Aш ішектің құрылысы

Aш ішектің құрылысы

Ас қорыту жолының ең ұзын бөлігі, онда ас қорытудың басым бөлігі және қоректі заттардың сіңірілуі жүзеге асады.

Биология

Этикеткалар

small intestine, feeding, intestines, digestive system, digestion, digestive tract, absorption, duodenum, jejunum, ileum, villi, microvilli, digestive juice, digestive enzyme, intestinal juice, enzyme, pancreatic juice, bile, enterocytes, food, nutrient, көмірсу, fat, ақуыз, lipids, amino acids, peristaltic, pancreas, liver, smooth muscle, mucous membrane, human, биология

Байланысты экстралар

Көріністер

Ас қорыту жүйесі

  • жұтқыншақ - Тыныс жолдары және өңеш осы жерден басталады.
  • өңеш - Оның толқи жиырылатын қозғалысы (перистальтика) азықты асқазанға жеткізеді. Жұтудың толқи жиырылатын қозғалысы дөңгелек және бірыңғай салалы бұлшық еттердің үйлесімді жұмысының арқасында жүзеге асады.
  • бауыр - Әр түрлі заттарды зарарсыздандыратын және сақтайтын орган. Ағзамыздың ең үлкен безі: майларды қорытатын өтті өндіреді. Өтте ас қорытушы энзимдер болмайды, оның міндеті май тамшыларын ыдырату.
  • өт қабы - Бауыр өндіретін өтті жинайтын және оны тік ішекке босататын орган. Өт майды ыдыратады. Өтте ас қорыту энзимдері болмайды, оның міндеті май тамшыларын ыдырату.
  • соқыр ішек - Ас қорыту жүйесінің артқы бөлігінің басталатын жері. Онда ас қорыту үдерістері жүрмейді.
  • аппендикс - Соқыр ішектің үстеме өсіндісі. Лимфа жүйесінің мүшесі. Оның қабынуын соқыр ішектің қабынуы, аппендицит, деп атайды. Қабынуы өмірге қауіп төндіреді, сондықтан жедел ота жасауды қажет етеді.
  • тік ішек - Ас қорыту жүйесінің соңғы бөлігінің және ішек жолының аяқталатын жері. Онда судың сіңірілуі жүзеге асады, үлкен дәреттің пайда болуында маңызы зор.
  • ауыз қуысы - Мұнда сілекейдің көмегімен крахмалдың қорытылуы жүзеге асады. Тістер асты ұсақтайды. Тіл асты түйірлеп, сілекейге шылап, жұтуда және дыбыстар шығаруда маңызды рөл атқарады.
  • сілекей бездері - Сілекей өндіреді. Сілекей шайналған ас түйірін жабыстырады. Ас қорыту энзимдері бар, олар крахмалды ыдыратады. Оның бактериаларды өлтіретін күші бар энзимі – лизозим.
  • асқазан - Ас қорыту жүйесінің алдыңғы бөлігінің аяқталатын жері. Онда пепсин ферменттерінің ақуыздарының қорытылуы жүзеге асады. Пепсин асқазандағы тұз қышқылы әсерінен пайда болатын өте қышқыл ортада (2 pH) әрекет етеді. Асқазан қабырғасының толқи жиырылуы (перистальтикасы), асқазанның ішіндегіні араластырып, аш ішекке жеткізеді.
  • ұйқы безі - Ас қорыту энзимдері бар ұйқы безінің сөлін өндіреді. Оның энзимдері: көмірсуларды ыдырататын – амилаз, ақуыздарды ыдырататын – трипсин және химотрипсин, сондай-ақ майларды ыдырататын – липаз. Ұйқы бездері гормондарды да өндіреді. Солардың ішіндегі ең маңыздысы – қандағы қанттың деңгейін төмендететін инсулин.
  • аш ішек - Мұнда аш ішек сөлі мен ұйқы безі өндіретін ұйқы безі энзимдері ақуыздарды, көмірсуларды және майларды қорытады. Майды қорытуға бауыр өндіретін өт септеседі. Аш ішектегі сілті деңгейі төмен (шамамен 8 pH).
  • тоқ ішек - Оның үш бөлігі бар: жоғарғы, көлденең және төменгі. Онда ас қорыту үдерісі жүзеге аспайды. Онда тіршілік ететін кейбір бактериялар В және К дәрумендерін өндіреді.
  • анал тесік - Ол арқылы үлкен дәрет шығарылады. Дәрет шығару екі сақина тәрізді бұлшық еттің (сфинктерлердің) көмегімен реттеледі. Олардың ішінде ішкі сфинктер бірыңғай салалы бұлшық еттен, ал сыртқы сфинктер саналы түрде реттелетін көлденең жолақты бұлшық еттен тұрады.

