Ас қорыту жүйесінің алдыңғы бөлігі

Ас қорыту жүйесінің алдыңғы бөлігі

Шайналған тамақты ауыз қуысынан асқазанға қарай жылжытады, ас қорыту жүйесінің алдыңғы бөлігінің соңы.

Биология

Этикеткалар

upper digestive tract, digestion, digestive tract, feeding, food, mouth cavity, stomach, pharynx, esophagus, peristalsis, swallowing, decomposer, gastric acid, salivary glands, cardia, nyál, stomach acid, pepsin, tongue, mucous membrane, enzyme, human, organ system, biology

Байланысты экстралар

Көріністер

Ас қорыту жүйесі

Жұту

Асқазанның қимасы

  • сірлі қабық - Дәнекер ұлпа мен бір қабатты эпителийден тұрады. Ӏшек-қарынның сыртқы қабатын құрайды.
  • майда бұлшықет қабатының шеңбері
  • салалы бұлшықет қабатының шеңбері - Дөңгелек және қисық бірыңғай салалы бұлшық еттердің көмегімен ішек жолының толқи жиырылуын (перистальтики) қамтамасыз етеді. Перистальтика ішектің ішіндегіні араластырып, ары жылжытуға жауап береді.
  • қисық майда бұлшықет қабаты
  • шырышты қабық - Шырышты жасушалар сілекей өндіреді, асқазан қабырғасын асқазан сөлінің қорыту күшінен қорғайды. Егер шырышты қабат зақымданса, асқазан қабырғасын асқазан сөлі қатты жаралап, асқазанның уытты жарасы пайда болады. Бұған қоса шырышты қабат тұз қышқылын және пепсин өндіреді. Пепсин ақуыздарды ыдырататын энзим. Ол қышқылды ортада жұмыс істейді, оны тұз қышқылы қамтамасыз етеді.
  • асқазан қақпасы - Жиырылатын дөңгелек бұлшықетпен (сфинктер) жабылады. Ол арқылы тамақ асқазаннан аш ішекке түседі.
  • асқазан аузы - Жиырылатын дөңгелек бұлшықетпен (сфинктер) жабылады. Ол арқылы тамақ өңештен асқазанға түседі.

Асқазанның орналасуы

  • асқазан

Ас қорыту жүйесінің алдыңғы бөлігі

Шырышты қабық

  • сірлі қабық - Дәнекер ұлпа мен бір қабатты эпpителийден тұрады. Ӏшек-қарынның сыртқы қабатын құрайды.
  • бойлық бірыңғай салалы бұлшықет қабаты - Дөңгелек және қисық бірыңғай салалы бұлшық еттердің көмегімен ішек жолының толқи жиырылуын (перистальтики) қамтамасыз етеді. Перистальтика ішектің ішіндегіні араластырып, ары жылжытуға жауап береді.
  • дөңгелек бірыңғай салалы бұлшықет қабаты
  • қисық бірыңғай салалы бұлшықет қабаты
  • дәнекер ұлпа қабаты - Шырышты қабықтың астында қан тамырлары мен сөл тамырлары бар дәнекер ұлпа қабаты орналасқан.
  • шырышты қабаттың салалы бұлшықет қабаты
  • шырышты қабық қатпарлары

Асқазан сөлінің бөлінуі

  • жақтаулы жасушалар - HCl-ды өндіреді, оның сулы ерітіндісі тұз қышқылы. Тұз қышқылының қызметіi: – пепсиннің жұмыс істеуіне қажет қышқылды ортамен қамтамасыз ету; – тамакқа әсер етеді, оның кейбір ақуыздарын табиғисыздандырады, яғни қорытуға көмектеседі; – бактерияларды өлтіріп, тамақты зарарсыздандырады.
  • негізгі жасуша - Пепсиноген өндіреді. Тұз қышқылының әсерінен он белсенеді және пепсинге айналады. Пепсин қышқылды ортада жұмыс істейді, тамақтың ақуыздарын ыдыратады.
  • шырышты жасуша - Шырышты қабатты қалыптастырады. Шырыштың қызметі:шырыш ұлпасын пепсин және тұз қышқылынан сақтайды.
  • шырышты қабық
  • HCl
  • пепсиноген

Ақуыздардың қорытылуы

  • пепсиноген - Белсенді емес проэнзим. Тұз қышқылының әсерінен қышқылды ортада белсенеді: пепсинге айналады.
  • пепсин - Пепсин қышқылды ортада жұмыс істейді, қоректің ақуыздарын ыдыратады.
  • ақуыз молекуласы - Ақуыздар қоректің маңызды құрамдас бөлігі, қорытылуы асқазанда басталады, да аш ішекте жалғасады. Ақуыздар аш ішекте сіңірілетін аминоқышқылдарға ыдырайды.
  • HCl

Анимация

  • пепсиноген - Белсенді емес проэнзим. Тұз қышқылының әсерінен қышқылды ортада белсенеді: пепсинге айналады.
  • пепсин - Пепсин қышқылды ортада жұмыс істейді, қоректің ақуыздарын ыдыратады.
  • ақуыз молекуласы - Ақуыздар қоректің маңызды құрамдас бөлігі, қорытылуы асқазанда басталады, да аш ішекте жалғасады. Ақуыздар аш ішекте сіңірілетін аминоқышқылдарға ыдырайды.
  • HCl

Наррация

Ас қорыту мүшелерінің алдыңғы бөлігі ауыз қуысы, жұтқыншақ, өңеш және асқазаннан тұрады.
Ауыз қуысына түскен асты тістер тістеп, шайнап ұсақтайды. Сілекеймен шайналған асты дымқылдайды, амилаздың ферменттері крахмалды қорытуды бастайды.

