда да метан бөлінеді.
Азот диоксиді құрамында азоты бар заттардың ыдырауы, мәселен, минералды тыңайтқыштарды пайдаланған кезде пайда болады.

Кейбір зерттеушілер қазіргі климаттық өзгерістер, яғни ауа райының жылынуы мен көшетханалық газдардың тығыздығы мейлінше артуы арасында тығыз байланыс бар; олардың пікірінше бұл табиғи үдеріс.

Климаттық өзгерістер және ауа райының жылынуының салдарынан полюстік мұздықтар және глетчерлер ери бастамақ, теңіздер мен мұхиттардың су деңгейі көтеріліп, теңіз жағалауларындағы көптеген қалалар су астына кету қаупіне ұшырамақ.
Борандар,кұйын желдер көбейіп, ауа райын болжау мүмкін болмайды, аумақтар шөлге айналып, орман өрттері жиілемек, ал хайуанаттар әлемінде көптеген түрлердің жойылу қаупі орын алмақ.

Байланысты экстралар

Air pollution

This animation demonstrates the main sources of air pollution: Agricultural, industrial...

Glacier (intermediate)

A glacier is a large body of ice that forms from snow, and is in constant, slow motion.

Oil platform

A long pipe in the centre of the tower penetrates the ocean bed until it reaches the...

Operation of oil wells

Machinery that pumps crude oil to the surface

Айсбергтер

Айсбергтер (мұзтаулар) ашық теңізде жүзіп жүретін үлкенді-кішілі, тұщы судан тұратын алып...

Жыл мезгілдерінің ауысуы (ортаңғы деңгей)

Жердің айналу өсінің көлбеулігіне байланысты күн сәулесінің көлбеулік бұрышы жыл бойында...

Қоңыржай белдеулердің циклондары мен антициклондары

Циклондар - диаметрлері бірнеше мың километрге жететін ауа құйындары, оларда бұлттар мен...

Ыстық нүктелер

Ыстық нүктелерде магма жер қыртысына шығып,вулкан пайда болады.

Жанартау атқылауы

Жанартау атқылауы кезінде магма мантиядан жер бетіне шығады.

Жылы және суық атмосфералық фронттар

Суық және жылы ауа кездескен кезде не суық, не жылы фронт қалыптасады.

Фотосинтез (негізгі деңгей)

Өсімдіктер бейорганикалық заттардан (көмірқышқыл газы және су) органикалық қант өндіруге...

Жердің негізгі ендіктерінде Күннің қозғалуы

Күннің көрінетін қозғалысы Жердің өз өсінде айналануының салдары.

Жердің құрылысы (ортаңғы деңгей)

Жер көптеген сфералық қабаттардан тұрады.

Цемент өндіру

Фильмде цемент өндіру үдерісі: қажетті шикізатты өндіруден бастап, цементтің қолданылуына...

Қабатты жанартаудың пайда болуы

Тау жыныстарыынан және жанартау күлдерінен, сондай-ақ лава қабаттарынан тұрады.

Экологиялық таза автомобильдер

Бензинді және электрлі жетектерді бірдей қолдану арқылы ауаға зиянды заттарды шығаруды...

Ормандардың құртылуы

Ормандардың құртылуы қоршаған ортаға көп теріс әсерін тигізеді.

House without carbon-dioxide emission

The design and structure of modern houses play an important role in environmental protection.

Interesting geography facts – Social geography

This animation presents some interesting facts in social geography.

Passive house

In a passive house a comfortable inner temperature can be ensured without the use of...

Pollution

Pollution is the negative effect of human activity on the natural environment.

Sewage treatment plant

Treated sewage water can be used in agriculture and industry.

Soil pollution

This animation demonstrates the main sources of soil pollution.

Tropical cyclones

Cyclones are large areas of swirling air with clouds and precipitation being formed inside.

Water pollution

The main sources of water pollution are industry, agriculture and urban areas.

Озон қабаты

Озон қабаты Күннің қауіпті ультракүлгін сәулесін сүзеді, сондықтан жердегі тіршілік үшін...

Ozone (O₃)

An allotrope of oxygen, consisting of 3 oxygen atoms.

Фотосинтез

Өсімдіктер бейорганикалық заттардан (көмірқышқыл газы және су) органикалық қант өндіруге...

Added to your cart.