Аш ішек

  • он екі елі ішек - Он екі елі ішекте аш ішек сөлі пен ұйқы безінің энзимдері үш маңызды қоректі затты: майларды, көмірсуларды және ақуыздарды қорытады. Аш ішектің сөлін аш ішек бездері бөледі, ал ұйқы бездерінің сөлін ұйқы бездері бөледі. Қорытылған қоректі заттардың сіңірілуі ішектің шырышты қабығы арқылы жүзеге асады. Он екі елі ішекке бауыр өндіретін өт түседі, ол өт кабын толтырады. Өтте энзимдер жоқ, оның май тамшыларын ыдыратуда маңызы зор, сөйтіп майлардың қорытылуына ықпал етеді.
  • мықын ішек - Аш ішектегі секілді мықын ішекте де үш маңызды қоректі зат: майлар, көмірсулар және ақуыздар қорытылады. Қорытылған қоректі заттардың сіңірілуі ішектің шырышты қабығы арқылы жүзеге асады.
  • ащы ішек - Аш ішектегі секілді ащы ішекте де үш маңызды қоректі зат: майлар, көмірсулар және ақуыздар қорытылады. Қорытылған қоректі заттардың сіңірілуі ішектің шырышты қабығы арқылы жүзеге асады.

Iшектің бүрлері

  • қан тамыры - Біздің үш маңызды қоректі затымыз: липидтер, көмірсулар және аминқышқылдар. Бұлардың ішінде көмірсулар және аминқышқылдар қан тамырларына сіңіріледі.
  • ішек сөлін бөлетін без - Ол өндірген аш ішек сөлінде үш маңызды қоректі затты: майларды, көмірсуларды және ақуыздарды қорытатын энзимдер бар.
  • ішек бүрі - Аш ішектің сіңіру қабаты қатпарлы, онда ішек бүрлері, ал ішек бүрлерінде ұсақбүрлер бар.
  • лимфатамыр - Біздің үш маңызды қоректі затымыз: липидтер, көмірсулар және аминқышқылдар. Бұлардың ішінде липидтер қан тамырларына сіңіріледі.
  • дәнекер ұлпа
  • шырышты қабықтың бірыңғай салалы бұлшық еті
  • ішектің эпителий жасушасы ұсақбүрлермен

Аш ішектің орналасуы

  • аш ішек

Аш ішектің қатпары

  • сірлі қабық - Дәнекер ұлпадан және бір қабатты эпителийден құралған. Iшек жолының сыртқы қабығы.
  • бірыңғай салалы бұлшық ет қабаты - Дөңгелек және бірыңғай салалы бұлшық еттердің көмегімен ішек жолының толқи жиырылуын (перистальтики) қамтамасыз етеді. Перистальтика ішектің ішіндегіні араластырып, ары жылжытуға жауап береді.
  • дөңгелек салалы бұлшық ет қабаты
  • шырышты қабық - Жұқа бірыңғай салалы қабаттан, дәнекер ұлпадан және бір қабатты эпителийден тұрады. Шырышты қабықта аш ішек сөлін өндіретін бездер бар.
  • аш ішектің қатпары - Аш ішектің сіңіру қабаты қатпарлы, онда ішек бүрлері және ішек бүрлерінде ұсақбүрлер бар.