Жұту барысында тіл ас түйіршігін жұтқыншаққа қарай жылжытады, сол кезде жұтқыншақ қуысынан мұрын қуысына апаратын жол жабылады, бірақ түшкірген кезде тамақ мұрын қуысына түсіп кетуі мүмкін. Көмекей шеміршегі тамақтың өңешке түсуін болдырмайды. Егер ас түйіршігі немесе сұйықтық көмекейге түсіп кетсе, яғни қақалып қалсақ, жөтелу рефлексі тыныс жолдарының тазартылуына көмектеседі. Ас түйіршігі өңештің толқын секілді, яғни толқи жиырылғыш, қимылының арқасында асқазанға жетеді.

Aсқазан және ішек-қарынның сыртқы қабатын сірлі қабық жабады. Сірлі қабықтың астындағы дөңгелек, қисық және бірыңғай салалы бұлшықеттің бойлық қабаттары орналасқан. Олардың үйлесімді қызметі асқазанның перистальтикасын қамтамасыз етеді. Асқазанның ішкі беті шырышты қабықпен жабылған.

Шырышты қабықтың бетінде жақтаулы жасушалар, негізгі және сілекей жасушалар болады.
Жақтаулы жасушалар сутегінің хлоридін өндіреді, оның судағы ерітіндісі тұз қышқылы. Тұз қышқылы ақуызды ыдырататын пепсин ферменттерінің жұмысына қажет қышқылды орта жасайды.
Шырышты жасушалар сілекей өндіреді, асқазан қабырғасын асқазан сөлінің қорыту күшінен қорғайды. Егер шырышты қабат зақымданса, асқазан қабырғасын асқазан сөлі қатты жаралап, асқазанның уытты жарасы пайда болады.
Негізгі жасушалар пепсиноген өндіреді, ол тұз қышқылының әсерінен белсеніп, пепсинге айналады. Пепсин қоректің ақуызын ыдыратады.

Асқазандағы қорытылатын қорек орта ас қорыту бөлігінен аш ішекке жетеді, онда ақуыздардың, майлардың және көмірсутектердің қорытылуы жүзеге асады және қорытылған қоректі заттар сіңіріледі.

Байланысты экстралар

Дауыстың пайда болуы

Дауыс пайда болатын кезде өкпеден шыққан ауа дауыс желбезектерін тербелтеді.

Дәм сезу

Дәм сезуші рецепторлар химиялық қоздырғыштарды электрлік белгілерге айналдырады.

Адамның тісі

Тіс төртке бөлінеді: күрек тістер, ит тістер, кіші азу тістер және үлкен азу тістер.

Tіс тазалау

Тіс тазалау тістер мен ауыз қуысының саулығын сақтауда өте маңызды.

Тоқ ішектің құрылысы

Ас қорыту жолының аш ішектен кейінгі бөлігі, онда су, минералды тұздар және көптеген...

Aш ішектің құрылысы

Ас қорыту жолының ең ұзын бөлігі, онда ас қорытудың басым бөлігі және қоректі заттардың...

Аппендицит

Аппендикстің, соқыр ішектің құрт секілді өсіндісінің, қабынуы дереу ота жасауды қажет...

Адам денесі (әйел)

Анимация адам денесінің құрылысы және оның жұмыс істеуі туралы негізгі мәліметтермен...

Бауырдың құрылысы мен жұмыс істеуі

Бауыр – өмірлік маңызды орган, улы заттарды залалсыздандыруда, майларды қорытуда, зат...

Қан айналым жүйесі

Үлкен қан айналым шеңберімен аққан қан барлық органдарды оттегімен қамтиды, ал кіші...

Жүрек

Жүрек – қан айналым жүйесінің орталық сорғысы, ол бүкіл өміріміздің барысында бірнеше...

Ауыз қуысы, жұтқыншақ және өңеш

Ас қорыту мүшелерінің алдыңғы бөлігі.

Адам денесі (еркек)

Анимация адам ағзасының жалпы құрылысы мен адам денесінің маңызды органдары туралы...

Glands connected to the duodenum

The pancreas and the liver empty digestive juices into the duodenum.

Levels of biological organisation

This animation presents levels of biological organisation from the level of the...

The urinary system

The urinary system serves for the removal of harmful and useless materials from the body.

What kind of food should be on your plate?

This animation helps you learn the basics of healthy eating.

Мұрын, иіс сезу үдерісі

Иістердің әсерінен иіс сезу рецепторларында электрлік импульстер пайда болады.

Тыныс алу жүйесі

Тыныс алу жүйесі ағзамыздың оттегімен қамтылуына және одан көмірқышқыл газының...

Added to your cart.