Ұсақбүрлер

  • қан тамыры - Біздің үш маңызды қоректі затымыз: липидтер, көмірсулар және аминқышқылдар. Бұлардың ішінде көмірсулар мен аминқышқылдар қан тамырларына сіңіріледі.
  • лимфатамыр - Біздің үш маңызды қоректі затымыз: липидтер, көмірсулар және аминқышқылдар. Бұлардың ішінде липидтер қан тамырларына сіңіріледі.
  • ішектің эпителий жасушасы
  • ұсақбүрлер - Аш ішектің сіңіру қабаты қатпарлы, онда ішек бүрлері, ал ішек бүрлерінде ұсақбүрлер бар.

Анимация

  • бауыр - Әр түрлі заттарды зарарсыздандыратын және сақтайтын орган. Ағзамыздың ең үлкен безі: майларды қорытатын өтті өндіреді. Өтте ас қорытушы энзимдер болмайды, оның міндеті май тамшыларын ыдырату.
  • өт қабы - Бауыр өндіретін өтті жинайтын және оны тік ішекке босататын орган. Өт майды ыдыратады. Өтте ас қорыту энзимдері болмайды, оның міндеті май тамшыларын ыдырату.
  • асқазан - Ас қорыту жүйесінің алдыңғы бөлігінің аяқталатын жері. Онда пепсин ферменттерінің ақуыздарының қорытылуы жүзеге асады. Пепсин асқазандағы тұз қышқылы әсерінен пайда болатын өте қышқыл ортада (2 pH) әрекет етеді. Асқазан қабырғасының толқи жиырылуы (перистальтикасы), асқазанның ішіндегіні араластырып, аш ішекке жеткізеді.
  • ұйқы безі - Ас қорыту энзимдері бар ұйқы безінің сөлін өндіреді. Оның энзимдері: көмірсуларды ыдырататын – амилаз, ақуыздарды ыдырататын – трипсин және химотрипсин, сондай-ақ майларды ыдырататын – липаз. Ұйқы бездері гормондарды да өндіреді. Солардың ішіндегі ең маңыздысы – қандағы қанттың деңгейін төмендететін инсулин.
  • аш ішек - Мұнда аш ішек сөлі мен ұйқы безі өндіретін ұйқы безі энзимдері ақуыздарды, көмірсуларды және майларды қорытады. Майды қорытуға бауыр өндіретін өт септеседі. Аш ішектегі сілті деңгейі төмен (шамамен 8 pH).
  • сірлі қабық - Дәнекер ұлпадан және бір қабатты эпителийден құралған. Iшек жолының сыртқы қабығы.
  • бірыңғай салалы бұлшық ет қабаты - Дөңгелек және бірыңғай салалы бұлшық еттердің көмегімен ішек жолының толқи жиырылуын (перистальтики) қамтамасыз етеді. Перистальтика ішектің ішіндегіні араластырып, ары жылжытуға жауап береді.
  • дөңгелек салалы бұлшық ет қабаты
  • шырышты қабық - Жұқа бірыңғай салалы қабаттан, дәнекер ұлпадан және бір қабатты эпителийден тұрады. Шырышты қабықта аш ішек сөлін өндіретін бездер бар.
  • аш ішектің қатпары - Аш ішектің сіңіру қабаты қатпарлы, онда ішек бүрлері және ішек бүрлерінде ұсақбүрлер бар.
  • ішек бүрі - Аш ішектің сіңіру қабаты қатпарлы, онда ішек бүрлері, ал ішек бүрлерінде ұсақбүрлер бар.
  • қан тамыры - Біздің үш маңызды қоректі затымыз: липидтер, көмірсулар және аминқышқылдар. Бұлардың ішінде көмірсулар мен аминқышқылдар қан тамырларына сіңіріледі.
  • лимфатамыр - Біздің үш маңызды қоректі затымыз: липидтер, көмірсулар және аминқышқылдар. Бұлардың ішінде липидтер қан тамырларына сіңіріледі.
  • ішектің эпителий жасушасы
  • ұсақбүрлер - Аш ішектің сіңіру қабаты қатпарлы, онда ішек бүрлері, ал ішек бүрлерінде ұсақбүрлер бар.

Наррация

Адамның ас қорыту жүйесі үш бөліктен: алдыңғы, ортаңғы (яғни, аш ішек) және артқы бөліктен тұрады. Алдыңғысының соңғы бөлігі – асқазан, онда ақуыздар қорытылады. Одан ішіндегісі аш ішекке түседі.

Аш ішекте ішек сөлі және ұйқы безі сөлінің энзимдері үш маңызды қоректі затты: майлар, көмірсулар және ақуыздарды қорытады. Аш ішектің сөлін аш ішек бездері бөледі, ал ұйқы бездерінің сөлін ұйқы бездері өндіреді. Бауыр өндіретін өт аш ішекке түседі, ол өт кабына толады. Өтте ас қорытушы энзимдер жоқ, оның май тамшыларын ыдыратуда маңызы зор, сөйтіп майлардың қорытылуына ықпал етеді.

Аш ішектің сыртқы қабаты – сірлі қабық. Оның астында бірыңғай салалы бұлшық ет және дөңгелек салалы бұлшық ет қабаты орналасқан. Бұл бұлшық еттердің жұмысын ішектің толқи жиырылуы яғни, перистальтика, қамтамасыз етеді. Бұл қимыл ішектің ішіндегінің араласуына және ары қарай жылжуына жауап береді. Iшектің ішін шырышты қабық қаптаған. Ол жұқа бірыңғай салалы бұлшық еттен, дәнекер ұлпадан және эпителий қабатынан тұрады. Шырышты қабықта аш ішек сөлін өндіретін бездер бар. Аш ішектің сіңіргіш қабатын аш ішектің қатпары үлкейтеді.

Аш ішектің қатпарының бетін ішек бүрлері және ұсақбүрлер қаптаған.

Қорытылған қоректі заттардың ішінен көмірсулар және ақуыздардың қорытылуынан босаған аминқышқылдар қанайналым жүйесіне, ал липид молекулалары лимфа жүйесіне сіңіріледі.

Байланысты экстралар

Glands connected to the duodenum

The pancreas and the liver empty digestive juices into the duodenum.

Ас қорыту жүйесінің алдыңғы бөлігі

Шайналған тамақты ауыз қуысынан асқазанға қарай жылжытады, ас қорыту жүйесінің алдыңғы...

Тоқ ішектің құрылысы

Ас қорыту жолының аш ішектен кейінгі бөлігі, онда су, минералды тұздар және көптеген...

Адам денесі (әйел)

Анимация адам денесінің құрылысы және оның жұмыс істеуі туралы негізгі мәліметтермен...

Адам денесі (еркек)

Анимация адам ағзасының жалпы құрылысы мен адам денесінің маңызды органдары туралы...

Ауыз қуысы, жұтқыншақ және өңеш

Ас қорыту мүшелерінің алдыңғы бөлігі.

Бауырдың құрылысы мен жұмыс істеуі

Бауыр – өмірлік маңызды орган, улы заттарды залалсыздандыруда, майларды қорытуда, зат...

Аппендицит

Аппендикстің, соқыр ішектің құрт секілді өсіндісінің, қабынуы дереу ота жасауды қажет...

Transport processes

This animation explains active and passive transport processes occurring through cell...

What kind of food should be on your plate?

This animation helps you learn the basics of healthy eating.

Адамның тісі

Тіс төртке бөлінеді: күрек тістер, ит тістер, кіші азу тістер және үлкен азу тістер.

Lymphatic system

Lymph vessels carry lymph to the blood vessels, while lymph nodes are integral parts of...

Enzymes

Enzymes are protein molecules catalysing biochemical reactions. Their activity can be...

Added to your cart.